نوع مقاله: مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه زبان انگلیسی دانشگاه دامغان

چکیده

ظهور جهتگیریها و رویکردهای بارز انتقادی از نیمه دوم دهه 1980 به بعد در عرصه زبانشناسی کاربردی با واکنشهای موافق و مخالف متعددی روبرو بوده است؛ جهتگیریها و رویکردهایی که هریک به فراخور قوت و اهمیت خود، شماری از ادعاها، مبانی و مفروضات رویکردهای غالب در این عرصه را بهچالش کشیده است. ازجمله این رویکردهای نوظهور میتوان به «زبانشناسی کاربردی انتقادی» اشاره کرد. مبدع این رویکرد، آلستر پنیکوک، زبانشناس برجسته استرالیایی است که ابعاد، حوزهها و علایق آن در سال 2001 در اثری مستقل به جامعه زبانشناسی کاربردی معرفی شد. نظر به اهمیت انکارناپذیر نظری و کاربردی آن و البته مغفول ماندن نسبی این رویکرد میانرشته‌‌ای که سنجش و ارزیابی شاخههای مختلف زبان‌‌شناسی کاربردی را مبتنیبر مبانی و علایق خاصی دنبال میکند، این مقاله علاوهبر معرفی این رویکرد و حوزهها و علایق آن، با هدف نشان دادن نحوه گامبهگام بهرهجویی از آن در سنجش و نقد حوزههای زبانشناسی کاربردی، بهطور خاص با نیم نگاهی به تناسب و اهمیت موضوع با جامعه ایران، از بین شاخه‌‌های گوناگون، به دو شاخه شاخص آموزش زبان انگلیسی و سیاست و برنامهریزی زبان انگلیسی پرداخته تا تصویری ملموس و کاربردی از ماهیت میانرشتهای و کارکردهای سنجشگرایانه آن معرفی و تبیین شود. یافتههای حاصل از بهرهجویی از این رویکرد میانرشتهای در دو حوزه مورد بررسی، بیانگر کارآمدی آن در هرگونه سیاستگذاری و برنامه‌‌ریزی آموزشی و زبانی متناسب با بافت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه هدف میباشد.

کلیدواژه‌ها

آقاگل‌زاده، فردوس (1385). تحلیل گفتمان انتقادی (چاپ اول). تهران: انتشارات علمی _  فرهنگی.

آقاگل‌زاده، فردوس (1388). توصیف و نقد زبان‌شناسی کاربردی انتقادی: رویکردی نوین در زبان‌شناسی کاربردی. مجله زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان، 1(1)، 126-109.

آقاگل‌زاده، فردوس؛ داوری، حسین (1393). جهانی‌شدن و گسترش زبان انگلیسی: ضرورت‌ها و الزامات بهره‌گیری از رویکرد انتقادی در مواجهه با زبان انگلیسی در ایران. فصلنامه راهبرد فرهنگ، 25، 203-179.

احمدی‌پور، طاهره (1387). لزوم اتخاذ سیاست زبانی مناسب در برابر گسترش زبان انگلیسی. فصلنامه مطالعات ملی، 35، 134-119.

اصغری، فیروزه؛ زندی، بهمن (1392). عصب‌شناسی زبان؛ حوزه مطالعات بین‌رشته‌ای در زبان‌شناسی. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 5 (3)، 99-77.

بحرانی، مرتضی (1390). ترجمه به‌مثابه اقدامی میان‌رشتگی. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 4(1)، 128-113.

تقویان، ناصرالدین علی (1390). فهم انتقادی: پیش‌شرط روش‌شناختی مطالعات میان‌رشته‌ای. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی. 3(4)، 44-21.

درزی، قاسم؛ پاکتچی، احمد (1393). نقش ترجمه فرهنگی در مطالعات میان‌رشته‌ای با تأکید بر الگوهای نشانه‌شناسی فرهنگی. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی. 6(4)، 49-33.

دهشیری، محمدرضا (1390). از شرق‌شناسی تا مطالعات پسااستعماری. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی. 3(4)، 89-61.

زندی، بهمن (1393). زبان‌شناسی تربیتی به‌مثابه حوزه پژوهشی میان‌رشته‌ای. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی. 6(4)، 70-51.

موسوی، سیدصدرالدین؛ درودی، مسعود (1391). نگرشی انتقادی بر مطالعات پسااستعماری و رویکردهای آن. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی. 5(1)، 73-39.

 

Akbari, R. (2008). Postmethod and practice. TESOL Quarterly, 42(4), 641-652.

Anderson, C. (2003). Phillipson’s children. Language and Intercultural Communication. 3(1), 81-95.

