فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

استعاره و میان‌رشتگی؛ بیان موارد کاربستِ استعاره‌ها در پژوهش میان‌رشته‌ای

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسنده

قاسم درزی

عضو هیئت علمی/دانشگاه شهید بهشتی

https://doi.org/10.22035/isih.2018.277
چکیده
تشبیه و استعاره، از صنایعِ مهم ادبی محسوب می‍شوند که در تبیین و رفع ابهام از مفاهیم مبهم و پیچیده نقشی مهمی دارد. گرچه استعاره‍‌ها بیشتر در زمرۀ صنایع ادبی به‌حساب می‌آیند و ابعادِ زیبایی‌شناختیِ آن‌ها شناخته‌شده‌تر است، اما در دورۀ مدرن توانسته‌اند راه خود را به دنیای علم نیز باز نمایند و نقشی تأثیرگذار در اکتشافاتِ برجستۀ علمی در دوران معاصر داشته باشند. با توجه به اهمیتِ مقولۀ «پیچیدگی» در مطالعاتِ میان‌رشته‌ای و نقشِ بسزایِ استعاره‌ها در تبیین و پرده برداشتن از پیچیدگیِ امور، می‌توان از استعاره‌ها در مواضع مختلفی در پژوهش میان‌رشته‌ای استفاده کرد. چهار کاربستِ اصلیِ استعاره‌ها در مطالعاتِ میان‌رشته‌ای عبارت‌اند از: 1) تبیین معنای عمومی و کلّی از میان‌رشتگی؛ 2) تعیین کیفیتِ تعاملِ رشته‌ها با یکدیگر؛ 3) تعیین نحوۀ برقراری دیالوگ و گفت‌وگو میانِ رشته‌های مختلف؛ و 4) کمک به استخراج مسائل میان‌رشته‌ای و برنامۀ تحقیقاتی. بر این اساس و در قالبِ این چهار کاربستِ اصلی به بیان و توضیح 6 استعارۀ رایج در میان‌رشته‌ای خواهیم پرداخت. این 6 استعاره عبارت‌اند از: مرزگذری، پُل‍سازی، بازسازی، مجمع‌الجزایر، دوزبانگی، و نگاشت.

