جامعة در حال گذار؛ بازبینی یک مفهوم ضرورت تحلیل مفهوم دوران گذار با رویکردی میانرشتهای
دوره 3، شماره 1، زمستان 1389، صفحه 193-213
https://doi.org/10.7508/isih.2011.09.007
سید عبدالامیر نبوی
چکیده مفهوم کلیدی «گذار» بیشتر در نظریات نوسازی و توسعه مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. برخی از نظریهپردازان توسعه با ملاک قرار دادن شاخصهایی در حوزههای اقتصاد، سیاست و فرهنگ، حرکتی خطی از جامعه سنتی به جامعه مدرن را تصویر کردهاند و بهویژه برای مرحله میانی (دوره گذار) ویژگیهای را برشمردهاند. مهمترین کاستی چنین نگرشی آن است که به بررسی بخشی از شاخصهای عینی بسنده میکند و از صورتبندی و تحلیل علل شکلگیری اندیشههای سیاسی در جوامع در حال گذار ناتوان میماند؛ ازاینرو، مقاله حاضر با مبنا قرار دادن رویکرد ماکس وبر، به بازتعریف سه مفهوم جامعه سنتی، جامعه در حال گذار و جامعه مدرن پرداخته است. گسستگی بین واقعیتهای زندگی سیاسی، اجتماعی و پاسخهای چهارچوب فکری حاکم بر جامعه، یا ناتوانی آن چهارچوب از تبیین واقعیتها سبب میشود که جامعه وارد دوران گذار شود. مهمترین ویژگی جامعه در حال گذار، بروز بحران معناست. بین این بحران و شکلگیری اندیشه سیاسی همبستگی وجود دارد. در واقع، اندیشه سیاسی بخشی از پاسخ نخبگان فکری یک جامعه به بحران معنایی است که در آن جامعه احساس میشود. در نتیجه، این سیر بحث، بهرهگیری از نگاهی میانرشتهای را در پژوهش درباره دوره گذار ضروری میسازد و مباحث و یافتههای حوزههایی چون اندیشه سیاسی، جامعهشناسی سیاسی و حتی مردمشناسی را وارد تحلیل این مفهوم میکند.
فراسوی انسان: ترابشریت و بحران معنا در عصر فناوریهای پیشرفته
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 07 مهر 1405
https://doi.org/10.22035/isih.2026.5436.5088
متین انجم روز، محمد خضری
چکیده پیشینه و اهداف: ترابشریت، بهعنوان جنبشی فلسفی و علمی، از فناوریهای نوین برای غلبه بر محدودیتهای زیستی و شناختی انسان استفاده میکند. این تحولات، علاوه بر فرصتها، چالشهایی در حوزه معنا، هویت و ارزشهای انسانی ایجاد کرده است. هدف این پژوهش بررسی تأثیرات ترابشریت بر بحران معنا و ارائه راهکارهایی برای مدیریت این تغییرات است.
روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و تحلیلی-توصیفی انجام شده است. دادهها از طریق مطالعه اسنادی و تحلیل محتوای منابع معتبر در حوزههای فلسفه، جامعهشناسی، روانشناسی و فناوری گردآوری شدند. از روش مقایسهای برای تحلیل دیدگاههای مختلف درباره تأثیر فناوریهای ترابشری بر معنا و هویت انسانی استفاده شد.
یافتهها: فناوریهای ترابشری تأثیرات گستردهای بر معنا، هویت و تجربه زیسته انسان دارند. کاهش مرگ و محدودیتهای زیستی ممکن است انگیزه و معنا در زندگی را تغییر دهد. افزایش تواناییهای شناختی و جسمانی نیز میتواند هویت فردی و اجتماعی را دگرگون کند. دسترسی نابرابر به این فناوریها ممکن است شکافهای اجتماعی جدیدی ایجاد کند.
نتیجهگیری: تأثیر ترابشریت بر معنا و هویت انسانی چندبعدی است و نمیتوان آن را صرفاً مثبت یا منفی ارزیابی کرد. این تحولات فرصتهایی برای پیشرفت فراهم میکنند، اما چالشهای فلسفی و اخلاقی نیز به همراه دارند. مدیریت این تغییرات نیازمند سیاستگذاری دقیق، توسعه چارچوبهای اخلاقی جدید و همکاری بینرشتهای است. جوامع باید به سازگاری با این تحولات توجه کرده و اقداماتی برای کاهش نابرابریها و حفظ ارزشهای انسانی انجام دهند.
