مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تحقیقات و فناوریفصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی2008-464118320260622Scenario planning for futures of education system of Iran taking account growing capabilities of Artificial Intelligenceسناریوپردازی درباره آینده آموزش و پرورش در ایران با در نظر گرفتن قابلیتهای روبهرشد هوش مصنوعی54156910.22035/isih.2026.5542.5159FAامیدخدابخشیانکارشناسی ارشد آیندهپژوهی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانعلی اصغرپورعزتاستاد تمام، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایرانابراهیممزاریاستادیار،دانشکده حکمرانی دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20251007The rapid advancement of artificial intelligence (AI) has raised important questions about the future of educational systems. This study examines possible future scenarios for Iran’s education system in response to the growing influence of AI. Data were collected through library and field research, and participants were selected from among experts, university professors, and specialists using purposive sampling. Initially, 35 driving forces were identified through a literature review. Using literature analysis, a Likert-scale questionnaire, expert interviews, and MICMAC software, 18 influential drivers and 4 key drivers were determined. Based on their importance and uncertainty, two key factors—interactive learning and teacher–student collaboration—were selected as the main axes for scenario development. Applying the Global Business Network (GBN) method, four scenarios were developed: Smart Era, Conservative Choices, Reckless Dehumanization, and Alienated Human. The Smart Era scenario envisions an education system that combines AI with active human participation to enhance creativity, critical thinking, and educational equity. In contrast, the Reckless Dehumanization and Alienated Human scenarios highlight the risks of diminished human involvement, weakened social interaction, and excessive reliance on technology. The Conservative Choices scenario suggests that technological advancement alone cannot transform education without effective human cooperation and engagement. The findings emphasize that the future impact of AI on education depends not only on technological development but also on the extent to which human interaction and collaboration are preserved within the learning process.در عصر تحولات پرشتاب فناورانه،به ویژه در حوزه هوش مصنوعی، نظامهای آموزش و پرورش با پرسشهای بنیادینی درباره آینده خود مواجهاند.دراین مقاله با هدف بررسی سناریوهای آینده آموزش و پرورش در ایران با در نظر گرفتن قابلیتهای روبهرشد هوش مصنوعی تلاش شده تا تصاویر روشنی از آیندهٔ این فناوری در سطح آموزش و پرورش کشور تصویرسازی گردد. جامعه مشارکتکنندگان از بین صاحبنظران، اساتید و خبرگان علمی از طریق روش نمونهگیری غیراحتمالی هدفمند انتخاب شدند. روش گردآوری اطلاعات نیز بر اساس مطالعات کتابخانهای و میدانی بوده است. در این مقاله، در گام نخست، ۳۵ پیشران از طریق مطالعات کتابخانهای شناسایی شد. سپس با بهرهگیری از ابزارهای تحلیل ادبیات، مقیاس لیکرت، مصاحبه با خبرگان و نرمافزار میکمک، ۱۸ پیشران به عنوان پیشرانهای اثرگذار و 4 مورد از آنها بهعنوان پیشرانهای کلیدی تشخیص داده شدند؛ که پس از تعیین میزان اهمیت و عدم قطعیت این پیشرانها، در نهایت دو پیشران «یادگیری تعاملی» و «همکاری معلم و دانشآموز» بهعنوان محورهای اصلی سناریونویسی انتخاب شدند. بر این اساس، چهار سناریو با عناوین «روزگار هوشمند»، «انتخابهای محافظهکارانه»، «انسانزدایی بیپروا» و «انسان بیگانهشده» به روش شبکه کسبوکار جهانی تدوین گردید. در سناریوی «روزگار هوشمند»، آموزش و پرورش ایران با بهرهگیری از یادگیری تعاملی و مشارکت فعال انسانی، به بستری برای پرورش خلاقیت، تقویت تفکر انتقادی و تحقق عدالت آموزشی تبدیل میشود. در مقابل، سناریوهای «انسانزدایی بیپروا» و «انسان بیگانهشده» هشدارهایی جدی درباره حذف تدریجی نقش انسان، گسست ارتباطی و غلبه رویکردهای ماشینی در فرایند آموزش ارائه میدهند. سناریوی «انتخابهای محافظهکارانه» نیز نشان میدهد که حتی در صورت بهرهگیری از فناوری و تعامل آموزشی، در غیاب همکاری انسانی، تحول واقعی در نظام آموزشی رخ نخواهد داد؛ موضوعی که با