نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جمعیت کشور

2 دانشجوی دکتری جمعیت‌شناسی، گروه جمعیت‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

10.22035/isih.2022.4600.4549

چکیده

امروزه مهاجرت بین‌المللی یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر پویایی و تغییرات جمعیت است که مورد توجه پژوهشگران و سیاست‌گذاران است. شناخت عواملی که زمینه‌ساز تمایل مهاجرت به خارج از کشور هستند بر شناسایی تمایلات و جریانات مهاجرتی در آینده تأثیرگذار است. هدف مطالعة پیش‌رو، شناخت میزان تمایل ایرانی‌ها به مهاجرت خارج از کشور و تأثیر عوامل جمعیتی- زمینه‌ای و ساختاری بر آن می‌باشد. روش تحقیق در این مطالعه، تحلیل ثانویة داده‌های خرد پیمایش ملّی سرمایة اجتماعی در سال 1397 است. تعداد نمونه شامل 17078 نفر افراد 18 سال به بالای ساکن در 31 استان کشور است. براساس یافته‌های تحقیق، 42 درصد پاسخگویان تمایل به مهاجرت خارج از کشور دارند و به‌عنوان مهاجرین بالقوه محسوب می‌شوند. نتایج نشان داد که افراد دارای تمایل به مهاجرت، اغلب مجرد، جوان (18 تا 49 سال)، با تحصیلات دانشگاهی، طبقة اجتماعی متوسط و ساکنین در شهرها هستند. همچنین، نتایج تحلیل‌های دومتغیره از رابطة عوامل ساختاری (رضایت اجتماعی، امید و نشاط اجتماعی، احساس امنیت اجتماعی و ارزیابی وضعیت آینده کشور) نشان داد که تمامی این عوامل با تمایل به مهاجرت خارج از کشور رابطة منفی و معنادار دارند. در نهایت، براساس نتایج تحلیل چندمتغیره (رگرسیون لجستیک)، با کنترل متغیرهای جمعیتی و زمینه‌ای، تنها میزان امید و نشاط اجتماعی و ارزیابی از وضعیت آینده کشور، همچنان بر تمایل به مهاجرت خارج از کشور تأثیر معناداری دارند. از این‌رو، فراهم کردن شرایط و بسترهای رضایت‌بخش و امیدوار کننده به‌ویژه برای جوانان تحصیلکرده دانشگاهی، می‌توانند در کاهش تمایلات مهاجرتی به خارج از کشور مؤثر باشند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

CAPTCHA Image