نوع مقاله: مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای اقتصاد، پردیس بین‌المللی ارس، دانشگاه تهران، جلفا، ایران

2 استاد اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیار اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

مطالعۀ حاضر در پاسخ به این سؤال انجام شده است که «آیا می‌توان بخشی از تفاوت عملکرد نظام آموزش مدرسه‌ای کشورهای برخوردار از منابع طبیعی را در آزمون‌های استاندارد بین‌المللی با توجه به چگونگی استفادۀ آنها از رانت منابع طبیعی توضیح داد؟» به این منظور، با معرفی شاخص «نسبت سهم رانت منابع طبیعی به سهم مالیات‌ها» به عنوان بازتابی از تأثیرات اقتصاد سیاسی منابع طبیعی به کنترل آثار تغییر در مدیریت رانت منابع بر کیفیت، کارایی و اثر‌بخشی آموزش پرداخته شد. امتیازات آزمون‌های استاندارد بین‌المللی تیمز، پرلز و پیزا به عنوان سنجۀ کیفیت آموزش در نظر گرفته شد و رویکرد داده‌های تابلویی و الگوی اثرات ثابت به عنوان روش متریک مطالعه مورد استفاده قرار گرفت. تأثیر متغیرهای توضیحی مدل بر امتیازات آزمون، در قالب یک تابع تولید آموزش برای 79 کشور منتخب در بازۀ زمانی 2015-1995 بررسی شد. یافته‌های مطالعه نشان می‌دهد که اثر اقتصاد سیاسی منابع طبیعی بر کیفیت آموزش معنا‌دار است و بنابراین، با افزایش سهم رانت منابع طبیعی در درآمدهای دولت، کیفیت آموزش کاهش یافته است. ضرائب تخمین‌زده‌شده برای متغیر نسبت سهم رانت منابع به سهم مالیات‌ها، نسبت به فروض مختلف ناشی از حذف سایر متغیرهای توضیحی در اغلب موارد از استحکام برخوردار است و تأثیر منفی افزایش وابستگی اقتصاد به رانت منابع را بر کیفیت آموزش تأیید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

رمضانی، مجید (1387). بررسی اثر نوسانات درآمدهای نفتی دولت بر بخش غیر‌قابل‌تجارت اقتصاد ایران؛ مطالعۀ موردی در بخش مسکن با استفاده از تکنیک VAR (پایان نامهٔ کارشناسی ارشد). دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

معدن‌کار آرانی، عباس؛ و سرکار آرانی؛ محمدرضا (1388). آموزش و توسعه، مباحث نوین در اقتصاد آموزش. تهران: نشر نی.

Auty, R. M. (1994). Industrial policy reform in six large newly industrializing countries: The resource curse thesis.  World Development, 22(1), 11–26. doi:10.1016/0305-750x (94)90165-1

Auty, Richard M. (1993). Sustaining development in mineral economies: The resource curse thesis (1st ed.). London: Routledge

Baltagi, Badi H. (2008). Econometric analysis of panel data (4th ed.). Chichester: John Wiley & Sons.

Barro, R. J. (2001). Human capital and growth. American Economic Review, 91(2), 12–17. doi:10.1257/aer.91.2.12

Barro-Lee educational attainment dataset (2013). Retrieved from Barro-Lee Internet Database.  

Becker, G. S. (1962). Investment in human capital: A theoretical analysis. Political Economy, 70(5), 9–49.  doi:10.1086/258724

Boissiere, M., Knight, J., & Sabot, R. (1985). Earnings, schooling, ability, and cognitive skills. The American Economic Review, 75(5), 1016-1030.

Bornhorst, F., Gupta, S., & Thornton, J. (2009). Natural resource endowments and the domestic revenue effort. European Journal of Political Economy, 25(4), 439–446. doi: 10.1016/j.ejpoleco.2009.01.003

Bowles, S. (1970). Towards an educational production function. In Education, Income, and Human Capital (pp. 11-70). NBER.

Bravo-Ortega, C., & de Gregorio, J. (2005). The relative richness of the poor? Natural resources, human capital, and economic growth. Policy Research Working Papers. doi:10.1596/1813-9450-3484

Coleman, J. S. (1995). Equality of Educational Opportunity (COLEMAN) Study (EEOS), 1966. ICPSR Data Holdings. doi:10.3886/icpsr06389.v3

Corden, W. M. (1984). Booming sector and Dutch disease economics: Survey and consolidation. Oxford Economic Papers, 36(3), 359–380. doi: 10.1093/oxfordjournals.oep.a041643

Corden, W. M., & Neary, J. P. (1982). Booming sector and de-industrialization in a small open economy. The Economic Journal, 92(368), 825–848. doi:10.2307/2232670

Greene, W. H. (2012). Econometric analysis. ISBN: 978-0-13-139538-1.