واقعیتهای کنونی آموزش و پرورش ایران، جایی که نوآوریها اغلب با احتیاط، تأخیر و مقاومت فرهنگی مواجهاند، همخوانی دارد.https://www.isih.ir/article_569_8b16ebc056e613024c057be590b542eb.pdfمؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تحقیقات و فناوریفصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی2008-464118320260622Toward foundational theorizing in urban studies: Designing an interdisciplinary processطراحی فرایندی روششناختی به منظور نظریهپردازی بنیادین در دانش میانرشتهای شهرسازی437857410.22035/isih.2026.5339.5053FAمجیدخرمشادپژوهشگر دکتری، شهرسازی، شهرسازی، مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران0009-0002-8443-4094رضاخیرالدیندانشیار، شهرسازی، شهرسازی، مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران0000-0002-5511-1539Journal Article20251121Due to its inherently interdisciplinary nature, the field of urban planning has consistently faced various knowledge gaps, the resolution of which requires the application of approaches, foundations, methods, and tools from other disciplines. One of the most critical of these gaps is the absence of a coherent methodological framework to guide research in this field, particularly in relation to theory development. This article aims to address this gap to some extent. Based on the conducted analyses, a precise application of the foundations developed within the interdisciplinary studies domain can substantially mitigate this challenge. This domain aligns strongly with the interdisciplinary nature of urban planning and offers clear and reliable research methods and strategies for theory building Utilizing a qualitative interdisciplinary research process and adapting the process and methods of interdisciplinary studies to the context of foundational studies in urban planning, this study introduces a novel process for urban theory development in the country. According to the analyses and findings, interdisciplinary research that is qualitative, issue-/problem-driven, open-ended, and integrative holds the greatest potential for theory construction. Such research, if conducted through a four-stage process—namely:1-Defining the issue/problem and its interdisciplinary context, 2-Conducting disciplinary studies, 3-Integrating disciplinary insights to form an interdisciplinary understanding, and 4- Validating/establishing the credibility of the resulting interdisciplinary insight can lead to foundational theorization in urban studies and planning. The use of meta-synthesis methods, systematic reviews, and grounded theory within disciplinary research, along with redefinition or generalization techniques during the integration phase, plays a critical role in achieving this outcome.دانش شهرسازی به دلیل ماهیت میانرشتهای خود، همواره دچار خلأهای دانشی مختلفی بوده که برطرف نمودن آنها نیازمند بهرهگیری از رویکردها، مبانی، روشها و ابزارهای دیگر دانشها است. یکی از مهمترین این خلأها، فقدان ساختار روششناسی منسجم جهت راهبری پژوهشهای این حوزه دانشی به ویژه جهت تحقق نظریهپردازی است. هدف این مقاله برطرف نمودن نسبی این خلأ است. براساس بررسیهای صورت گرفته بهرهگیری دقیق از مبانی توسعه پیداکرده در حوزهٔ «مطالعات میانرشتهای» میتواند این چالش را تا حد قابل قبولی برطرف نماید. حوزهای که تطابق مستحکمی با ماهیت میاندانشی شهرسازی داشته و روشها و شیوههای پژوهشی شفاف و قابل اتکایی را برای نظریهپردازی عرضه مینماید. این پژوهش با بهرهگیری از «فرایند مطالعات میانرشتهای کیفی» و تعمیم «فرایند و روشهای مطالعات میانرشتهای» به «مطالعات بنیادین شهرسازی»، فرایند نوینی برای شکلگیری نظریهپردازی شهری در کشور ارائه نموده است. بر اساس تحلیلهای صورت گرفته و نتایج حاصله، پژوهشهای میانرشتهای که کیفیِ، مسئله/موضوعمحور، بازِ و تلفیقی بوده بیشترین نسبت را با مفهوم نظریهپردازی دارند. این نوع از پژوهشها در صورت طی مراحل چهارگانهای با عناوین 1) تعریف مسئله/موضوع و جایگاه میانرشتهای آن، 2) مطالعات رشتهای، 3) تلفیق بینشهای رشتهای و حصول بینش میانرشتهای و 4) اعتبارسنجی/ تبیین اعتبارپذیری بینش میانرشتهای حاصله و بهرهگیری از روشهای «فراترکیب» و شیوههای «مرورنظامند» و «نظریهٔ زمینهای» در مطالعات رشتهای و همچنین شیوههای بازتعریف