نقش روان‌شناسی در ایجاد پیوند بین‌ رشته‌های علوم انسانی برای توسعه مؤسسه‌های میان‌رشته‌ای

نوع مقاله: مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 استاد روان‌شناسی شخصیت، دانشگاه خوارزمی، مؤسسه تحقیقات تربیتی، روان‌شناختی و اجتماعی، تهران، ایران.

2 استادیار روان‌شناسی، دانشگاه خوارزمی، مؤسسه تحقیقات تربیتی، روان‌شناختی و اجتماعی، تهران، ایران.

چکیده

روان‌شناسی می‌تواند در نقش یک علم میانجی، علوم انسانی را به هم مرتبط کند. اهداف این مقاله عبارتند از: 1- بررسی تاریخچه علاقه‌مندی‌های میان‌رشته‌ای در روان‌شناسی؛ 2- بررسی حوزه‌های مشترک روان‌شناسی و سایر علوم انسانی؛ 3- تبیین‌های روان‌شناختی ناکام ماندن مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی ایران؛ 4- سازوکار‌های روان‌شناختی ‌اثرگذاری تأسیس مؤسسه‌های میان‌رشته‌ای در توسعه آموزش عالی؛ و 5- راه‌های ارتقای همکاری روان‌شناسان در مطالعات میان‌رشته‌ای ایران. مطالعات میان‌رشته‌ای، نیازمند تأسیس و توسعه مؤسسه‌های میان‌رشته‌‌ای است که برون‌داد آن، یکپارچگی نظری و توسعه راه‌حل‌های جامع و کل‌نگر به نیازهای زیستی، روانی، اجتماعی، و اخلاقی انسان خواهد بود. فرایندهای مخرب مرتبط با پویایی‌های کار گروهی، سوگیری خود افزایی و کمبود مؤسسه‌های میان‌رشته‌ای به‌عنوان داربست‌های اجتماعی تحول علوم انسانی، ازجمله دلایل شکست همکاری‌های میان‌رشته‌ای در ایران است. توسعه مؤسسه‌های میان‌رشته‌‌ای که روان‌شناسی نیز در آن نقش داشته باشد، مستلزم تغییر ‌دادن برنامه‌های درسی، گسترش شاخه‌های روان‌شناسی، و اتخاذ رویکردهای گفتمانی در روان‌شناسی است.

تازه های تحقیق

  • یکی از راه‌های توسعه آموزش عالی در حوزه علوم انسانی ایران، تأسیس مؤسسه‌های پژوهشی میان‌رشته‌ای است.
  • ناکارآمدی برنامه‌های درسی رشته‌های روانشناسی، تسلط ذهن‌گرایی، و کم‌توجهی به معرفت‌شناسی از نوع برساخت‌گرایی اجتماعی، دلایل اصلی کم بودن مشارکت روانشناسان در مطالعات میان‌رشته‌ای در ایران است.
  • فرایندهای اجتماعی مانند سوگیری خودافزایی، انتشار مسئولیت، کم‌کاری اجتماعی، و قطبی‌شدن، در فرایندهای روانشناختی ازجمله عوامل شکست همکاری‌های میان‌رشته‌ای در مطالعات علوم انسانی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


داهرتی، مارتین (2000). نظریه ذهن: چگونه کودکان افکار و احساسات دیگران را درک می کنند؟ (مترجم: زینب خانجانی و فاطمه هداوندخانی). تهران: انتشارات  سمت.

قاسم‌زاده، حبیب‌الله (1387). شناخت و عاطفه. تهران: انتشارات ارجمند.

قاسم‌زاده، حبیب‌الله؛ حمیدپور، حسن (1389). گزیدههایی از آثار پیشگامان روان‌شناسی علمی در ایران. تهران: انتشارات ارجمند.