Glass, G. V., & Smith, M. L. (1979). Meta-analysis of research on class size and achievement. Educational Evaluation and Policy Analysis, 1(1), 2–16. doi:10.3102/01623737001001002

Gylfason, T. (2001). Natural resources, education, and economic development. European Economic Review, 45(4-6), 847–859. doi:10.1016/s0014-2921(01)00127-1

Hanushek, E. A. (1979). Conceptual and empirical issues in the estimation of Educational Production Functions. Human Resources, 14(3), 351–388. doi:10.2307/145575

Hanushek, E. A. (2003). The failure of input‐based schooling policies. The Economic Journal, 113(485), F64–F98.  doi:10.1111/1468-0297.00099

Hanushek, E. A., & Kimko, D. D. (2000). Schooling, labor-force quality, and the growth of nations. American Economic Review, 90(5), 1184–1208. doi:10.1257/aer.90.5.1184

Hanushek, E. A., & Woessmann, L. (2008). The role of cognitive skills in economic development. Journal of Economic Literature, 46(3), 607–668. doi:10.1257/jel.46.3.607

Heyneman, S. P. (1976a). A brief note on the relationship between socioeconomic status and test performance among Ugandan primary school children. Comparative Education Review, 20(1), 42–47. doi:10.1086/445862

Heyneman, S. P. (1976b). Influences on academic achievement: A comparison of results from Uganda and more industrialized societies. Sociology of Education, 49(3), 200. doi:10.2307/2112231

Heyneman, S. P. (1979). Why impoverished children do well in Ugandan schools. Comparative Education, 15(2), 175–185. doi:10.1080/0305006790150206

Hoxby, C. M. (2000). The effects of class size on student achievement: New evidence from population variation.  The Quarterly Journal of Economics, 115(4), 1239–1285. doi:10.1162/003355300555060

Hsiao, C. (2014). Analysis of panel data (No. 54). Cambridge University Press.

IEA. (2019). TIMSS & PIRLS International Study Center. Boston College, Lynch School of Education. Retrieved from TIMSS & PIRLS Internet Database.

James, A. (2015). US state fiscal policy and natural resources. American Economic Journal: Economic Policy, 7(3), 238–257. doi:10.1257/pol.20130211

Jensen, B. (2010). Investing in our teachers, investing in our economy. Melbourne: Grattan Institute.

Kern, S., Cornelius, P., Dutta, S., Frenkel, M., Koblenz, W. H. U., Reisen, H., & Walter, N. (2008). Commodity and non-commodity sovereign wealth funds. Deutsche Bank Research, July 2008.

Lederman, D., & Maloney, W. F. (Eds.). (2006). Natural resources, neither curse nor destiny. doi:10.1596/978-0-8213-6545-8

Lee, J.-W., & Barro, R. J. (2001). Schooling quality in a cross-section of countries. Economica, 68(272), 465–488. doi:10.1111/1468-0335.00257

McGuirk, E. F. (2011). The illusory leader: natural resources, taxation and accountability. Public Choice, 154(3-4), 285–313. doi:10.1007/s11127-011-9820-0

Murshed, S. M. (2004). When Does Natural Resource Abundance Lead to a Resource Curse? Discussion Papers 24137, International Institute for Environment and Development, Environmental Economics Programme. doi: 10.22004/ag.econ.24137

OECD Organization. (2018). Programme for International Student Assessment. Retrieved from PISA Internet Database. 

Prebisch, R. (1959). Commercial policy in the underdeveloped countries. The American Economic Review, 49(2), 251-273.

Sachs, J., & Warner, A. (1995). Natural resource abundance and economic growth. NBER Working Paper Series, doi:10.3386/w5398

Schanzenbach, D. W. (2014). Does class size matter? Northwestern University, National Education Policy Center.

Schleicher, Andreas. (2012). Knowledge and skills are infinite-Oil is not. Retrieved from https://oecdedutoday.com/knowledge-and-skills-are-infinite-oil-is-not/

Schultz, T. W. (1961). Investment in human capital. The American economic review, 51(1), 1-17.

Smith, A. (1776). An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations. K. Sutherland (Ed.), Oxford: Oxford University Press. doi: 10.1093/oseo/instance.00043218

The World Bank (2019). World Bank Open Data. Retrieved from WB Internet Database.

UNESCO Institute for Statistics (2012). International standard classification of education: ISCED 2011. Montreal: UNESCO Institute for Statistics.

UNESCO Organization (2019). UNESCO Institute for Statistics. Retrieved from UIS Internet Database.

United Nations Development Programme. (2019). Human Development Reports. Retrieved from HDR Internet Database.

Varga, Julia. (2011). Economics of education. Department of Economics: ELTE Faculty of Social Sciences

Wood, A., & Mayer, J. (1998). Africa's export structure in a comparative perspective (October 1998). dx.doi.org/10.2139/ssrn.141201

Woodhall, M., & Psacharopoulos, G. (1985). Education for development: an analysis of investment choices. World Bank.

Wooldridge, J. M. (2010). Econometric analysis of cross section and panel data. MIT Press.

Zyngier, D. (2014). Class size and academic results, with a focus on children from culturally, linguistically and economically disenfranchised communities. Evidence Base, 1(3), 1-24.