یا تعمیم در امر تلفیق، میتوانند منتج به نظریهپردازی بنیادین در مطالعات شهری و شهرسازی گردند.https://www.isih.ir/article_574_f0e52b27a7a5d6a1a87373dffa53dbe5.pdfمؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تحقیقات و فناوریفصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی2008-464118320260622Explaining the phenomenon of engineering graduates’ migration from the perspective of Grounded Theoryتبیین پدیده مهاجرت فارغالتحصیلان مهندسی از منظر نظریه دادهبنیاد7911356310.22035/isih.2026.5689.5264FAزهراصنعتیدانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران0009-0009-4757-3256محمدحسنیاستاد مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایرانرضافتحیدانشیار برنامهریزی آموزشی، پژوهشکده مواد و انرژی، کرج، ایرانJournal Article20251104Given the increasing trend of engineering graduates’ migration in recent years, the aim of the present study is to explain the phenomenon of engineering graduates’ migration. This research employed a qualitative approach based on Grounded Theory. The participants included faculty members in engineering and sociology from Ferdowsi University of Mashhad, as well as experts and managers in the field of engineering. Using purposive sampling, individuals rich in relevant experiences and information were selected in line with the research objective, and data collection continued through in-depth, semi-structured interviews until theoretical saturation was achieved. Data analysis was conducted through qualitative content analysis in three stages-open, axial, and selective coding-using MAXQDA 20 software. A total of 429 open codes were extracted, and through conceptual similarity and commonalities, main categories and subcategories were identified and placed within the paradigm model of Grounded Theory. The results indicate that the factors underlying the phenomenon of engineering graduates’ migration include, in causal conditions: push factors of the origin and pull factors of the destination; in contextual conditions: migration facilitation factors; in intervening conditions: migration support factors; and in strategies: intra-university damaging factors and extra-university deficiency factors. Ultimately, the main consequence of the migration phenomenon among engineering graduates is the weakening of the country’s technical and developmental capacities.با توجه به روند رو به افزایش مهاجرت فارغالتحصیلان مهندسی در سالهای اخیر، هدف از اجرای پژوهش حاضر، تبیین پدیده مهاجرت فارغالتحصیلان مهندسی میباشد. در این پژوهش از رویکرد کیفی مبتنی بر نظریه دادهبنیاد بهره گرفته شد. شرکتکنندگان پژوهش، اساتید مهندسی و جامعهشناسی دانشگاه فردوسی مشهد، متخصصان و مدیران حوزه مهندسی بودند که بر اساس نمونهگیری هدفمند، افراد غنی از اطلاعات مورد نظر با هدف پژوهش انتخاب شدند و تا رسیدن به اشباع نظری با استفاده از مصاحبه نیمهساختاریافته ادامه یافت. روش تحلیل دادهها، در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی از طریق نرمافزار MAXQDA 20 انجام گرفت. پس از استخراج 429 کد باز و با دستهبندی کدها بر اساس میزان تشابه مفهومی و وجه اشتراک آنها، مقولههای اصلی و فرعی شناسایی شدند و بر اساس مدل پارادایمی نظریه دادهبنیاد جایگذاری شدند. نتایج پژوهش نشان میدهد که آنچه موجبات پدیده مهاجرت فارغالتحصیلان مهندسی را فراهم میآورد: در شرایط علّی، عوامل دافعه مبدأ و عوامل جاذبه مقصد؛ در شرایط زمینهای، عوامل تسهیلکننده مهاجرت؛ در شرایط مداخلهگر، عوامل حمایتی مهاجرت، در راهبردها؛ عوامل آسیبزای دروندانشگاهی و عوامل نقصان بروندانشگاهی هست. درنهایت پیامد حاصل از پدیده مهاجرت فارغالتحصیلان مهندسی، تضعیف ظرفیتهای فنی و توسعهای کشور است.https://www.isih.ir/article_563_8eefcfdf5990e441f0fb6f3fad709e21.pdfمؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تحقیقات و فناوریفصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی2008-464118320260622Citizenship rights and political development in the Islamic Republic of Iran: Challenges and opportunitiesحقوق شهروندی و توسعه سیاسی در جمهوری اسلامی ایران؛ چالشها و فرصتها11514557210.22035/isih.2026.5683.5257FAسیدرحیمابوالحسنیدانشیار علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0001-8610-7746Journal