نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

2 دانشیار، گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

3 استادیار، گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

چکیده

استدلال، به‌عنوان نشانۀ وجود تفکر منطقی، استعدادی ذهنی است که به شیوه‌ای عقلانی عمل می‌کند. در پس هر استدلالی، فردی قرار دارد که برخی مقدمه‌ها را به‌گونه‌ای هدفمند، در راستای حمایت از نتایج به‌کار می‌گیرد و هرچه امکان تجربۀ مستقیم محتوای گزاره‌ها کمتر باشد، نیاز به آوردن استدلال برای توجیه نتایج بیشتر می‌شود. حسابرسی، به‌عنوان عرصه‌ای که ویژگی اصلی آن، اعمال قضاوت حرفه‌ای است، برای ارزشمندتر شدن نیازمند قضاوت بر پایهٔ استدلال‌هایی قوی است؛ بنابراین، در این مقاله، عواملی را معرفی خواهیم کرد که زمینه‌های بهبود قدرت استدلال حسابرسان را فراهم می‌کنند. در این مقاله به‌ کمک 13 خبرهٔ حسابرسی، حسابداری، و مدیریت ‌مالی و برپایۀ روش دلفی نخست، 24 عامل مؤثر بر استدلال، در بازه یک‌ساله بهمن 1397 تا 1398، مشخص و سپس اتفاق‌نظر خبرگان با به‌کارگیری ضریب هماهنگی کندال تأیید شده است. داده‌های پژوهش‌ نیز به کمک پرسش‌نامه مقایسه زوجی محقق‌ساخته با نرخ ناسازگاری 03/0 و برپایۀ روش الگو‌سازی ساختاری‌ـ‌تصویری فازی، در 11 سطح، الگو‌سازی شده‌اند. هوش، تجربه، استانداردهای حسابرسی و حسابداری، و دستورالعمل‌های حسابرسی، در پایین‌ترین سطح الگو، و توانایی دفاع، عدم سوگیری متن، تردید، و استقلال حسابرس (به‌عنوان عوامل تأثیرگذار بر استدلال) در بالاترین سطح قرار گرفته‌اند. همچنین، در نمودار میک‌مک، پایبندی به اخلاق، فرهنگ سازمانی اخلاق‌محور و به‌دور از تقلب، دانش و مهارت در صنعت موردنظر، و صراحت و شفافیت اطلاعات، به‌عنوان عوامل پیوندی استخراج شده‌اند که تأکید بر آن‌ها می‌تواند استدلال حسابرسان را بهبود بخشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات