مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تحقیقات و فناوری فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی 2008-4641 مقالات آماده انتشار 2026 09 23 Designing and validating a balanced ambidextrous university model for entrepreneurship development طراحی و اعتبارسنجی مدل دانشگاه دوسوتوان متوازن با هدف توسعهٔ کارآفرینی 85 120 578 10.22035/isih.2026.5730.5290 FA پوریا سردشت دانش‌آموختهٔ دکتری مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران محمود ابوالقاسمی دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران محمد قهرمانی دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران فرنوش اعلامی استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 12 11 Entrepreneurship is among the most important outcomes of university development and requires novel management approaches such as "organizational ambidexterity," which refers to the simultaneous pursuit of exploiting existing capacities and exploring knowledge for the future. This paper aims to design and validate a balanced ambidextrous university model for entrepreneurship development. The research method is mixed-methods with a sequential exploratory design. The target population in the qualitative phase consisted of higher education management experts, with whom 14 semi-structured interviews were conducted purposefully. The statistical population in the quantitative phase included managers and relevant faculty members of Iranian public universities, of whom 256 were selected through stratified random sampling and responded to a researcher-developed questionnaire. Qualitative data were analyzed using thematic analysis, while structural equation modeling was employed in the quantitative phase to validate the model. Instrument validity was confirmed using convergent (AVE>0.5) and discriminant validity indices, and reliability was confirmed through Cronbach's alpha and composite reliability. The findings in the exploitation dimension include components such as university policies and structures, university-industry interaction, education-research development, budget, and university culture. In the exploration dimension, components include needs assessment and training, forward-looking structure, financial resources, innovative policy and culture, future-oriented management, and strategic innovation. Furthermore, ambidexterity balancing strategies were identified in the form of policy and evaluation - resources and structure components. Factor analyses confirmed the validity of the components, and fit indices confirmed the overall validity of the model. The proposed ambidexterity model, by preventing unproductive stagnation and fruitless innovation, paves the way for university-centered entrepreneurship development and, through establishing an effective linkage between university and industry, lays the groundwork for the formation of entrepreneurial ecosystems within universities.<br><br> کارآفرینی از مهم‌ترین نتایج توسعه دانشگاه و نیازمند رویکردهای نوین مدیریتی مانند «دوسوتوانی سازمانی» است که به پیگیری هم‌زمان بهره‌برداری از ظرفیت‌های موجود و اکتشاف دانش برای آینده اشاره دارد. این مقاله با هدف طراحی و اعتبارسنجی مدل دانشگاه دوسوتوان متوازن با هدف توسعهٔ کارآفرینی انجام شده است. روش پژوهش آمیخته از نوع اکتشافی متوالی است. جامعه هدف خبرگان مدیریت آموزش عالی بوده‌اند که به صورت هدفمند با 14 نفر مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام گرفت. جامعه آماری بخش کمی شامل مدیران و اعضای هیئت علمی مرتبط در دانشگاه‌های دولتی ایران بوده که 256 نفر با روش تصادفی طبقه‌ای انتخاب و به پرسشنامه محقق‌ساخته پاسخ دادند. تحلیل داده‌های کیفی با روش تحلیل مضمون صورت گرفت و در بخش کمی از مدل‌یابی معادلات ساختاری جهت اعتبارسنجی مدل استفاده گردید. روایی ابزار با استفاده از شاخص‌های همگرا (5/0< AVE) و واگرا، و پایایی با شاخص‌های آلفای کرونباخ و ترکیبی تأیید شد. یافته‌ها در بعد بهره‌برداری شامل مؤلفه‌های سیاست‌ها و ساختارهای دانشگاهی، تعامل دانشگاه و صنعت، توسعه آموزش-پژوهش، بودجه، فرهنگ دانشگاهی و در بعد اکتشاف: نیازسنجی و آموزش، ساختار آینده‌نگر، منابع مالی، سیاست و فرهنگ نوآورانه، مدیریت آینده‌نگر و نوآوری راهبردی می‌باشد. همچنین راهبردهای موازنه دوسوتوانی در قالب مؤلفه‌های سیاست و ارزیابی- منابع و ساختار معین گردید. تحلیل‌های عاملی مرتبه اعتبار مؤلفه‌ها و شاخص‌های برازش، اعتبار نهایی مدل را تأیید کردند. مدل دوسوتوانی ارائه‌شده با جلوگیری از رکود غیرمولد و نوآوری بی‌ثمر، مسیر توسعه کارآفرینی دانشگاه‌محور را هموار و با ایجاد پیوند مؤثر میان دانشگاه و صنعت، زمینه‌ساز شکل‌گیری زیست‌بوم‌های کارآفرینی در دانشگاه‌ها می‌شود. https://www.isih.ir/article_578_a8849b052492b5106526b2331e526138.pdf