کلیدواژه‌ها

استعاره
میان‌رشتگی
پیچیدگی
مرزگذری
پُلسازی
بازسازی
مجمع‌الجزایر
دوزبانگی
نگاشت

موضوعات

احمد، لیلا (2012). زنان و جنسیت در اسلام: ریشه‍های تاریخی جدال امروزی (مترجم: فاطمه صادقی). تهران: نگاه معاصر.
جوادی آملی، عبدالله (1388). زن در آینه جلال و جمال. قم: نشر اسراء.
خندق‍آبادی، حسین (1394). متن‌گرایی تاریخی؛ نگاهی به روش تفسیری آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیه 34 سوره نساء. فصلنامهٔ سراج منیر، 6(18)، 75-41.  doi: 10.22054/AJSM.2015.1609
دباغ، محمدحسین (1393). مجاز در حقیقت؛ ورود استعاره‍ها در علم. تهران: هرمس.
درزی، قاسم (1397). ترسیم جایگاه قرآن در منظومۀ علوم تجربی؛ با تأکید بر علوم حوزۀ سلامت. فصلنامۀ قرآن و طب، 2(4)، 63-55.
درزی، قاسم؛ و پاکتچی، احمد (1393). نقش ترجمۀ فرهنگی در مطالعات میان رشته‍ای با تأکید بر الگوهای نشانه‍شناسی فرهنگی. فصلنامه مطالعات میان‍رشته‍ای در علوم انسانی، 6(4)، 49-33. doi: 10.7508/ISIH.2014.24.003
رپکو، آلن (1394). پژوهش میان‍رشته‌ای: نظریه و فرایند، ترجمۀ: محسن علوی‍پور، مجید کریمی، هدایت‌الله اعتمادی زاده دریکوندی، علی­اکبر نورعلیوند، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
رولاند، اس. (1387). میان‍رشتگی (مترجم: مجید کرمی). در سیدمحسن علوی‌پور، مبانی نظری و روش‌شناسی مطالعات میان‌رشته‍ای. تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
السّباعی، مصطفی (2010م). المرأة بین‌ الفقه و القانون. بیروت: دار ابن‌حزم.
لاتوکا، لیسا.ر.(1387). خلق میان‍رشتگی: تعاریف مبنایی استادان کالج و دانشگاه. ترجمه: سعید حیاتی، در مبانی نظری و روش شناسی مطالعات میان رشته‍ای، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
مطهری، مرتضی(1380). نکته‍ها و یادداشت‌هایی درباره زن در قرآن. پژوهش‌های قرآنی، ش27و28، 29-14.
مطهری، مرتضی(1381). نظام حقوق زن در اسلام. مجله مطالعات قرآنی، شمارۀ 27 و 28.
نیوویل، ویلیام. اچ. (1387). نظریۀ مطالعات میان‍رشته‍ای (مترجم: سید محسن علوی‍پور)، در سیدمحسن علوی‌پور (ویراستار)، مبانی نظری و روش‌شناسی مطالعات میان‌رشته‍ای، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
Achinstein, P. (1968). Concepts ofScience. Baltimore, Maryland: John Hopkins Press.
Adler, M.J. (1998). Knowledge become self-conscious [outline of knowledge Britannica]. The New Encyclopaedia Britannica, Chicaga: Encyclopedia, Britanica.
Barlas, A. (2002).  Believing women in Islam: unreading patriarchal interpretations of the Qur’ān. Austin, TX: University of Texas Press.
Bruun, H,J., Hukkinen, K., Huutoniemi, K., & Klein, J.T.  (2005). Promoting interdisciplinary research: the case of the academy of Finland. Helsinki, Finland: Academy of Finland.
Daniela M. (2002). Models, metaphors and analogie. In P. Machamer, & M. Silberstein (Eds.), Blackwell Guide to the Philosophy of Science, Blackwell Publishers Wiley. doi: 10.1002/9780470756614.ch6
Eisel, U., & Nicholas, H. (1992). About dealing with the Impossible: An account of experience in landscape planning courses. European Journal of Education, 27(3), 239-255.  doi:10.2307/1503452.
Frodeman, R., Thompson Klein, J., & Carlos Dos Santos Pacheco, R. (2017). The Oxford Handbook of Interdisciplinarity (2nd ed.). UK: Oxford University Press.
Gentner, D. (1982). Are scientific analogies metaphors. In Davi S. Mial (ed.) Metaphor: Problems and Perspectives. Harvester Press.
Klein, J.T. (1996). Crossing boundaries: Knowledge, disciplinarities and interdisciplinarities. Charlottesville, VA: University Press of Virginia.
Klein, J.T. (1999). Mapping interdisciplinary studies. The Academy in Transition Series. Washington, D.C.: Association of American Colleges & Universities.
Klien, J. T. (1990). Interdisciplinarity: History, theory and practice. Dtroit: Wayne State Universirty.
Lakoff, G. (1993). The contemporary theory ofmetaphor. Cambridge University.
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live By. Chicago: University of Chicago Press.
Langacker, R. W. (N.D.). The conceptual basis Of grammatical structure. US: University Of California, San Diego..
 Martin, J., & Harre, R. (1982). Metaphor in science. In D.S. Miall, (Ed)., Metaphore: Problems and Perspectives (pp. 89-105). Sussex: The Harvester Press. doi: 10.1207/s15327868ms0101_5
Nikitina, S. (2005). Pathways of interdisciplinary cognition. Cognition and Instruction, 23(3), 389–425. doi:10.1207/s1532690xci2303_3.
Peterson, V.S. (1993). Disciplining practiced/practics: gendered states and politics. In E. Messer-Davidow, D.R. Shumway and D.J. Sylvan (eds)., Knowleges: Historical and Critical Studies in Disciplinarity (193-4), Charlottesville, University of Virginia Press.
Repko, Allen F (2012). Defining Interdisciplinary Studies,  Pdf Format in: https://education.cuso.ch/fileadmin/education/image/repko_2012_interdisciplinary-research_chapter-1.pdf
Wadud, A. (1999). Qur’ān and woman: rereading the sacred text from a woman's perspective (2nd ed.). New York: Oxford University Press.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 20 دی 1396
  • تاریخ بازنگری 12 مهر 1397
  • تاریخ پذیرش 14 اردیبهشت 1397

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما