ظرفیت نظری رهیافت قابلیت آمارتیا سن برای مقوله شهروندی

نوع مقاله: مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 استاد علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دکتری علوم سیاسی، دانشکده علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

چکیده

رهیافت قابلیت آمارتیا سن، هرچند بحث اولیه خود را از حوزه رفاه و اقتصاد شروع کرده است، ولی به‌سرعت به دیگر حوزه‌های دانشگاهی (حوزه‌های اجتماعی و انسانی) گسترش یافت. این رهیافت در بسیاری از حوزه‌های تخصصی به‌کار رفته و کاربردی شده است. با وجود بسط رهیافت «قابلیت» در حوزه‌های علوم اجتماعی و دانش سیاسی، ورود آن به حوزه شهروندی و بسط نظری آن در این فضا، مهجور واقع شده است.هدف اصلی این مقاله پاسخ به این پرسش است که آیا رهیافت قابلیت، از مؤلفه‌های لازم برای تدوین یک نظریه شهروندی برخوردار است؟ ازآنجاکه همه سنت‌های شهروندی دارای دو مقوله حق و مسئولیت هستند، در صورت وجود این دو مفهوم در رهیافت قابلیت به‌گونه‌ای که نسبت بین آن‌ها بتواند رابطه فرد با جامعه و دولت را توصیف کند، می‌توان ادعا کرد که رهیافت قابلیت آمارتیا سن به‌صورت بالقوه، مقوله شهروندی را نیز دربر می‌گیرد. در این مقاله مشخص شده است که این رهیافت با تأکید بر مؤلفه‌هایی مانند «حق اخلاقی» و «مسئولیت متعهدانه»، از ظرفیت لازم برای تدوین مقوله «شهروندی قابلیتی» برخوردار است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


براتعلی‌پور، مهدی (1384). شهروندی و سیاست نوفضیلت‌گرایی. تهران: مؤسسه مطالعات ملی.

بهروزلک، غلامرضا (1386). جهانی‌شدن و اسلام سیاسی در ایران. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

ترکمان، فرح؛ بهمن‌پور، سکینه (1389). «نقش شهروندی» براساس کتاب‌های علوم اجتماعی دوره دبیرستان. فصلنامه علوم رفتاری، 2(3)، 29-9.

سن، آمارتیا (1379). آزادی و برابری (مترجم: حسن فشارکی). تهران: شیرازه.

سن، آمارتیا (1392الف). اندیشه عدالت (مترجم: وحید محمودی). تهران: کندوکاو.

سن، آمارتیا (1392ب). توسعه یعنی آزادی (مترجم: محمدسعید نوری نائینی). تهران: نشر نی.

سن، آمارتیا (1392ج). اخلاق و اقتصاد (مترجم: حسن فشارکی). تهران: پردیس دانش.

فالکس، کیت (1381). شهروندی (مترجم: محمدتقی دلفروز). تهران: انتشارات کویر.

کاستلز، استفان؛ دیویدسون، آلیستر (1382). مهاجرت و شهروندی: جهانی‌شدن و سیاست تعلیق (مترجم: فرامرز تقی‌لو). تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

لیپست، مارتین (1383). دایرة‌المعارف دموکراسی (جلد دوم؛ مترجم: کامران فانی، و نورالله مرادی). تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.

لیتل، دانیل (1388). تبیین در علوم اجتماعی: درآمدی بر فلسفه علم‌الاجتماع (مترجم: عبدالکریم سروش). تهران: صراط.

منوچهری، عباس (1395). فراسوی رنج و رؤیا. تهران: پژوهشکده تاریخ اسلام.

هیوود، اندرو (1387). درآمدی بر ایدئولوژی‌های سیاسی: از لیبرالیسم تا بنیادگرایی دینی (مترجم: محمد رفیعی مهرآبادی). تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.

Crocker, D. (1995). Functioning and capability: The foundations of Sen’s and Nussbaum’s development ethic. In: E. Martha, C. Nussbaum, & J. Glover, Women, Culture, and Development: A Study of Human Capabilities (pp. 166-212), Oxford: University Press.

Crocker, D. (2008). Ethics of global development: Agency,capability and deliberative democracy. Cambridge: Cambridge University press.

Delanty, G. (2000). Citizenship in a global age: Society, culture, politics. Buckingham: Open University Press.