Article20251102Citizenship rights are considered one of the most fundamental components of political development in contemporary societies and play a decisive role in strengthening the legitimacy, efficiency, and stability of political systems. In the Islamic Republic of Iran, the Constitution and the Charter on Citizens’ Rights have provided important legal and institutional capacities for guaranteeing fundamental freedoms, political participation, and public supervision. Nevertheless, the gap between legal texts and practical implementation has caused the realization of these rights to face numerous structural, legal, and cultural challenges. The present study aims to examine the opportunities and challenges related to the realization of citizenship rights and their impact on political development in the Islamic Republic of Iran. The research adopts a descriptive-analytical method based on a qualitative approach, and data were collected through library research and analysis of legal and academic documents. The findings indicate that factors such as the rule of law, political participation, informational transparency, freedom of expression, civil institutions, and public oversight can create the foundations for political development and the enhancement of social capital. In contrast, weak enforcement guarantees, legal contradictions, restrictions on independent civil institutions, lack of a culture of accountability, and insufficient public awareness of citizenship rights are among the major obstacles to political development in Iran. The results suggest that sustainable political development in Iran requires the mutual reinforcement of citizenship rights, accountable institutions, and transparent governance mechanisms. Ultimately, the greater the guarantee and implementation of citizenship rights, the stronger public participation and social trust become, thereby paving the way for sustainable political development.حقوق شهروندی بهعنوان یکی از ارکان بنیادین توسعه سیاسی، نقشی تعیینکننده در ارتقای مشروعیت و کارآمدی نظامهای سیاسی ایفا میدارد. در جمهوری اسلامی ایران، قانون اساسی (1368) و منشور حقوق شهروندی (۱۳۹۵) چارچوبهای نظری و حقوقی مهمی برای تضمین آزادیها و مشارکت شهروندان فراهم ساختهاند. بااینحال، شکافِ میان نصّ قانون و واقعیتهای اجرایی، چالشهای متعددی را در مسیر تحقق این حقوق ایجاد کرده است. سوال پژوهش حاضر این است: فرصتها و چالشهای تحقق حقوق شهروندی در توسعه سیاسی ایران کدامند؟ یافتههای پژوهش، بر پایه روش استنتاج منطقی و واکاوی ساختاری-کارکردی، نشان میدهد که تقویت زیرساختهای حاکمیت قانون، نهادینهسازی مشارکت سیاسی، بسط شفافیت اطلاعاتی و توانمندسازی نهادهای مدنی، کلیدیترین فرصتهای ساختاری در مسیر پیوند میان حقوق شهروندی و توسعه سیاسی محسوب میشوند. در مقابل، ضعفهای حقوقی و نهادی، نبود فرهنگ پاسخگویی، تعارض قوانین، کمبود آگاهی عمومی و محدودیت فعالیت نهادهای مدنی مستقل، از چالشهای اصلی بهشمار میآیند. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که تحقق توسعه سیاسی در ایران در گرو تقویت متقابل حقوق شهروندی و سازوکارهای نهادی شفاف و پاسخگوست. درنهایت، این دو مقوله در یک رابطه دوسویه قرار دارند؛ بهگونهای که تضمین حقوق شهروندی زمینه توسعه سیاسی را فراهم میسازد و توسعه سیاسی نیز بستر نهادینهسازی این حقوق را تقویت میکند.https://www.isih.ir/article_572_e6b4b2a746ed40e1af829d1fa82daa10.pdfمؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تحقیقات و فناوریفصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی2008-464118320260622The fetus’s right to the privacy of genetic dataحق جنین بر حریم خصوصی دادههای ژنتیکی14717757110.22035/isih.2026.5640.5224FAمهنوشکرمیدانشجوی دکتری مطالعات زنان، دانشکده زن و خانواده، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران0009-0008-8759-7343حسینزروندیاستادیار دانشکده حقوق، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران0009-0001-9668-195XJournal Article20250928Recent advancements in genetic sciences, particularly the development of non-invasive prenatal testing (NIPT) technologies, have enabled the precise extraction and analysis of fetal genetic data. These data, due to their unique, lifelong stability, hereditary nature, and ability to predict health conditions and susceptibility to certain diseases, are considered among the most sensitive forms of personal data. Unauthorized processing or disclosure of such data may have profound consequences on identity, social, ethical, and legal levels. Despite the growing body of literature on genetic data privacy, a systematic examination of the jurisprudential and legal aspects of protecting fetal genetic data privacy, particularly under Iranian law, remains significantly underdeveloped. This study, which is interdisciplinary in nature and lies at the intersection of genetics, Islamic jurisprudence, and law, aims to elucidate the jurisprudential and legal foundations of protecting fetal genetic data privacy and to conduct a comparative analysis of Iranian legal frameworks with international documents and standards in this domain. The research, employing a qualitative, descriptive-analytical, and comparative approach, draws data from a review of jurisprudential texts, national laws, and international regulations, including the General Data Protection Regulation (GDPR) of the European Union and UNESCO declarations. The data are analyzed using qualitative content analysis methods. The findings indicate that fundamental principles of Islamic jurisprudence, such as the prohibition of espionage, the principle of no harm (la darar), the principle of human dignity, and the principle of trust (amanat), provide substantial theoretical support for safeguarding the privacy of fetal genetic data. International instruments, including the GDPR and the Oviedo Convention, offer clear frameworks for informed consent, data processing restrictions, data security, and the prohibition of genetic discrimination. The study suggests that by integrating Islamic jurisprudential principles with international standards, a comprehensive and contextually adapted model for protecting fetal genetic data privacy within the Iranian legal system can be established. In this regard, there is an increasing need for the formulation of independent and explicit regulations, particularly in determining the legal representative of the fetus, the principle of data minimization, technical-organizational security requirements, data governance, and restrictions on data transfer.پیشرفتهای نوین در علوم ژنتیک، بهویژه توسعه فناوریهای تشخیص غیرتهاجمی پیش از تولد، امکان استخراج و تحلیل دقیق دادههای ژنتیکی جنین را فراهم کرده است. این دادهها به دلیل ویژگیهایی همچون یکتایی، پایداری مادامالعمر، ماهیت ارثی و قابلیت پیشبینی وضعیت سلامت و استعداد ابتلا به برخی بیماریها، در زمره حساسترین انواع دادههای شخصی قرار میگیرند. پردازش یا افشای غیرمجاز این دادهها میتواند پیامدهای گستردهای در سطوح هویتی، اجتماعی، اخلاقی و حقوقی به دنبال داشته باشد. با وجود گسترش ادبیات مربوط به حریم خصوصی دادههای ژنتیکی، بررسی نظاممند ابعاد فقهی و حقوقی حمایت از حریم خصوصی دادههای ژنتیکی جنین، بهویژه در حقوق ایران، همچنان با خلأهای جدی مواجه است. هدف مقاله حاضر، که مطالعهای میانرشتهای در تقاطع ژنتیک، فقه اسلامی و حقوق است، تبیین مبانی فقهی و حقوقی حمایت از دادههای ژنتیکی جنین و تحلیل تطبیقی مقررات حقوقی ایران با اسناد و استانداردهای بینالمللی در این حوزه است. این پژوهش با روش کیفی، رویکرد توصیفی–تحلیلی و تطبیقی انجام شده و دادهها از طریق مطالعه کتابخانهای متون فقهی، قوانین و مقررات داخلی و اسناد بینالمللی، از جمله مقررات عمومی حفاظت از دادههای اتحادیه اروپا و اعلامیههای یونسکو، گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شدهاند. یافتههای مقاله نشان میدهد که اصول بنیادین فقه اسلامی، از جمله حرمت تجسس، قاعده لاضرر، اصل کرامت انسانی و قاعده امانت، ظرفیت نظری بالایی برای حمایت از حریم خصوصی دادههای ژنتیکی جنین دارند. در سطح بینالمللی نیز اسنادی همچون مقررات عمومی حفاظت از دادههای اتحادیه اروپا و کنوانسیون اویدو چارچوبهای روشنی برای رضایت آگاهانه، محدودیت پردازش، امنیت داده و منع تبعیض ژنتیکی ارائه کردهاند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که با تلفیق مبانی فقه اسلامی و استانداردهای جهانی میتوان