نوع مقاله: مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 استاد علوم ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار علوم ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار علوم ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 دکتری علوم ارتباطات دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

امروزه تقریباً بر همگان آشکار شده است که مسائل محیط زیست و از جمله بحران آب به همان اندازه که موضوع علوم طبیعی است، در علوم اجتماعی هم حائز اهمیت و نیازمند توجه است. این مقاله در پی پاسخ‌گویی به این پرسش است که ارتباطات و آب از لحاظ نظری چه نسبتی با یکدیگر یافته­اند؟ و ارتباطات آب به‌مثابهٔ یک حوزۀ  میان‌رشته‌ای جدید چه ظرفیت‌هایی برای حل موضوعات مرتبط با مسائل آب در ایران دارد؟ الگوی ارتباطات آب اروه بازن به‌مثابهٔ الگویی مناسب برای طرح مبانی نظری مرتبط و توضیح مسائل ارتباطات آب، این حوزه را محل تلاقی رشته‌هایی مانند ارتباطات زیست‌محیطی، ارتباطات توسعه، ارتباطات ریسک، ارتباطات سلامت و ارتباطات علم می‌داند. این مقاله با تشریح ابعاد مختلف این مدل و جرح و تعدیل آن، مدل ارتقاءیافته‌ای برای حوزه‌های نظری مرتبط با ارتباطات آب ارائه کرده است. در نهایت با تبیین جنبه‌های مختلف مسائل آب در ایران به این نتیجه رسیده است که فعالان رسانه‌ای و روزنامه­نگاران محیط­زیست ایران می­توانند با مبنا قراردادن ارتباطات استراتژیک در تولید پیام­های مرتبط با بحران آب در فضای رسانه­ای، باعث تغییر رویکردهای سازه‌گرایانه به آب شوند و توجه به ابعاد اجتماعی، فرهنگی بحران آب را که از الزامات اصلی برای حل مسائل آب است، تقویت نمایند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

احسانی، مهرزاد و خالدی، هومن (1382). بهره‌وری آب کشاورزی. تهران: کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران.

اسمیت، رونالد، دی. (1390). برنامه‌ریزی استراتزیک روابط عمومی (مترجم: سیدمحمد اعرابی و فرشاد جلالی). تهران: مؤسسهٔ پژوهشکده مدیریت سما. (تاریخ اصل اثر 2005)

باندیوپادهیای، جایانتا (1396). آب، بوم سازگان‌ها و جامعه، تلاقی رشته‌ها (مترجم: ویدا نوشین‌فر)، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات. (تاریخ اصل اثر 2009)

بوزان، بری (1387). مردم، دولت‌ها و هراس (مترجم: پژوهشکده مطالعات راهبردی). تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی. (تاریخ اصل اثر 2001)

ساتن، فیلیپ. دبلیو. (1393). درآمدی بر جامعه‌شناسی محیط زیست (مترجم: صادق صالحی). تهران: سمت. (تاریخ اصل اثر 2007)

سیگر، متیو. دابلیو. (1392). بهترین اقدامات در ارتباطات بحران (مترجم: سیدمحمد دشتیان مقدم). فصلنامه دانش پیشگیری و مدیریت بحران، 3(2)، 211-210. (تاریخ اصل اثر 2006)

شاه قاسمی، زهره؛ فرقانی، محمدمهدی؛ و خانیکی، هادی (1395). مطالعه رویکرد برنامه‌های توسعه در ایران به ارتباطات. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 9(3)، 182-147.  doi: 10.22035/IJCR.2016.324

صالحی، صادق (1393). مقدمه مترجم. در آروین، آلن، جامعه‌شناسی و محیط زیست (مترجم: صادق صالحی). بابلسر: دانشگاه مازندران. (تاریخ اصل اثر 2001)

قانعی‌راد، محمدامین (21 شهریور، 1394). آگاهی زیست‌محیطی یا جنبش نان؟. روزنامه شرق، شمارۀ 2395برگرفته از http://sharghdaily.com/1394/06/21/Vijeh/PDF/13940621-2395-132-278.pdf

کهیل، کایکل (1393). محیط زیست و سیاست اجتماعی (مترجم: حسین حاتمی‌نژاد و سهراب امیریان). تهران: دانشگاه تهران. (تاریخ اصل اثر 2002)

گلیک، دبورا سی. (1392). ارتباطات ریسک برای شرایط اضطراری، بهداشت عمومی (مترجم: علی‌اکبر قهرمانی). فصلنامه دانش پیشگیری و مدیریت بحران، 3(3)، 312-294. (تاریخ اصل اثر 2007)

مرادی طادی، محمدرضا (1396). آب و سیاست؛ نگاهی به فرایند سیاسی‌شدن آب. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 9(4)، 90-71.  doi: 10.22631/ISIH.2017.1981.2512  

ملکات، سرینیواس آر.؛ و استوز، لزلی (1388). ارتباطات توسعه در جهان سوم (مترجم: شعبانعلی بهرامپور). تهران، پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی. (تاریخ اصل اثر 2001)  

