نام‌شناسی اجتماعی‌ــ ‌شناختی؛ حوزه نوین مطالعات میان‌رشته‌ای

نوع مقاله: مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 استاد زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشجوی دکترای زبان‌شناسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

هدف مقاله، معرفی حوزه مطالعاتی میان‌رشته‌ای «نام‌شناسی اجتماعی‌ـ‌شناختی» است. نام‌شناسی، شاخه‌ای از زبان‌شناسی اجتماعی است که در آغاز به‌عنوان یک دانش درزمانی، به ریشه‌شناسی نام‌ها می‌پرداخت، ولی زبان‌شناسی اجتماعی با اتخاذ دیدگاه هم‌زمانی، نام‌شناسی را از یک دانش کهن‌گرا به دانشی برای مطالعه اجتماع معاصر تبدیل کرد. نام‌ها، عنصرهای زبانی هستند که بخشی از دانش زبانی را که نتیجۀ‌ مراودات اجتماعی و تعامل فرد با محیط پیرامون است، تشکیل می‌دهند. به‌ همین سبب، آن‌ها در مطالعات زبان و هویت، نقش اساسی‌ای ایفا می‌کنند. علاوه‌بر این، نام‌ها در ساخت‌شناختی افراد، در جوامع مختلف با تنوع زبانی و فرهنگی متفاوت، نقش مهمی دارند؛ ازاین‌ رو زبان‌شناسان شناختی نیز به مطالعۀ نام و نام‌گذاری علاقه‌مند هستند، اما به‌دلیل چندبعدی بودن عنصر زبانی نام، زبان‌شناسی اجتماعی و زبان‌شناسی شناختی، هیچ‌یک به‌تنهایی قادر به تبیین جنبه‌های گوناگون نام و نام‌گذاری نیستند. پیوند دانش مربوط به زبان و دانش مربوط به جامعه با یکدیگر به انتخاب گونه‌ای از واژه‌ها و ساختارهای زبانی دیگر منجر می‌شود که با بافت اجتماعی، هماهنگ است. براساس یافته‌های این مقاله، «نام‌شناسی اجتماعی‌ـ‌شناختی» به‌عنوان یک حوزه مطالعاتی میان‌رشته‌ای با رویکرد تلفیقی، نام‌شناسی را از یک دانش رشته‌ای به دانشی میان‌رشته‌ای تبدیل می‌کند که قادر است به‌طور هم‌زمان «ابعاد اجتماعی‌ـ‌شناختی» مؤثر در نام‌گذاری را به‌خوبی تبیین کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


بصیری، مهدی (1388). تحلیل بیلان و بررسی علل خشک شدن زاینده‌رود. ماهنامه دانش نما، 174-175، 11-5.

پورعزت، علی‌اصغر؛ و طاهری عطار، غزاله (1389). کاربست حکمرانی خوب برای ملت‌سازی در پرتو مطالعات میان‌رشته‌ای. فصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی، 3(1)، 193-173. doi: 10.7508/isih.2011.09.006

حسینی ابری، سیدحسن (1376). همیاری سنتی در بازسازی یک سد قدیمی؛ بند شانزده ده حوضه زاینده‌رود. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، 11-10، 49-29.

حسینی ابری، سیدحسن (1377). مدیریت سنتی آب زاینده رود بحثی در دانش بومی ایران. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، 15، 120-101.

حسینی ابری، سیدحسن (1379). زاینده‌رود از سرچشمه تا مرداب. اصفهان: نشر گلها.

سالمی، حمیدرضا؛ و حیدری، نادر (1385). ارزیابی منابع و مصارف آب در حوزه آبریز زاینده رود. مجله تحقیقات منابع آب ایران، 2(1)، 76-72.

طومار شیخ بهایی (1307). طومار شیخ بهایی. اصفهان: راه نجات.

مهریار، محمد (1378). طومار سهام آب زاینده‌رود. فصلنامه فرهنگ اصفهان، 12، 58-54.

مهریار، محمد (1379). طومار سهام آب زاینده‌رود (قسمت دوم). فصلنامه فرهنگ اصفهان، 15، 26-34.

نصرآبادی، اسماعیل (1394). شواهد زیست‌محیطی بحران آب ایران و برخی راه‌حل‌ها. فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی، 4(15)، 89-65.

یوسفی، علی؛ امینی، امیرمظفر؛ فتحی، امید؛ و یادگاری، آمنه (1395). ارزیابی راه‌های حل تعارض رودخانه زاینده رود از دیدگاه کشاورزان و متولیان. مجله علوم آب و خاک دانشگاه صنعتی اصفهان، 20(76)، 158-143.

