مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تحقیقات و فناوری فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی 2008-4641 10 4 2018 09 23 Representation of the West in Motahari’s Political Discourse on the Basis of the Post-Colonial Approach بازنمایی غرب در گفتمان سیاسی مرتضی مطهری براساس رویکرد پسااستعماری 23 51 287 10.22035/isih.2018.287 FA مهسا ادیبی دانش‌آموختهٔ دورهٔ دکتری اندیشهٔ سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران مجید توسلی رکن آبادی دانشیار علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران سیدمحمدعلی تقوی دانشیار علوم سیاسی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2017 12 05 The question of how to confront the West has always been an important issue for Iranians and their political and intellectual elites. The Islamic Revolution of Iran was a product of such a concern. Ayatollah Morteza Motahari, as one of the most important ideologue of the Islamic Revolution, tried to provide an account of Islam that is able to compete with new Western ideologies, particularly Marxism, in order to prevent the youth from being attracted to such ideologies. He created new meanings and notions derived from religious, traditional and even modern roots. In this paper, the main question is how the West is represented in Motahari’s political discourse. The post-colonial approach is the theoretical framework and Laclau and Mouffe’s discourse analysis theory is the research method. The findings of the research indicate that Motahari through representation and creation of otherness draws an identity boundary between “us” (Iranians) and the other (the West), and represents the latter with signifiers such as imperialist, exploiter, evil, cruel and darkness. نحوهٔ برخورد با غرب از مهم‌ترین مؤلفه‌های مهم فضای اندیشه‌‌‌ای ایران است. انقلاب اسلامی یکی از محصولات همین دغدغه‌مندی اندیشه‌ای می‌باشد. مطهری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ایدئولوگ‌های انقلاب کوشید تا در مقابله با پارادایم غزب‌زدگی با ایجاد ساز و برگی نوین برای باورها و اصول دینیِ سنتی، زمینه‌ای فراهم کند که دین اسلام توان رقابت با ایدئولوژی‌های غربی را داشته باشد. او می‌خواست از این راه ایمان جوانان را در مبارزه با سکولاریسم حفظ کند. در این مسیر، با خلق معناها و مضامین جدیدی که برگرفته از عناصر سنتی، مذهبی، اسطوره‌ای و مدرن بود به بازنمایی غرب پرداخت. در این مقاله سعی شده تا با بهره‌گیری از آموزه‌های مطالعات پسااستعماری در باب غیریت و دیگری‌سازی به‌عنوان چارچوب نظری و روش تحلیل گفتمان لاکلا و موفه به‌مثابهٔ روش، به این سؤال پاسخ داده شود که غرب در گفتمان سیاسی مطهری چگونه بازنمایی می‌شود؟ یافته‌های این مقاله مبیّن آن است که مطهری از طریق مکانسیم بازنمایی و غیریت‌سازی به ترسیم یک مرز هویتی میان «ما»ی ایرانی و «دیگری» غربی پرداخته و به تولید تصویری از غرب اقدام کرد که واجد دال‌هایی چون امپریالیست، استثمارگر، شیطان، ظالم، مستکبر، طاغوت و ظلمت است. این مقاله، بر اساس منطق هم‌ارزی، تفاوت غرب را در رویه‌های «استعماری» و«ضدیّت با دین» در گفتمان مطهری بررسی کرده و چگونگی برجسته‌سازی «خود» و حاشیه‌رانی بازنمایی غرب به‌مثابهٔ «دیگری» را نشان می‌دهد. https://www.isih.ir/article_287_918317b57931b6b7a7d29490fe5ec9f9.pdf