نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموخته دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد الکترونیکی، تهران، ایران

چکیده

نظریه پیچیدگی، نظریه نوینی است که از علوم طبیعی منشأ گرفته، اما پس از چندی در قلمرو علوم اجتماعی نیز گسترش یافته و در دو دهه اخیر با شتاب فزاینده‌ای توسط متخصصان تعلیم و تربیت مورد استفاده قرار گرفته است. با توجه به اینکه نظریه پیچیدگی در ایران، در اغلب قلمروها و به‌ویژه در تعلیم و تربیت و برنامه درسی، موضوع ناشناخته‎ای است، ضرورت دارد مفاهیم و دلالت‏های آن تبیین شوند. مقاله حاضر با این پرسش تدوین شده است که چگونه مفاهیم و استلزامات نظریه پیچیدگی، راهکارهایی برای رفع کاستی‌های برنامه درسی کنونی ارائه می‎کنند؟ این پژوهش از نوع بنیادی بوده و از دو روش‏ پژوهش فلسفی استفاده شده است: «تحلیل مفهومی از نوع ارزیابی ساختار مفاهیم» و «استنتاج از نوع قیاس عملی». یافته‌های مقاله حکایت از این دارد که با یاری گرفتن از ویژگی‎های نوین فلسفی نظریه پیچیدگی، می‎توان در جهت اصلاح برنامه درسی کنونی گام برداشت. برخی استلزامات نظریه در برنامه درسی عبارتند از: بها دادن به ابعاد پیچیده انسان و تعاملات او با جهان هستی، تحقق رویکرد فرارشته‏ای و برنامه درسی مسئله‌محور، ترویج دانش زمینه‎ای و انتخاب منابع و مواد آموزشی مرتبط با مسائل بومی، جایگزینی دانش توزیعی، مشارکتی، و مذاکره‎ای به‌جای دانش کنترلی و سلسله‌مراتبی، حمایت از یادگیری مادام‏العمر و یادگیری از راه دور، تأکید بر یادگیری از طریق بازخورد، پیوند، و تعامل چندجانبه شبکه‏ای با به‌کارگیری فناوری‎های شبکه‌بنیان پیچیده نوین آموزشی، و آمادگی برای رویارویی با تحولات و موقعیت‏های غیرمنتظره.

تازه های تحقیق

  • نظریه پیچیدگی بر مفاهیم نوین خود - سازمان، نوپدیدی و لبه آشوب تاکید می‌کند.
  • این نظریه به ابعاد پیچیده انسان و تعاملات او با هستی توجه خاص مبذول می‏دارد.
  • این نظریه از دانش زمینه‎ای، توزیعی و مشارکتی و رویکرد فرارشته‏ای، یادگیری مادام‏العمر و یادگیری از طریق فناوری‎های شبکه ـ بنیان آموزشی حمایت می‏کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

Sinclair, M. (2006). Teaching with technology: Complexity theory as a lens for reflecting on practice. In C. Hoyles, J-B. Lagrange, L.H. Son & N. Sinclair (Eds.), Proceedings of the Seventeenth ICMI Study Conference “Technology Revisited”, (CD ROM) December 3-8 2006. Hanoi: Hanoi University of Technology.