منشور حقوق شهروندی: ارزیابی نقادانة از منظر میان‌رشته‌ای

نوع مقاله: مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسنده

گروه علوم سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

مقولة شهروندی و حقوق و تکالیف مترتب بر آن در کانون مبانی شکل‌گیری دولت‌های مدرن قرار دارد و بر چگونگی ساختارهای حقوقی و فرآیندهای تصمیم‌گیری در نظام‌های مردم‌سالار تأثیری بس گسترده دارد. در همین راستا، منشور حقوق شهروندی که دستاورد تلاش‌های دولت یازدهم بوده است، با هدف تأکید، تبیین و تبویب نظام حق و تکلیف شهروندان جمهوری اسلامی ایران منتشر شد و به‌ ادارات و سازمان‌های دولتی ابلاغ گردید. هدف این نوشتار این است که متن منشور را با بهره‌گیری از رهیافتی میان‌رشته‌ای مورد ارزیابی نقادانه قرار دهد و از این طریق، مزایا و کاستی‌های آن را به منظور بهره‌برداری در ویراستارهای بعدی آن نشان داده‌شود. بدین منظور، پس از بررسی تاریخ تکوین و مبادی فلسفی حق شهروندی در بخش اول، با بهره‌گیری از مطالعات انجام یافته توسط در دانش جامعه‌شناسی سیاسی، علم اخلاق، و اندیشة سیاسی، تبیین سه دیدگاه اصلی دربارة اساس حقوق شهروندی (لیبرال، جامعه‌گرا و جمهوریت‌گرا) صورت گرفته‌است. در بخش سوم، با توشه‌برداری از مباحث ارایه شده در بخش‌های اول و دوم نوشتار، ارزیابی نقادانة منشور حقوق شهروندی جمهوری اسلامی ایران انجام گرفته است که شامل برخی پیشنهادات برای تکامل و اصلاح آن نیز هست.

کلیدواژه‌ها