Borjian, M. (2013). English in post-revolutionary Iran. Bristol: Multilingual Matters.

Canagarajah, A. S. (1999). Resisting linguistic imperialism in English teaching. Oxford: Oxford University Press. 

Cook, G. (2005). Calm seas or troubled waters? Transitions, definitions and disagreements in applied linguistics. International Journal of Applied Linguistics, 15(3), 282–301.

Cook, V. (2009). Applied linguistics and language teaching in the 21st century. In V. Cook and L. Wei (eds.) Introduction to Contemporary Applied Linguistics. (pp. 139-162). New York: Mouton de Gruyter.

Crystal, D. (1997). English as a global language. Cambridge: Cambridge University Press.

Canagarajah, S., Said, B. S. (2011). Linguistic imperialism. In J. Simpson (ed.). The Routledge Handbook of Applied Linguistics. (pp. 388-400). Abingdon: Routledge.

Davies, A., Elder, C. (2004). The handbook of applied linguistics. Oxford: Blackwell.

de Beaugrande, R. (1997). Theory and practice in applied linguistics: Disconnection, conflict and dialectic? Applied Linguistics, 18, 279-313.

Dean, M. (1994). Critical and affective histories: Foucault’s methods and historical sociology.  London: Routledge.

Fairclough, N. (1989). Language and power. London: Longman.

Foucault, M. (1975). Discipline and punish. New York: Vintage.

Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed. New York, Continuum.

Graddol, D. ( 1997). The Future of english. London: British Council.

Graddol, D. (2006). English next. London: British Council.

Graddol, D.  (2010). English next India. London: British Council.

Graddol, D. (2013). Profiling English in China. Cambridge: Cambridge English Language Assessment.

Gray, J. (2013). The construction of English: Culture, consumerism and promotion in the ELT global coursebook. London: Palgrave Macmillan.

Hanson, J. ( 1997). The mother of all tongues. Review of English as a global language, Times Higher Education Supplement, 1288, 22.

Holliday, A. (1994). Appropriate methodology and social context. Cambridge: Cambridge University Press.

Holliday, A.( 2005). The struggle to teach English as an international language. Oxford: Oxford University Press.

Honey, J. (1997). Language as power: The story of standard English and its enemies. London: Faber and Faber.

Johnston, B., (2003). Values in English language teaching. Mahawah, NJ: Lawrence Erlbaum Association.

Kaplan, R. (2010). The Oxford handbook of applied linguistics, Oxford: Oxford University Press.

Mahboob, A., Paltridge, B. (2013). Critical discourse analysis and critical applied linguistics.  In C. Chapelle (Ed.), The Encyclopedia of Applied Linguistics.

Markee, N. (1990). Applied linguistics: What’s that? System, 18, 315-324.

Pennycook, A. (1999). Introduction: Critical approaches to TESOL. TESOL Quarterly, 33, 329-348.

Pennycook, A. (2001). Critical applied linguistics: A critical introduction. Mahawah, NI: Lawrence Erlbaum Associates.

Phillipson, R. (1992). Linguistic imperialism. Oxford: Oxford University Press.

Pishghadam, R., Zabihi, R. ( 2012). Crossing the threshold of Iranian TEFL. Applied Research in English. 1(1), 57-71.

Price, J. B. (1984). The languages of Britain. London: Arnold.

Ricento, T., (Ed.) (2005). An Introduction to language policy: Theory and method. Malden: Blackwell Publishing.

Skutnabb-Kangas, T. (1988). Multilingualism and the education of minority children. In T. Skutnabb-Kangas and J. Cummins (Eds.) Berlin: Mouton de Gruyter.

Skutnabb-Kangas, T. (1998). Human rights and language wrongs - a future for diversity?. Language Sciences, 20(1), 5-28.

Simon, R. (1992). Teaching against the grain: Essays towards a pedagogy of possibility. London: Bergin & Garvey.

Tollefson, J. W. (2006). Critical theory in language policy. In T. Ricento (Ed.), An Introduction to Language Policy: Theory and Method (pp. 42-59). Malden: MA: Blackwell.

Tsuda, Y. ( 2002). The hegemony of English: Problems, opposing views, and communication rights. In G. Mazzaferro (Ed.), The English language and power (pp. 19–31). Alessandria, Italy: Edizionoi dell’Orso.

Tsuda, Y. (2008). English hegemony and English divide. China Media Research, 4(1), 47-55.

Wolf, H., Polzenhagen, F. (2009). World Englishes: A cognitive sociolinguistic approach. Berlin and New York: Mouton de Gruyter.