Araral, E. (2010). Improving effectiveness and efficiency in the water sector: Institutions, infrastructure and indicators. Water Policy, 12(S1), 1-7. doi: 10.2166/wp.2010.010

Araral, E., & Wang, Y. (2013). Water governance 2.0: A review and Second generation research agenda. Water Resources Management, 27(11), 3945-3957. doi: 10.1007/s11269-013-0389-x

Araral, E., & Yu, D. J. (2013). Comparative water law, policies, and administration in Asia: Evidence from 17 countries. Water Resources Research, 49(9), 5307–5316. doi: 10.1002/wrcr.20414

Biswas, A. K., & Tortajada, C. (2010). Future water governance: Problems and perspectives. Water Resources Development, 26(2), 129-139. doi: 10.1080/07900627.2010.488853

Bonine, M. E. (1982). From Qanat to Kort: Tradional irrigation terminology and practiced in central Iran. Iran, 20, 145-159. doi: 10.2307/4299726

Cosgrove, W. J., & Rijsberman, F. R. (2014). World water vision: Making water everybody's business. Routledge.

De Stefano, L., Svendsen, M., Giordano, M., Steel, B. S., Brown, B., & Wolf, A. T. (2014). Water governance benchmarking: Concepts and approach framework as applied to Middle East and North Africa countries. Water Policy, 16(6), 1121-1139. doi: 10.2166/wp.2014.305

Gosling, S. N., & Arnell, N. W. (2013). A global assessment of the impact of climate change on water scarcity. Climatic Change, 134(3), 371–385. doi: 10.1007/s10584-013-0853-x

ICCO (2014). Iran's Third National Communication to UNFCCC [Online]. Iran's Climate Change Office, Department of Environment.

 Juwana, I., Muttil, N., & Perera, B. J. C. (2012). Indicator-based water sustainability assessment—a review. Science of the Total Environment, 438, 357-371. doi: 10.1016/j.scitotenv.2012.08.093

Kuzdas, C., Wiek, A., Warner, B., Vignola, R., & Morataya, R. (2014). Sustainability appraisal of water governance regimes: The case of Guanacaste, Costa Rica. Environmental Management, 54(2), 205-222. doi: 10.1007/s00267-014-0292-0

Mahmoudi, D. H., Merzouk, D. N. K., Spahis, D. N., Kharraz, J. E., El-Sadek, A., Ghaffour, N., & Mino, E. (2012). Water scarcity and drought in WANA countries. Procedia Engineering, 33, 14-29. doi: 10.1016/j.proeng.2012.01.1172

Newson, M. (2008). Land, water and development: Sustainable and adaptive management of rivers. Routledge.

Ostrom, E. (2005). Understanding institutional diversity. Princeton University Press.

Pahl-Wostl, C. (2009). A conceptual framework for analysing adaptive capacity and multi-level learning processes in resource governance regimes. Global Environmental Change, 19(3), 354-365. doi: 10.1016/j.gloenvcha.2009.06.001

Pahl-Wostl, C., Holtz, G., Kastens, B., & Knieper, C. (2010). Analyzing complex water governance regimes: The management and transition framework. Environmental Science & Policy, 13(7), 571-581. 

Pahl-Wostl, C., Lebel, L., Knieper, C., & Nikitina, E. (2012). From applying panaceas to mastering complexity: Toward adaptive water governance in river basins. Environmental Science & Policy, 23, 24–34. doi: 10.1016/j.envsci.2012.07.014 

Porkka, M., Gerten, D., Schaphoff, S., Siebert, S., & Kummu, M. (2016). Causes and trends of water scarcity in food production. Environmental Research Letters, 11(1), 15001. doi: 10.1088/1748-9326/11/1/015001

Rijke, J., Brown, R., Zevenbergen, C., Ashley, R., Farrelly, M., Morison, P., & Van Herk, S. (2012). Fit-for-purpose governance: A framework to make adaptive governance operational. Environmental Science & Policy, 22, 73-84. doi: 10.1016/j.envsci.2012.06.010

Rogers, P., & Hall, A. W. (2003). Effective water governance (Vol. 7). Global Water Partnership.

Safavi, H. R., Golmohammadi, M. H., & Sandoval-Solis, S. (2015). Expert knowledge based modeling for integrated water resources planning and management in the Zayandehrud river basin. Journal of Hydrology, 528, 773–789. doi: 10.1016/j.jhydrol.2015.07.014

Saleth, R. M., & Dinar, A. (2008). Linkages within institutional structure: An empirical analysis of water institutions. Journal of Institutional Economics, 4(03), 375-401.

UNDP-WGF (2013). What is water governance?, Water Governance Facility. Stockholm: Stockholm International Water Institute.

United Nations (2006). Water: A shared responsibility (Vol. 2). World Water Assessment Programme Berghahn Books.

Vörösmarty, C. J., Hoekstra, A. Y., Bunn, S. E., Conway, D., & Gupta, J. (2015). Fresh water goes global. Science, 349(6247), 478–479. doi: 10.1126/science.aac6009

Wiek, A., & Larson, K. L. (2012). Water, people, and sustainability—a systems framework for analyzing and assessing water governance regimes. Water Resources Management, 26(11), 3153-3171. doi: 10.1007/s11269-012-0065-6