نوع مقاله: مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسنده

استادیار جامعه‌شناسی، پژوهشکدهٔ مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایران

چکیده

شیوع ویروس کرونا با شدت هرچه تمام‌تر به مرزهای نظم زندگی ‌روزمره ایرانی شوک ایجاد کرد. مرگ و بیماری حاصل از شیوع ابتلا به ویروس کرونا موجب شد تا در ایران وضعیت اضطراری ایجاد شود. مدارس و دانشگاه‌ها تعطیل شد و مردم باید در خانه قرنطینه می‌شدند. همچنین، شیوع ویروس کرونا به رخدادهای دیگری مانند قرنطینگی منجر شد و به‌دنبال آن بحران‌های اقتصادی، روحی، و خانوادگی نیز به‌وجود آمد. بزنگاه رخداد شیوع ویروس کرونا در ایران همزمان با مراسم سنتی خرید شب عید، مسافرت‌، و دیدوبازدیدهای نوروزی بود، درحالی‌که تمامی سنت روابطی ایام عید از هم فروپاشیده بود. با تعطیل‌شدن شهر، ضرورت عدم جمع‌شدن در کنار یکدیگر و ماندن در قرنطینه، فضای دیجیتال مهمترین ابزار ارتباطی مردم بود که به‌واسطۀ شبکه‌های اجتماعی می‌توانستند احساسات خود ناشی از هراس و اضطراب پرتاب‌شدن به میدان رخداد را با یکدیگر در میان بگذارند و پیوند عاطفی ایجاد کنند. بنابراین، یکی از مهمترین احساساتی که در فضای مجازی به اشتراک گذاشته می‌شد احساس نوستالژی دربارۀ زمان پیشاکرونا و خیال‌بافی پیرامون آینده بود. بر این اساس، با اتخاذ رویکردی میان‌رشته‌ای بین مطالعات فرهنگی دیجیتال و مطالعات بصری، هدف اصلی مقاله بررسی چگونگی خودبیان‌گری احساسات نوستالژی و خیال‌بافی کاربران ایرانی در شبکۀ اجتماعی اینستاگرام و فیسبوک است. در نتیجه، یاد کردن شهر به‌مثابه خانهٔ امنی که از دست رفته است و فکر کردن دربارۀ آیندۀ مبهم و پیش‌رو در قالب خیال‌بافی نشان از گیر افتادن در میدان رخدادِ شیوع ویروس کرونا است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

ایسپا (29 اسفند 1398). از هر ۱۰ ایرانی، حدود ۷ نفر از شبکه‌های اجتماعی مجازی استفاده می‌کنند. ایسپا. برگرفته از http://www.ispa.ir/Default/Details/fa/2168

طاهری کیا، حامد (1399). مطالعات فرهنگی، مـیــدان کــوانــتــوم، و روش پســاکیــفی. تهران: نشر لوگوس.

پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات (1399). گزارش نظرسنجی دیدگاه شهروندان در خصوص کرونا (مطالعه کشوری)، موج اول. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.

ایسنا (7 اردیبهشت 1399). مهمترین مشکل خانواده‌های تهرانی در صورت ادامه شیوع کرونا. برگرفته  از https://www.isna.ir/news/99020705122

Adam, B., & Groves, C. (2007). Future Matters Action, Knowledge, Ethics. Leiden: Brill.

Aquila, I., Sacco, M. A., Ricci, C., Gratteri, S., & Ricci, P. (2020). Quarantine of the Covid-19 pandemic in suicide: A psychological autopsy. Medico-Legal Journal, 1–3.  doi: 10.1177/0025817220923691

Badiou, A. (2005). Being and Event (O. Feltham, Trans.).London: Continuum Press.

Berge, L. V. D. (2020). Biopolitics and the Coronavirus: Foucault, Agamben, Žižek. Netherands Journal of Legal Philosophy, 49(1), 3-6. doi: 10.5553/NJLP/.000097. 3

Bianchetti, C, Boano, C, Di Campli, A. (2020). Thinking with Quarantine Urbanism?. Space and Culture, 23(3), 301-306. doi: 10.1177/1206331220938625

Bianchetti, C., Boano, C., Di Campli, A. (2020). Thinking with quarantine urbanism?. Space and Culture, 23(3), 301–306. doi: 10.1177/1206331220938625

Biron, D. (2014). Benjamin, Adorno and modern-day flaˆnerie. Thesis Eleven, 121(1), 23–37. doi: 10.1177/0725513614528782

Bouillon-Minois, J., Clinchamps, M., & Dutheil, F. (2020). Coronavirus and quarantine: Catalysts of domestic violence. Violence against women. doi: 10.1177/1077801220935194

Burri, R. V. (2012). Visual rationalities: Towards asociology of images. Current Sociology, 60(1), 45–60. doi: 10.1177/0011392111426647

Butler, J. (2015).  Notes toward a performative theory of assembly. Massachusetts: Harvard University Press.

Cheney-Lippold, J. (2011). A New algorithmic identity soft biopolitics and the modulation of control. Theory, Culture & Society, 28(6), 164-181. doi: 10.1177/0263276411424420

Cheshmehzangi, A. (2020). The city in need urban: resilience and city management in disruptive disease outbreak events. New York: Springer.