ملک‌محمدی، مهرداد؛ و مظفری، محمدمهدی (1397). کاربرد بازاریابی اجتماعی در مدیریت بهینه مصرف آب. مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 10(4)، 197-218. doi: 10.22035/ISIH.2018.298

واتزر، جودی (1395). توسعهٔ پایدار. در ولفگانگ دونزباخ، ارتباطات توسعه (مترجم: حسین حسنی؛ صص 281-298). سرویراستار فارسی حسن بشیر. تهران: انتشارات علمی فرهنگی (تاریخ اصل اثر 2008)

ویسوناث، کاسیسومایاجولا (1397). ارتباطات سلامت (مترجم:حبیب راثی تهرانی). در شیرین احمدنیا، آشنایی با ارتباطات سلامت. تهران: تیسا. (تاریخ اصل اثر 2008)  

ویلکینز، کارین ‌گوین (1395). ارتباطات توسعه. در ولفانگ دونزباخ، ارتباطات توسعه (مترجم: حسین حسنی؛ صص 80-63). سرویراستار فارسی حسن بشیر. تهران: انتشارات علمی فرهنگی. (تاریخ اصل اثر 2008)  

همتی، زهرا؛ و شبیری، سیدمحمد (1394). تحلیلی بر مؤلفه­های ارتقای فرهنگ زیست‌محیطی مطالعه موردی: شهر وندان شهر شیراز. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 8(4)، 215-197. doi: 10.7508/IJCR.2015.32.008

هینز، جفری (1390). مطالعات توسعه (مترجم: رضا شیرزادی و جواد قبادی). تهران: آگه. (تاریخ اصل اثر 2008)

Bakar, D. A. (2015). Good, the bad and the ugly: Framing the country development through environmental communication. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 168, 8-12.   doi: 10.1016/j.sbspro.2014.10.204

Biagi, M., & Ferro, M. (2011). Ecological citizenship and social representation of water, Case study in two argentine cities. Sage Open, 1(2).   doi: 10.1177%2F2158244011417897

Burns, T. W., O'Connor, D. J., & Stocklmayer, S. M. (2003). Science communication، a contemporary definition. Public Understanding of Science, 12(2), 183-202. doi: 10.1177%2F09636625030122004

Corbett, J. B., & Durfee, J. L. (2004). Testing public (un) certainty of science، Media representations of global warming. Science Communicatio., 26(2), 129-151.  doi: 10.1177%2F1075547004270234

Dianne, B. (2007). Health communication, theory and practice. Open University Press.

Diedring, K. (2008). Framing environmental messages: Examining audience response to humor, shock, and emotional treatments (Master’s thesis). University of South Florida, Us. 

Dunwoody, S. (2014). Science journalism، prospects in the digital age. In Routledge handbook of public communication of science and technology (pp. 43-55). Routledge.

Entman, R. M. (1993). Framing, toward clarification of a fractured paradigm. Journal of communication, 43(4), 51-58.

Fischhoff, B. (2013). The sciences of science communication. Proceedings of the National Academy of Sciences, 110 (Supplement 3), 14033-14039.

Hannawa, A. F., Kreps, G. L., Paek, H. J., Schulz, P. J., Smith, S., & Street Jr, R. L. (2014). Emerging issues and future directions of the field of health communication. Health Communication, 29(10), 955-96. doi: 10.1080/10410236.2013.814959

Hänska-Ahy, M. (2012). Public communication as ideal and practice، Definitions of the common good in Persian-language transnational newswork (Unpulished doctoral dissertation). The London School of Economics and Political Science (LSE).

Hänska-Ahy, M. (2012). Public communication as ideal and practice: efinitions of the common good in Persian-language transnational newswork (doctoral dissertation). The London School of Economics and Political Science (LSE).

Herve-Bazin, C. (2014). Water communication. IWA Publishing.

Jucan, M. S., & Jucan, C. N. (2014). The power of science communication. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 149, 461-466.

Lakoff, G. (2010). Why it matters how we frame the environment. Environmental Communication, 4(1), 70-81.

Mayeda, A. M., Boyd, A. D., Paveglio, T. B., & Flint, C. G. (2019). Media representations of water issues as health risks. Environmental Communication, 13(7), 926-942.

Peters, H. P., Brossard, D., de Cheveigné, S., Dunwoody, S., Kallfass, M., Miller, S., & Tsuchida, S. (2008). Science communication. Interactions with the mass media. Science (New York, NY), 321(5886), 204.

Pezzullo, P. C., & Cox, R. (2017). Environmental communication and the public sphere. SAGE Publications.

Rice, R. E., & Atkin, C. K. (Eds.). (2013). Public communication campaigns. Sage.

Schiele, B. (2008). Science museums and science centres. In Handbook of public communication of science and technology (pp. 41-54). Routledge.

Thomas, R. K. (2006). Health communication. Springer Science & Business Media.

Working Party on Development Cooperation and Environment )1999). Environmental communication، applying communication tools towards sustainable development. Paris، OECD publication.