نوع مقاله: مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایران

2 استادیار جامعه‌شناسی، مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، تهران، ایران

3 دانشیار جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 استادیار جامعه‌شناسی، پژوهشکدهٔ مطالعات فرهنگی و اجتماعی تهران، ایران

چکیده

جامعه‌‌پذیری دانشگاهی از مفاهیمی است که می‌‌توان آن را مهم‌ترین اهداف دوران دانشجویی و حضور در دانشگاه دانست. این متغیرها همواره متأثر از چند عوامل از جمله سلامت روان است. بررسی‌‌ها نشان داده است که این دو متغیر می‌‌توانند با امید به آینده رابطه داشته باشند. هدف این مقاله، تعیین نقش میانجی‌‌گری امید به آینده در رابطه بین سلامت روان و جامعه‌‌پذیری دانشگاهی است. از روش پیمایشی‌ـ‌تبیینی  و از نوع مدل‌‌یابی معادلات ساختاری استفاده شده است. جامعهٔ آماری تحقیق 9132 نفر است که کلیهٔ دانشجویان مشغول به تحصیل در دانشگاه‌‌های ملّی، پیام‌نور و دانشگاه آزاد اسلامی ایلام در سال تحصیلی 98-1397 را شامل می‌شود. اندازهٔ نمونه با استفاده از فرمول نمونه‌‌گیری کوکران و به روش نمونه‌‌گیری تصادفی طبقه‌‌ای تعیین شد. ابزار مورداستفاده در این پژوهش پرسشنامه‌‌های محقق‌ساخته است. پرسشنامه جامعه‌‌پذیری در قالب 5 بعد و‌‌61 گویه، سلامت روان با 11 گویه و امید به آینده با 6 گویه است. روایی صوری و محتوایی آن با نظرخواهی از اساتید راهنما و مشاور، و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ به‌دست آمد. یافته‌‌های پژوهش نشان داده است که سلامت روان با جامعه‌پذیری دانشگاه رابطهٔ معنادار داشته است. همچنین امید به آینده با سلامت روان و جامعه‌پذیری دانشگاهی رابطهٔ معنادار داشته است. نقش میانجی امید به آینده در رابطه بین متغیر مستقل و وابسته نیز معنادار بوده است. می‌‌توان نتیجه گرفت که برخورداری از امید به آینده در بین دانشجویان می‌تواند با تقویت نقش سلامت روان، منجر به جامعه‌پذیری بیشتر در بین دانشجویان گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

ابراهیمی، نسرین؛ صباغیان، زهرا؛ و  ابوالقاسمی، محمود (1390). بررسی رابطهٔ امید با موفقیت تحصیلی دانشجویان. فصلنامه پژوهش و برنامه‌‌ریزی در آموزش عالی، 2(60)، 16-1.

افراسیابی، حسین؛ خوبیاری، فهیمه؛ قدرتی، شفیعه؛ و دشتی‌زاد، سعید (1395). عوامل اجتماعی مرتبط با امید جوانان به آیندهٔ مطالعه دانشجویان دانشگاه‌های شهر یزد. مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 15(21)، 20-1.

افشاری، الناز؛ زارعی، احمد؛ محمود علیلو؛ و نعمتی، فاطمه (1397). مقایسه راهبردهای مقابله‌ای، شادکامی و امید به آینده در نوجوانان بازمانده از زلزله بم با نوجوانان عادی. مجله روان‌شناسی و روان پزشکی شناخت، 5(3)، 52-38.

امیدزاده، شراره (1394). عوامل اجتماعی مؤثر بر امید به آینده دانشجویان دانشگاه تهران (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

آقایوسفی، علیرضا؛ شقاقی، فرهاد، دهستانی، مهدی؛ و برقی ایرانی، زیبا (1391). ارتباط کیفیت زندگی و سرمایه روان‌‌شناختی با ادراک بیماری در میان مبتلایان به بیماری ام‌‌اس. نشریه روانشناسی سلامت،  1(1)، 41-29.

