استعاره و میان‌رشتگی؛ بیان موارد کاربستِ استعاره‌ها در پژوهش میان‌رشته‌ای

نوع مقاله: مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی/دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

تشبیه و استعاره، از صنایعِ مهم ادبی محسوب می‍شوند که در تبیین و رفع ابهام از مفاهیم مبهم و پیچیده نقشی مهمی دارد. گرچه استعاره‍‌ها بیشتر در زمرۀ صنایع ادبی به‌حساب می‌آیند و ابعادِ زیبایی‌شناختیِ آن‌ها شناخته‌شده‌تر است، اما در دورۀ مدرن توانسته‌اند راه خود را به دنیای علم نیز باز نمایند و نقشی تأثیرگذار در اکتشافاتِ برجستۀ علمی در دوران معاصر داشته باشند. با توجه به اهمیتِ مقولۀ «پیچیدگی» در مطالعاتِ میان‌رشته‌ای و نقشِ بسزایِ استعاره‌ها در تبیین و پرده برداشتن از پیچیدگیِ امور، می‌توان از استعاره‌ها در مواضع مختلفی در پژوهش میان‌رشته‌ای استفاده کرد. چهار کاربستِ اصلیِ استعاره‌ها در مطالعاتِ میان‌رشته‌ای عبارت‌اند از: 1) تبیین معنای عمومی و کلّی از میان‌رشتگی؛ 2) تعیین کیفیتِ تعاملِ رشته‌ها با یکدیگر؛ 3) تعیین نحوۀ برقراری دیالوگ و گفت‌وگو میانِ رشته‌های مختلف؛ و 4) کمک به استخراج مسائل میان‌رشته‌ای و برنامۀ تحقیقاتی. بر این اساس و در قالبِ این چهار کاربستِ اصلی به بیان و توضیح 6 استعارۀ رایج در میان‌رشته‌ای خواهیم پرداخت. این 6 استعاره عبارت‌اند از: مرزگذری، پُل‍سازی، بازسازی، مجمع‌الجزایر، دوزبانگی، و نگاشت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


احمد، لیلا (2012). زنان و جنسیت در اسلام: ریشه‍های تاریخی جدال امروزی (مترجم: فاطمه صادقی). تهران: نگاه معاصر.

جوادی آملی، عبدالله (1388). زن در آینه جلال و جمال. قم: نشر اسراء.

خندق‍آبادی، حسین (1394). متن‌گرایی تاریخی؛ نگاهی به روش تفسیری آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیه 34 سوره نساء. فصلنامهٔ سراج منیر، 6(18)، 75-41.  doi: 10.22054/AJSM.2015.1609

دباغ، محمدحسین (1393). مجاز در حقیقت؛ ورود استعاره‍ها در علم. تهران: هرمس.

درزی، قاسم (1397). ترسیم جایگاه قرآن در منظومۀ علوم تجربی؛ با تأکید بر علوم حوزۀ سلامت. فصلنامۀ قرآن و طب، 2(4)، 63-55.

درزی، قاسم؛ و پاکتچی، احمد (1393). نقش ترجمۀ فرهنگی در مطالعات میان رشته‍ای با تأکید بر الگوهای نشانه‍شناسی فرهنگی. فصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی، 6(4)، 49-33. doi: 10.7508/ISIH.2014.24.003

رپکو، آلن (1394). پژوهش میان‍رشته‌ای: نظریه و فرایند، ترجمۀ: محسن علوی‍پور، مجید کریمی، هدایت‌الله اعتمادی زاده دریکوندی، علی­اکبر نورعلیوند، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

رولاند، اس. (1387). میان‍رشتگی (مترجم: مجید کرمی). در سیدمحسن علوی‌پور، مبانی نظری و روش‌شناسی مطالعات میان‌رشته‍ای. تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

السّباعی، مصطفی (2010م). المرأة بین‌ الفقه و القانون. بیروت: دار ابن‌حزم.

