تأثیر شاخص‌های کلان اقتصادی بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت‌ها

نوع مقاله: مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحــد خوراسگــان، اصفهان، ایران

2 دانشیار حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

3 استاد حسابداری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، اصفهان، ایران

چکیده

در سال‌های اخیر‌ همواره مسئولیت اجتماعی و زیست‌محیطی شرکت‌ها و ابعاد تأثیرگذار بر آن، از دیدگاه حافظان محیط زیست و اقشار مختلف استفاده‌کننده از گزارش‌ها و صورت‌های مالی شرکت‌ها مورد توجه بوده است. مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها از جستارهای «اخلاق کسب‌و‌کار» است که به بررسی نقش شرکت‌ها در حوزه اجتماع می‌پردازد. مسئولیت اجتماعی شرکتی، مجموعه وظایف و تعهداتی است که شرکت باید در راستای حفظ، مراقبت و کمک به جامعه‌ای که در آن فعالیت می‌کند، انجام دهد. همچنین همواره تأثیر ابعاد مختلف اقتصاد کلان، همچون تولید ناخالص داخلی، نرخ تورم و نرخ بازده بدون‌ریسک بر مسئولیت اجتماعی و زیست‌محیطی شرکت‌ها، برای طرفداران محیط زیست موضوعی مهم تلقی شده است. مقاله حاضر با هدف بررسی رابطه بین شاخص‌های کلان اقتصادی با تغییرات سطح افشای موارد مرتبط با اجتماعی و زیست‌محیطی که در صورت‌های مالی و یادداشت‌های همراه این صورت‌ها، انجام شده است. این مقاله به روش شبه‌تجربی با بررسی 79 شرکت، در سال‌های 1380 تا 1393 به‌صورت میان‌رشته‌ای بین حسابداری و اقتصاد انجام شده است. برای آزمون فرضیه‌ها از رگرسیون چندگانه و داده‌های تابلویی با روش اثرات ثابت استفاده شده و برای سنجش مسئولیت اجتماعی و زیست‌محیطی، شاخص کی‌ال‌دی به‌کار گرفته شده است. نتایج تحلیلی داده‌های پژوهش و آزمون فرضیه‌ها نشان داد، بین شاخص‌های کلان اقتصادی همانند نرخ تورم و تولید ناخالص داخلی و نمره تغییرات افشای مسئولیت اجتماعی و زیست‌محیطی شرکت‌ها، رابطه معناداری وجود دارد. همچنین نتایج نشان داد بین نرخ بازده بدون‌ریسک و مسئولیت اجتماعی و زیست‌محیطی شرکت‌ها، رابطه معناداری وجود ندارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


اصغری، مریم؛ و سالارنظر رفسنجانی‌پور، سمیه (1392). تأثیر جریان سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر کیفیت محیط زیست کشورهای منتخب حوزه منا. فصلنامه تحقیقات توسعه اقتصادی، 3(9)، 30-1.

آماده، حمید؛ حق‌دوست، احسان؛ و اعظمی، آرش (1388). بررسی رابطه حجم گازهای گلخانه‌ای و تولید ناخالص داخلی سرانه در ایران. پژوهشنامه اقتصادی، 9(4)، 237-209.

پورزمانی، زهرا؛ طالب‌نیا، قدرت‌اله؛ و جهانشاد، آزیتا (1388). ارزیابی کارایی متغیرهای مالی و متغیرهای اقتصادی در پیش بینی بحران مالی شرکت‌ها (مورد مطالعه شرکت‌های پذیرفته در بورس اوراق بهادارتهران(. فصلنامه بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 16(2)،83-67.

 حیدرپور، مریم (1392). تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکت بر توصیه‌های سرمایه‌گذاری (پایان‌نامه کارشناسی ارشد حسابداری). دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

رضایی، محمدجواد؛ و موحدی بکنظر، مهدی (1389). ضرورت گفتگو میان علم اقتصاد و روان‌شناسی. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 2(3)، 88-59. doi: 10.7508/isih.2010.07.003

صالح، ایرج؛ سادات باریکانی، سعید؛ و یزدانی، سید حامد (1387). بررسی رابطه علیت بین تولید ناخالص ملی و حجم گازهای گلخانه‌ای در ایران. اقتصاد کشاورزی، 17(6)، 41-19.

صنوبر، ناصر؛ خلیلی، مجید؛ و ثقفیان، حامد (1388). بررسی رابطه بین مسئولیت‌پذیری اجتماعی با عملکرد مالی شرکت‌ها. فصلنامه علمی پژوهشی کاوش‌های مدیریت بازرگانی، 2(4)، 52-28.

علی‌خانی، راضیه؛ و مران‌جوری، مهدی (1392). کاربرد تئوری‌های افشای اطلاعات زیست‌محیطی و اجتماعی. فصلنامه مطالعات حسابداری و حسابرسی، 3(9)، 73-46.