توکلی زاده، جهانشیر؛ و خدادادی، زهره (1389). بررسی سلامت روانی دانشجویان ورودی نیمسال اول تحصیلی 89-1388 دانشگاه علوم پزشکی گناد. افق دانش (فصلنامه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گناباد)، 16(3)، 51-45.

جدیدی، هوشنگ؛ و یاراحمدی، یحیی (1391). بررسی رابطهٔ بین سلامت روانی و عملکرد تحصیلی دانشجویان واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی منطقه ١١ در سال تحصیلی ٨٨-٨٧. مجله بر خط دانش روانشناختی، 2، 86-77.

جمشیدیها، غلامرضا؛ و پرستش، شهرام (1386). دیالکتیک منش و میدان در نظریه عمل پی‌یر بوردیو. نامۀ علوم اجتماعی، 30، 32-1.

جهانی‌هاشمی، حسن؛ رحیم‌زاده‌میرمحله، سمیه؛ قافله‌باشی، حسین؛ و ساریچلو، محمدابراهیم (1387). بررسی سلامت روانی دانشجویان سال اول و آخر دانشگاه علوم پزشکی قزوین 1384.  مجله دانشگاه علوم پزشکی قزوین، 12(2)، 49-42.

حیدری، محمد؛ قدوسی، منصوره؛ ناصح، لادن؛ و علی‌شیخی، رحیم (1394). ارتباط امیدواری و سلامت روان در بیماران مبتلا به سرطان پستان بعد از ماستکتومی. مجله سلامت و مراقبت، 17(1)، 46-40.

دادستان، پریرخ (1386). جایگاه نظریه‌های تحولی در پیشگیری اختلالهای روانی. فصلنامه علمی پژوهشی روانشناسی تحولی، 3(12)، 369-367.

رضایی، طاهره؛ بیانی، علی‌اصغر؛ و شریعت‌نیا، کاظم (1394). پیش‌بینی سلامت روان بر اساس متغیرهای عزت نفس، رضایت از زندگی و امید در دانشجویان. فصلنامه آموزش. بهداشت و ارتقای سلامت، 3(3)، 252-242.

سلطانی، رضا؛ کافی، سیدموسی؛ صالحی، ایرج؛ کارشکی، حسین؛ و  رضایی، سجاد (1389). بررسی کیفیت زندگی دانشجویان دانشگاه گیلان. مجله دانشگاه علوم پزشکی گیلان، 75، 35-25.

صادقی، رؤیا؛ زارعی‌پور، مرادعلی؛ اکبری، حسین؛ و خان‌بیگی، محمد (1390). وضعیت سلامت روان و عوامل مرتبط با آن در زنان مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی درمانی. مجله سلامت و مراقبت، 13(4)، 9-1.

صداقتی‌‌فرد، مجتبی (1391). جامعه‌‌شناسی: کلیات، مفاهیم، پیشینه (چاپ دوم). تهران: نشر ارسباران.

عبدالرحیمی نوشاد، لیلا؛ روحی، شبنم؛ و ملکی، آرزو (1397). تأثیر امید درمانی بر ارتقای سلامت روانی سالمندان. فصلنامه آموزش، مشاوره و روان درمانی، 26، 82-69.

عبدالهی‌‌آرپناهی، هادی (1395). امید به آینده در بین جوانان (پایان‌‌نامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

قلعه، رحیمه؛ و علمی، محمود (1398). بررسی عوامل اجتماعی مرتبط با جامعه‌پذیری دینی و سیاسی دانش‌آموزان متوسطه شهر پارس‌آباد. مطالعات جامعه‌شناسی، 45، 122-105. doi: 10.30495/jss.2020.671679

قنبریان، مینا؛ پرموز، مهناز؛ و رجب‌زاده، زینب (1395). رابطه بین شادکامی و امید به زندگی در دانشجویان دانشکده علوم پزشکی بهبهان. مجله اصول بهداشت روانی، 18، 556-553.  doi: 10.22038/jfmh.2016.8509

مرجائی، سید‌‌هادی (1390). عوامل مؤثر بر درونی‌شدن هنجارهای دانشگاهی و حرفه‌ای در اجتماع علمی ایران (رسالهٔ منتشرنشدهٔ دکتری). دانشگاه تهران، تهران، ایران.