لاتوکا، لیسا.ر.(1387). خلق میان‍رشتگی: تعاریف مبنایی استادان کالج و دانشگاه. ترجمه: سعید حیاتی، در مبانی نظری و روش شناسی مطالعات میان رشته‍ای، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

مطهری، مرتضی(1380). نکته‍ها و یادداشت‌هایی درباره زن در قرآن. پژوهش‌های قرآنی، ش27و28، 29-14.

مطهری، مرتضی(1381). نظام حقوق زن در اسلام. مجله مطالعات قرآنی، شمارۀ 27 و 28.

نیوویل، ویلیام. اچ. (1387). نظریۀ مطالعات میان‍رشته‍ای (مترجم: سید محسن علوی‍پور)، در سیدمحسن علوی‌پور (ویراستار)، مبانی نظری و روش‌شناسی مطالعات میان‌رشته‍ای، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

Achinstein, P. (1968). Concepts ofScience. Baltimore, Maryland: John Hopkins Press.

Adler, M.J. (1998). Knowledge become self-conscious [outline of knowledge Britannica]. The New Encyclopaedia Britannica, Chicaga: Encyclopedia, Britanica.

Barlas, A. (2002).  Believing women in Islam: unreading patriarchal interpretations of the Qur’ān. Austin, TX: University of Texas Press.

Bruun, H,J., Hukkinen, K., Huutoniemi, K., & Klein, J.T.  (2005). Promoting interdisciplinary research: the case of the academy of Finland. Helsinki, Finland: Academy of Finland.

Daniela M. (2002). Models, metaphors and analogie. In P. Machamer, & M. Silberstein (Eds.), Blackwell Guide to the Philosophy of Science, Blackwell Publishers Wiley. doi: 10.1002/9780470756614.ch6

Eisel, U., & Nicholas, H. (1992). About dealing with the Impossible: An account of experience in landscape planning courses. European Journal of Education, 27(3), 239-255.  doi:10.2307/1503452.

Frodeman, R., Thompson Klein, J., & Carlos Dos Santos Pacheco, R. (2017). The Oxford Handbook of Interdisciplinarity (2nd ed.). UK: Oxford University Press.

Gentner, D. (1982). Are scientific analogies metaphors. In Davi S. Mial (ed.) Metaphor: Problems and Perspectives. Harvester Press.

Klein, J.T. (1996). Crossing boundaries: Knowledge, disciplinarities and interdisciplinarities. Charlottesville, VA: University Press of Virginia.

Klein, J.T. (1999). Mapping interdisciplinary studies. The Academy in Transition Series. Washington, D.C.: Association of American Colleges & Universities.

Klien, J. T. (1990). Interdisciplinarity: History, theory and practice. Dtroit: Wayne State Universirty.

Lakoff, G. (1993). The contemporary theory ofmetaphor. Cambridge University.

Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live By. Chicago: University of Chicago Press.

Langacker, R. W. (N.D.). The conceptual basis Of grammatical structure. US: University Of California, San Diego..

 Martin, J., & Harre, R. (1982). Metaphor in science. In D.S. Miall, (Ed)., Metaphore: Problems and Perspectives (pp. 89-105). Sussex: The Harvester Press. doi: 10.1207/s15327868ms0101_5

Nikitina, S. (2005). Pathways of interdisciplinary cognition. Cognition and Instruction, 23(3), 389–425. doi:10.1207/s1532690xci2303_3.

Peterson, V.S. (1993). Disciplining practiced/practics: gendered states and politics. In E. Messer-Davidow, D.R. Shumway and D.J. Sylvan (eds)., Knowleges: Historical and Critical Studies in Disciplinarity (193-4), Charlottesville, University of Virginia Press.

Repko, Allen F (2012). Defining Interdisciplinary Studies,  Pdf Format in: https://education.cuso.ch/fileadmin/education/image/repko_2012_interdisciplinary-research_chapter-1.pdf

Wadud, A. (1999). Qur’ān and woman: rereading the sacred text from a woman's perspective (2nd ed.). New York: Oxford University Press.