بررسی امکان رویکرد چندپاردایمی و فراپارادایمی در مطالعات میان‎رشته‎ای

نوع مقاله: مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی دانشگاه تهران گرایش سیاستگذاری در بخش عمومی، تهران، ایران.

2 دانشیار دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

اندیشه‎های کوهن و دیدگاه پارادایمی، انگاره‎های پیشرفت و انباشتی بودن علم را به چالشی ویرانگر کشید و پس از آن «پارادایم» بارها در علوم اجتماعی هم به کارگرفته شد و اقبالی گسترده یافت. نوشتار پیش رو در پی پاسخ به این پرسش است که آیا در مطالعات میان‎رشته‎ای می‎توان از رویکردهای چند/فرا پارادایمی بهره گرفت یا گفتگو و پل زدن میان پارادایم‎ها ناشدنی است. در این پژوهش نخست مفهوم پارادایم و دیدگاه‌های گوناگون آن واکاوی می‎شود که مفهوم ناهمسنگی پارادایم‎ها در آن نقش پررنگی دارد و سپس امکان گفتگوی پارادایم‎ها در مطالعات میان‎رشته‎ای بررسی میشود. رویکرد پژوهش توصیفی- تطبیقی است و با ژرفکاوی پژوهشهای پیشین درباره رویکردهای پارادایمی دنبال می‎شود.در پایان نشان داده می‎شود که یکی از دشواریهای بحث درباره پارادایم‎ها و به ویژه رویکرد چند/فرا پارادایمی، کاربست باز و سست مفهوم پارادایم است و گنگی آن با پیش چشم داشتن زمینه کاربرد تا اندازه زیادی کاسته می‎شود. همچنین نتیجه می‎گیریم رویکرد چند/فرا پارادایمی مفهومی ناسازنماست که ویژگی اساسی پارادایمها را نادیده میگیرد و در مطالعات میان‎رشته‎ای نمیتوان همهنگام از چند پارادایم در بررسی پدیدهها بهره گرفت.