Gasper, D. (2002). Is Sen’s approach an adequate basis for considering human development?.Reviewof political economy, 14(4), 435-461. doi: 10.1080/0953825022000009898

Gore, C. (1997). Irreducibly social goods and the informational basis of Sen’s capabilities approach. Journal of International Development, 9(2), 235-250. doi: 10.1002/(SICI)1099-1328(199703)9:23.0.CO;2-J

Griffiths, J. (2015). Capability, freedom, life: The politics and metaphysics of capability (pp. 1-13). 3rd Annual St Andrews Graduate Conference in International Political Theory, School of International Relations, University of St Andrews.

HDR.(1996). Human development report. New York: Oxford University Press.

HDR.(2000). Human development report. New York: Oxford University Press.

Heater, D. (1999).What is citizenship?. Cambridge: Polity Press.

Held, V. (2006).The ethics of care: Personal, political, and global. Oxford: University Press

Isin, e., & Wood, P. (1999).Citizenship and Identity. London: sage.

kartal, F. (2001). Liberal and republican conceptualizations of citizenship: A theoretical inquiry. Turkish Public Administration Annual,27-28, 101-130.

Lister, R. (1998). Citizenship: Feminist perspectives. New York: New York University Press.

Marshall, T. (1950).Citizenship and social class; And other essays. Cambridge: Cambridge University Press.

Mclean, I. (1993). Oxford concise dictionary of politics. London: Oxford University Press.

O'Byrne, D. (2003). The dimensions of global citizenship: Political identity beyond the nation-state. London: Routledge.

Oldfield, A. (1990). Citizenship and community: Civic republicanism and the modern world. London: Routledge.

Pfister, T. (2012). Citizenship and capability? Amartya Sen's capabilities approach from a citizenship perspective. Citizenship Studies, 16(2), 241-254 .doi: 10.1080/13621025.2012.667615

Qizilbash, M. (2002).Development, common foes & shared values.Review of Political Economy, 14(4), 463-480.doi: 10.1080/0953825022000009906

Robeyns, I. (2006). The capability approach in practice. Journal of Political Philosophy, 14(3), 351-376. doi: 10.1111/j.1467-9760.2006.00263.x

Sen, A. (1977). Rational fools: A critique of the behavioral foundations of economic theory. Philosophy and Public Affairs, 6(4), 317-344.

sen, A. (1982). Rights and agency. Philosophy and Public Affairs, 11(1), 3-39.

Sen, A. (1984). Rights and capabilities. In: A. Sen, Resources, Values and Development, Cambridge: Harvard University Press.

Sen, A. (1985). Rights as goals. In: S. G. Milne, Equality and Discrimination, Paper proceeidings at 11th Conference on Freedom and Justice, Association for Legal and Social Philosophy London: University College.

Sen, A. (1987). The standard of living. Cambridge: Cambridge University Press.

Sen, A. (1990). Justice: Means versus freedoms. Philosophy and Public, 19(2), 111-121.

Sen, A. (1992). Inequality re-examined. Oxford: Clarendon Press.

Sen, A. (1996). Legal rights and moral rights: Old questions and new problems. Ratio Juris, 9(2), 153-167. doi: 10.1111/j.1467-9337.1996.tb00233.x

Sen, A. (1999). Development as freedom. Oxford: Oxford University Press.

Sen, A. (2002). Rationality and freedom. Cambridge: Harvard University Press.

Sen, A. (2004). Elements of a theory of human rights.Philosophy and Public Affairs, 32(4), 315-356.doi: 10.1111/j.1088-4963.2004.00017.x

Smith, M. (1998). Laclau and mouffe: The radical democratic imaginary. London: Routledge.

Stewarte, F., & Deneulin, S. (2002). AmartyaSen's contribution to development thinking. Studies in Comparative International Development, 37(2), 61-70. doi: 10.1007/BF02686262

چگونه به این مقاله استناد کنیم:

منوچهری، عباس؛ و نریمان، سعید (1396) ظرفیت نظری رهیافت قابلیت آمارتیا سن برای مقوله شهروندی. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 9(2)، 210-189.  doi: 10.22035/isih.2017.2039.2561

 

HOW TO CITE THIS ARTICLE

Boochani, M.H., Sarrafi, M., Tavakolina, J., & Dashti, A. (2017). Manouchehri, A., & Nariman, S. (2017). The theoretical capacity of Amartya Sen’s capability approach for the concept of citizenship. Interdisciplinary Studies in the Humanities, 9(2), 189-210. doi: 10.22035/isih.2017.2039.2561