مرجائی، سیدهادی (1396). جامعه‌پذیری دانشگاهی؛ رویکردها و فرایندها. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی و مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی وزارت علوم.

منصوری، خلیل (1387). کارکرد امید در زندگی انسان. تهران: پایگاه مرکز فرهنگ و معارف قرآنی.

Abrantes, P. (2013). Opening the black box of socialization: Emotions, practices and (biographical) identities. International Journal of Sociology and Anthropology, 5(9), 391–401. doi:10.5897/ijsa2013.0484

Bedetti, G. (2017). Academic socialization: Mentoring new honors students in metadiscourse.‏ Honors in Practice, 13, 109-140.

Behar-Horenstein, L. S., Isaac, N., Southwell, C. N., Hudson-Vassell, M. E., Niu, L., Pratto, M. M., Roberts, K. W., Wingfield R. J., Wolfgang, J., Zafar, M. A. (2016). Promoting academic socialization through service learning experiences. International Journal of Teaching and Learning in Higher Education, 28(2), 158-167.

Brim, O. G., & Wheeler, S. (1966). Socialization after childhood: Two essays. New York: Wiley.‏

Camacho-Thompson, D. E., Gonzales, N. A., & Fuligni, A. J. (2019). Adolescent academic socialization: A within-group comparative analysis among Mexican-origin families. Journal of Adolescent Research, 34(4), 411-437. doi: 10.1177%2F0743558418772590

Enders, J. (2004). Higher education, internationalisation, and the nation-state: Recent developments and challenges to governance theory. Higher Education, 47, 361–382. doi: 10.1023/B:HIGH.0000016461.98676.30

Heuser, B. L. (2007). Academic social cohesion within higher education. Prospects, 37(3), 293-303.‏

Keating, D. P. (2000). Developmental health and the wealth of nations: Social, biological, and educational dynamics. Guilford Press.‏

Merton, R. K., Reader, G., & Kendall, P. L. (1957). The student physician: Introductory studies in the sociology of medical education.‏ US: Harvard University Press.

Prince, M., Patel, V., Saxena, S., Maj, M., Maselko, J., Phillips, M. R., & Rahman, A. (2007). No health without mental health. The Lancet, 370(9590), 859–877. doi:10.1016/s0140-6736(07)61238-0

Snyder, C. R., & McCullough, M. E. (2000). A positive psychology field of dreams: “If you build it, they will come….”. Journal of Social and Clinical Psychology, 19(1), 151–160. doi:10.1521/jscp.2000.19.1.151

Turkina M. (2017). Career pathways and problems of professional socialization in doctoral supervision. Pedagogiskt docenturarbete, 1(3), 1-7.

Wei, Q., Dilworth-Bart, J. E., Miller, K. E., & Liesen, C. A. (2016). Who they are, what they think, and what they do: mothers’ school-related identities, academic socialization, and child academic readiness. Early Child Development and Care, 188(3), 310–326. doi:10.1080/03004430.2016.1217848

Weidman, J.C., Twale, D.J., & Stein, E. L. (2001). Socialization of graduate and professional students in higher education: A perilous passage?. ASHE-ERIC Higher Education Report, 28(3), Jossey-Bass Higher and Adult Education Series.

Xue, M., Chao, X., & Kuntz, A. M. (2015). Chinese visiting scholars’ academic socialization in US institutions of higher education: a qualitative study. Asia Pacific Journal of Education, 35(2), 290-307.‏ doi: doi: 10.1080/02188791.2013.876389