قاسمی، احمدرضا (1374). بررسی الگوی مسئولیت‌ اجتماعی مدیران بخش صنایع نساجی سازمان صنایع ملی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران،‌ایران.

مسائلی، مریم؛ جوادیان، سید‌علی‌محمد؛ و حقی‌فام، محمودرضا (1393). ارزیابی منافع زیست‌محیطی منابع تولید پراکنده و مقایسه هزینه تولید آن‌ها با نیروگاه‌های حرارتی با درنظر گرفتن تأثیر آلودگی تولیدی بر سلامتی انسان. بیست و چهارمین کنفرانس بین‌المللی برق، تهران، ایران.

منصوری، فردین؛ ثقفی، علی؛ و موسی‌پور، نعمت‌اله (1393). مدلی برای کاربست‌پذیری رساله‌های دکتری حسابداری (با تأکید بر حل معضل‌های مالی و پولی). فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 7(1)، 207-173. doi: 10.7508/isih.2015.25.007

Abdur Rouf, M. D. (2011). The corporate social responsibility disclosure. Business and Economic Research Journal, 2(3), 19-32.

Adam, C. A. (2002). Internal organizational factors influencing corporate social and ethical reporting: Beyond current theorizing. Accounting. Auditing and Accountability Journal, 15(2), 223-250. doi: 10.1108/09513570210418905

Asian Development Bank (ADB) (2001). Asian environmental outlook 2001. Manila: ADB.

Bolton, B. (Jurn. 11, 2013). Corporate social responsibility and bank performance. Working Paper.  doi: 10.2139/ssrn.2277912

Cheung, Y. L., Tan, W., Ahn, H., & Zhang, Z. H. (2009). Does corporate social responsibility matter in Asian emerging markets?. Journal of Business Ethics, 92, 401-413.  doi: 10.1007/s10551-009-0164-3

Cropper, M., & Griffiths, C. (1994). The interaction of population growth and environmental quality. The American Economic Review, 84, 250-254.

Darrat, A., Kherfi, S., & Soliman, M. (2005). FDI and economic growth in CEE and MENA countries: A tale of tow regions. Economic Research Froum 12 Annual Conference, Grand Hyatt, Cairo, Egypt.

Dasgupta, P., & Maler, K. G. (1994). Poverty, institutions and the environmental resource base. World Bank Environment Paper, 9, 1-65.

Egli, H. (2001). Are cross-country studies of environmental kuznets curve misleading? new evidence from time series data for Germany. Discussion paper, Ernst. moritz arndt university of greifs wald.

Kuznets, S. (1955). Economic growth and income inequality. American Economic Review, 49, 1-28.

Loannou, I., & Serafeim, G. (2010). The impact of corporate social responsibility on investment recommendations. SSRN [Working Paper]. Academy of Mannagement, Harvard Bussiness School.

Tiago, M. (2009). Effects of corporate social responsibility on branb value (unpulished Thesis). Universidad de Salamanca.

El Ghoul, S., Guedhami, O., Kwok, C. C. Y., & Mishra, D. R. (2011). Does corporate social responsibility affect the cost of capital?. Journal of Banking & Finance, 35(9), 2388-2406.

Pourzamani, Z., Talebnia, G., Jahanshad, A. (2009). Efficiency evaluation of financial variables and economic variables in financial distress prediction models in Tehran Stock Exchange. Journal of the Accounting and Auditting Review, 16(2), 67-83.

Saleh, M., Norhayah, Z., & Rusnah, M.. (2010). Corporate social responsibility disclosure and its relation on institutional ownership: Evidence from public listed companies in Malaysia. Managerial Auditing Journal, 25(6), 591-613. Doi: 10.1108/02686901011054881

Servaes, H., & Tamayo, A. (2013). The impact of corporate social responsibility on firm value: The role of customer awareness. Managerial Auditing Journal, 59, 1045-1061.  doi: 10.2307/23443926

Suri, M., & Chapman, L. (1998). Large shareholders as monitors: Is there a trade–off between liquidity. Journal of finance, 53, 65-98.

Tsoutsoura, M. (2004). Corporate social responsibility and financial performance [Working Paper]. US: Haas School of Business, University of California.

Udo, E. A., & Obiora, I. K. (2006). Determinants of foreign direct investment and economic growth in the West African monetary zone: A system equations approach, GTAP. paper presented at the 9th Annual Conference on Global Economic Analysis, Addis Ababa, Etiopia.

Waddock, S. A., & Gravesl, S. B. (1997). The corporate social performance- financial performance link. Strategic Management Journal, 18(4), 303-319.  doi: 10.1002/(SICI)1097-0266(199704)18:4%3c303::AID-SMJ869%3e3.0.CO;2-G

Zavgren, C. V. (1985). Corporate social responsibility disclosure and its relation on institutional ownership: Evidence from public listed companies in Malaysia.