به مدلی جامع و بومیسازیشده برای حمایت از حریم خصوصی دادههای ژنتیکی جنین در نظام حقوقی ایران دست یافت. در این راستا، ضرورت تدوین مقررات مستقل و صریح، بهویژه در زمینه تعیین نماینده قانونی جنین، اصل کمینهسازی داده، الزامات امنیتی تکنیکی–سازمانی، حکمرانی داده و محدودیت انتقال اطلاعات، بیش از پیش احساس میشود.https://www.isih.ir/article_571_c9892a989183de32e976c6f04e700201.pdfمؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تحقیقات و فناوریفصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی2008-464118320260622Film thought experiments and ethical choice crises in borderline situations: A case study of the series “Black Mirror”آزمایشهای فکریِ فیلمی و بحرانهای انتخاب اخلاقی در موقعیتهای مرزی؛ مطالعه موردیِ سریال «آینه سیاه»17921056210.22035/isih.2026.5703.5272FAمحسنکرمیاستادیار فلسفه هنر، گروه هنرهای رسانهای، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران0000-0003-3669-1029یونسنوربخشدانشیار جامعهشناسی، گروه جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانفاطمهعلویدانشجوی دکتری فلسفه هنر، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانJournal Article20251115This article delves into the philosophical capacities of the series Black Mirror as a narrative medium for engendering “film thought experiments”—experiments that engender ethical experiences not merely through abstract argumentation but via multilayered narratives, visual forms, and the audience's emotional engagement. The primary focus of the research is on episodes that forge ethical borderline situations: moments of existential turmoil, the collapse of meaning, and the imperative of ethical choice amid emergencies. Thus, drawing upon concepts from existential philosophy (Jaspers, Heidegger), contemporary virtue ethics (Nussbaum), and the phenomenology of the other (Levinas), the present essay endeavors to demonstrate that episodes such as “White Bear” (2013), “Be Right Back” (2013), “White Christmas” (2014), and “Nosedive” (2016) serve as exemplary instances of ethical encounters that not only represent ethical crises but also create “ethical experiences”: they immerse the viewer in the heart of ethical dilemmas, transforming them from a passive observer into an ethical agent who internally assays the cognitive and emotional tensions of these confrontations. Consequently, the viewer is provoked to contemplate the contours of ethical experience in borderline situations while simultaneously nurturing their ethical imagination and emotional sensitivity. Methodologically, this research advances through a philosophical-narrative analysis, emphasizing the interplay between ethical imagination, visual narratives, and affective-cognitive responses.این مقاله به کندوکاو در ظرفیتهای فلسفی سریال آینه سیاه در مقام رسانهای روایی برای خلق «آزمایشهای فکری فیلمی» میپردازد؛ آزمایشهایی که نهصرفاً از طریق استدلال انتزاعی، بلکه از طریق روایت چندلایه، فرم بصری، و درگیری عاطفیِ مخاطب تجربههایی اخلاقی را بهوجود میآورند. تمرکز اصلی پژوهش بر اپیزودهایی است که موقعیتهایی مرزی اخلاقی میآفرینند؛ موقعیتهایی همچون لحظاتی از آشفتگی وجودی، فروپاشی معنا، و ضرورت انتخاب اخلاقی در شرایط اضطراری. بنابراین، با تکیه بر مفاهیم برگرفته از فلسفۀ اگزیستانسیال (یاسپرس، هایدگر)، فضیلتگراییِ معاصر (نوسباوم)، و پدیدارشناسیِ دیگری (لویناس)، جستار حاضر میکوشد نشان دهد که اپیزودهای «خرس سفید»(2013)، «بازخواهمگشت»(2013)، «کریسمس سفید»(2014)، و «سقوط آزاد»(2016) نمونههایی برجسته از مواجهههایی اخلاقیاند که نهتنها بحرانهای اخلاقی را بازنمایی میکنند، بلکه همچنین «تجربههایی اخلاقی» خلق میکنند: بیننده را در دل معضلات اخلاقی قرار میدهند و او را از نظارهگری منفعل به عاملی اخلاقی تبدیل میسازند که تنشهای شناختی و عاطفیِ این رویاروییها را در درون میآزماید. در نتیجه، برانگیخته میشود تا در باب مختصات تجربه اخلاقی در موقعیتهای مرزی بیندیشد و همزمان تخیل اخلاقی و حساسیت عاطفی خود را بپرورد. بهلحاظ روششناختی نیز این پژوهش کار خود را با تحلیل فلسفیِ روایی به پیش میبرد، با تمرکز بر نسبت میان تخیل اخلاقی، روایتهای تصویری، و واکنشهای عاطفی-شناختی.https://www.isih.ir/article_562_4e4b5fbbbb602b6d35bea8460aa8f8e5.pdf