Decuypere, M. (2019). Visual Network Analysis:  a qualitative method for researching sociomaterial practice. Qualitative Research, 20(1), 73-90. doi: 10.1177/1468794118816613

Djurdjić, M. (2020). This Must Be the Place: Distraction, Connection, and “Space-Building” in the Time of Quarantine. Leisure Sciences. doi:10.1080/01490400.2020.1774450

Foucault, M. (1995).  Discipline and punish: The Birth of the Prison (Alan Sheridan Trans.). New York: Vintage Books.

Foucault. M. (1991). Governmentality. In The Foucault Effect: Studies in Governmentality (pp 87-104).  Chicago: The University of Chicago Press.

Furedi, F. (2020). Social distancing, safe spaces and the demand for quarantine. Nature Public Health Emergency Collection.  Retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7369440

Iranmanesh, R., & Alpar Atun, R. (2020). Restricted spatiality and the inflation of digital space, an urban perspective. Space and Culture, 23(3), 320–328. doi:10.1177/1206331220938634

Jing, W. (2006). Nostalgia as content creativity: Cultural industries and popular sentiment. International Journal of Cultural Studies, 9(3), 359–368. doi: 10.1177/1367877906066881

Kitson, J, & McHugh, K. (2015).  Historic enchantments – materializing nostalgia. Cultural geographies, 22(3), 487– 508. doi: 10.1177/1474474014549946

Löw, M., & Knoblauch, H. (2020). Dancing in quarantine: The spatial refrigeration of society and the interaction orders. Space and Culture, 23(3), 221–225. doi: 10.1177/1206331220938627

Manovich, L. (2011). What is visualisation?. Visual Studies, 26(1), 36-49. doi:10.1080/1472586X.2011.548488

Mubi Brighenti, A. (2019). Face and the City. Body & Society. 25(4), 1–27. doi: 10.1177/1357034X19865941

Pickering, M. & Keightley, E. (2006). The Modalities of Nostalgia. Current Sociology, 54(6), 919–941. doi: 10.1177/0011392106068458

Pink, S. (2011 A). A multisensory approach to visual methods. In Handbook of  visual research methods. London: Sage Publivations.

Pink. S. (2011 B). Images, Senses and Applications: Engaging Visual Anthropology.  Visual Anthropology, 24(5), 437-454. doi: 10.1080/08949468.2011.604611

Pulido, C. M., Villarejo-Carballido, B., Redondo-Sama, G., & Gómez, A. (2020). COVID-19 infodemic: More retweets for science-based information on coronavirus than for false information. International Sociology, 00(0), 1–16. doi: 10.1177/0268580920914755

Reis Filho, L. (2020). No safe space: Zombie Film tropes during the COVID-19 pandemic. Space and Culture, 23(3), 253–258. doi:10.1177/1206331220938642

Russell, K. (2020). Turning Quarantine Inside Out. Space and Culture, 23(3), 274–278. doi: 10.1177/1206331220938631

Schubert, K. (2020, 1 April). Crying for Repression: Populist and Democratic Biopolitics in Times of COVID-19. Critical legal thinking. Retrieved from https://criticallegalthinking.com/2020/04/01/crying-for-repression-populist-and-democratic-biopolitics-in-times-of-covid-19/

Shani, G. (2020, 3 Apr). Securitizing ‘bare life’? Human security and Coronavirus. E-International Relations. Retrieved from https://www.e-ir.info/2020/04/03/securitizing-bare-life-human-security-and-coronavirus

Sur, P. & Mitra, E. (Mar. 31, 2020). Social distancing is a privilege of the middle class. For India's slum dwellers, it will be impossible. CNN. Retrieved from https://edition.cnn.com/2020/03/30/india/india-coronavirus-social-distancing-intl-hnk/index.html

Teti1, M., Schatz, E., & Liebenberg, L. (2020). Methods in the Time of COVID-19: The Vital Role of Qualitative Inquiries. International Journal of Qualitative Methods, 19, 1–5. doi: 10.1177/1609406920920962

Thacker, E. (2009). The Shadows of a theology epidemics, power and life after Foucault. Theory, Culture & Society, 26(6), 134–152. doi: 10.1177/0263276409347698

Ustun, G. (2020). Determining depression and related factors in a society affected by COVID-19 pandemic. International Journal of Social Psychiatry. doi: 10.1177/0020764020938807

Valizadeh, P. (2020). Quarantine: Contradictory spatial practice between abstract. Space and Culture, 23(3), 329– 332. doi: 10.1177/1206331220938637

Willox, A. C., Harper, S. L., Edge, V. L. 'My Word': Storytelling and Digital Media Lab and Rigolet Inuit Community Government. (2020).  Storytelling in a digital age: digital storytelling as an emerging narrative method for preserving and promoting indigenous oral wisdom. Qualitative Research, 13(2), 127–147. doi: 10.1177/1468794112446105

Wright, T. (2011). Press photography and visual Rhetoric. In Eric Margolis & Luc Pauwels (Eds.), In The SAGE handbook of visual research methods (pp 317-327). London: SAGE Publications Ltd.