قاسمی، علی‌اصغر؛ امامی میبدی، راضیه (1394). نقش و جایگاه مطالعات میان‌رشته‌ای در رشد و توسعه علوم انسانی در کشور. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 7(4)، 19-1.  http://dx.doi.org/10/7508/isih.2015.28.001

کار، آلن (1391). روان‌شناسی مثبت (مترجم: حسن پاشا شریفی، جعفر نجفی زند و باقر ثنایی). تهران: نشر سخن.

لاند، نیک (1391). زبان و اندیشه (مترجم:‌ حبیب‌الله قاسم‌زاده). تهران: انتشارات ارجمند.

لوریا، الکساندر (1996). رشد و تحول شناختی (مترجم: حبیب‌الله قاسم‌زاده). تهران: انتشارات ارجمند.

گافمن، اروینگ (1386). داغ ننگ (مترجم: مسعود کیان‌پور). تهران: نشر مرکز.

گیدنز، آنتونی (1389). تجدد و تشخص (مترجم: ناصر توفیقیان). تهران: نشر نی.

محسنی، نیک‌چهره (1384). نظریه‌ها در روان‌شناسی رشد: ‌شناخت، شناخت اجتماعی، شناخت و عواطف. تهران: نشر پردیس.

هرگنهان، آر بی (1392). تاریخچه و مکاتب روان‌شناسی (مترجم: یحیی سیدمحمدی). تهران: انتشارات ارسباران.

یورگنسن، ماریان؛ فیلیپس، لوئیز (1394). نظریه و روش در تحلیل گفتمان (مترجم: هادی جلیلی). تهران: نشر نی.

یاسپرس، کارل (1394). ایده دانشگاه (مترجم:‌ مهدی پارسا و مهرداد پارسا). تهران: انتشارات ققنوس. 

Boyack, K. W., Klavans, R., & Borner, K. (2005). Mapping the backbone of science. Scientometrics, 64(3), 351-374. http://dx.doi.org/10.1007/s11192-005-0255-6

Bruner, J. S. (1978). Learning how to do things with words. In: J. S. Bruner, & R. A. Garton, (Eds.), Human Growth and Development, Oxford: Clarendon Press.

Clay, R. A. (2011). Interdisciplinary and inter professional teaching, research and practice. Retrived from: http://www.apa.org/ed/about/educator/2011/12/leadership-conference.aspx

Fumgalli, R. (2016). Economics, psychology and the unity of the decision sciences. Philosophy of the Social Sciences, 46(2), 103-128. http://dx.doi.org/10.177/0048393115613490

Kahneman, D., & Tversky, A. (1979). Prospect theory: An analysis of decision under risk. Econometrica, 47(2), 263-292. http://dx.doi.org/10.2307/1914185

Keyes, C. L. (1998). Social well-being. Social Psychology Quarterly, 61(2), 121-140.

Kruger, J. (1998). Enhancement bias in descriptions of self and others. Personality and Social Psychology Bulletin, 24(5), 505-517. http://dx.doi.org/10.1177/0146167298245006

Latane, B., Williams, K., & Harkins, S. (1979). Many hands make light the work: The causes and consequences of social loafing. Journal of Prsonality and Social Psychology, 37(6), 822-832. http://dx.doi.org/10.1037/0022-3514.37.6.822

McAdams, D.P and Pals, J.L. (2006). A New Big Five, Fundamental Principles for an Integrative Science of Personality, American psychologist, 61(3), 204–217. http://dx.doi.org/10.1037/0003-066X.61.3.204

Pawlik, K., Rosenzweig, M. R. (2009). The international handbook of psychology. London: Sage publication.

Schewe, P., Bell, C., Bennett, L., Goldstein, P., Gordon, R., et. al. (2011). University of illions at Chicago’s interdisciplinary center for research on violence: Changing systems to prevent in Chicago and beyond. Violence Against Women, 17(9), 1176-1193. http://dx.doi.org/10.1177/1077801211419325

Viale, R., Rosselli, F. (2015). Description for journal of mind & Society. http://link.springer.com/journal/11299

Willge, C. (2013). Introducing qualitative research in psychology. London, Open University Press.