فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

رسانه‌های اجتماعی و مشارکت سیاسی؛ فراتحلیل مشارکت سیاسی کاربران رسانه‌های اجتماعی

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

هادی خانیکی 1
یوسف خجیر 2

1 استاد علوم ارتباطات، دانشکدۀ ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 عضو هیئت علمی گروه علوم ارتباطات، دانشکدۀ فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه سوره، تهران، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2019.3122.3422
چکیده
این مقاله با هدف فراتحلیل پژوهش‌های مرتبط با «رسانه­های اجتماعی و مشارکت سیاسی» در دو سطح پژوهش خارجی و داخلی نخست به بررسی نقاط قوت و ضعف این پژوهش­ها و سپس مقایسۀ بین آن‌ها می‌پردازد. در این فراتحلیل، پژوهش­ها در سه بخش نظری (چهار معیار)، روشی (ده معیار)، و نتیجه­شناختی (دو معیار) بررسی شدند. فراتحلیل بیانگر این است که مهم‌ترین نقاط قوت پژوهش­ها، تنوع رویکردهای نظری، استفاده از چارچوب نظری تلفیقی، تنوع جامعۀ آماری، تنوع شیوه­های انتخاب حجم نمونه، استفاده از آزمون­های آماری متنوع و درعین‌حال با توان آماری بالا، توجه به سطح تحلیل خرد، تنوع در رسانه­های اجتماعی مورد بررسی، و توجه به تأثیرهای گوناگون در بخش نتایج است. همچنین نقاط ضعف پژوهش­ها، استفاده از نظریه­ها و دیدگاه­های نظری غیرمرتبط در مبانی نظری، استفادۀ ضعیف از چارچوب­های نظری تعیین‌شده در تحلیل یافته­ها، ضعف تبیین ابعاد مشارکت سیاسی در مباحث نظری، غلبۀ پارادایم اثبات­گرایی و روش پیمایشی، ناتوانی در استفاده از روش­های کیفی و تلفیقی، ضعف سنجش روایی و پایایی ابزار، ضعف شاخص­­سازی متغیر مشارکت سیاسی در پرسشنامه و دست­یافتن به نتایج متناقض در بحث نوع تأثیر است.  

کلیدواژه‌ها

رسانه‌های اجتماعی
مشارکت سیاسی
کاربر
معیار نظری
معیار روشی
موضوعات
اشتریان، کیومرث؛ و امیرزاده، محمدرضا (1394). بررسی تأثیرات شبکه­های اجتماعی مجازی بر مشارکت سیاسی (مطالعه موردی: شهر تهران). فصلنامه سیاست، ۴۵(۴)، 841-825. doi: 10.22059/JPQ.2015.5594
افتاده، جواد (1394). رسانه­های اجتماعی. تهران: دفتر مطالعات و برنامه­ریزی رسانه­ها.
تاجیک، محمدرضا؛ و خداخواه‌آذر، سمیه (۱۳۹۵). رسانه­های اجتماعی مجازی و عرصه سیاست در ایران (بررسی موردی انتخابات دهم ریاست جمهوری و کارناوالهای شهری در تهران). فصلنامه سیاست، ۴۶(3)، 572-553. doi: 10.22059/JPQ.2016.59171
خجیر، یوسف (1395). ظرفیت­ها و آسیب­های شبکه اجتماعی موبایل‌محور در جامعه ایرانی. در مجموعه مقالات تلفن همراه هوشمند و سبک زندگی (چاپ اول؛ جلد 1)، انتشارات پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات، تهران، ایران.
خجیر، یوسف (1396). آسیب­شناسی استفاده از شبکه­های اجتماعی و نرم­افزارهای تلفن همراه در خانواده ایرانی (با تاکید بر نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید). فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات راهبردی زنان، 20(77)، 137-109. doi:  10.22095/JWSS.2017.59727
ذکایی، محمدسعید؛ و حسنی، محمدحسین (1396). شبکه­های اجتماعی مجازی و سبک زندگی جوانان: فراتحلیل پژوهش­های پیشین. فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی، 6(22)، 25-7.
رضایی، حسین؛ و کاظمی‌پور‌ثابت، شهلا (۱۳۹۵). بررسی رابطه میان استفاده از محتوای سیاسی وب‌سایت­های داخلی و خارجی و مشارکت سیاسی انتخاباتی (مطالعه موردی شهروندان همدان). فصلنامه راهبرد، 25(۸۰)، 286-255.
رهبرقاضی، محمودرضا؛ مسعودنیا، حسین؛ صادقی‌نقدعلی، زهرا؛ و ‌پوره، امیرحسین (۱۳۹۵). نقش شبکه­های اجتماعی مجازی در تمایل به مشارکت انتخاباتی و جهت‌گیری‌های سیاسی (مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه­های شهر اصفهان). فصلنامه پژوهش­های ارتباطی، 23(۸۶)، 145-125. doi: 10.22082/cr.2016.21016
سیدامامی، کاووس (1386). مشارکت سیاسی دانشجویان: ارزیابی برخی از پیش‏بینی­کننده‏های مشارکت سیاسی. پژوهشنامه علوم سیاسی، 2(2)، 52-33.      
عبداللهی­نژاد، علیرضا؛ صادقی، جواد؛ و قاسمی‌نژاد، ابوذر (1395). رسانه­های اجتماعی و مشارکت سیاسی در انتخابات (رابطه استفاده از فیس ­بوک، تلگرام و اینستاگرام و مشارکت سیاسی دانشجویان در انتخابات هفتم اسفند ۱۳۹۴). فصلنامه مطالعات رسانه­های نوین، 2(5)، 75-34. doi: 10.22054/cs.2016.7004
عدلی‌پور، صمد؛ قاسمی، وحید؛ قصابی، رضوان؛ و طاهری، نقی (۱۳۹۳). تأثیر استفاده از شبکه اجتماعی فیس‌بوک بر اعتماد و مشارکت سیاسی جوانان. فصلنامه مطالعات فرهنگ ـ ارتباطات، 15(28) 212-192.
مهدی­زاده‌طالشی، سیدمحمد؛ خالدیان، اقبال؛ و فردوسی، مهراوه (۱۳۹۶). نقش نرم­افزار اجتماعی تلگرام در تبلیغات دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری از منظر رای‌دهندگان. فصلنامه مطالعات رسانه­های نوین، 3(۱۰)، 39-1. doi: 10.22054/cs.2017.22793.247
Boulianne, Sh. (2015). Social media use and participation: An analysis of current research. Information, Communication & Society, 18(1), 524-538. doi: 10.1080/1369118X.2015.1008542
Budge, I. (1996). The New Challenge of Direct Democracy. Cambridge: Polity Press.
Centre for Youth Studies (2017). Youth political participation and social media use in Hong Kong. Retrieved Jan 4, 2017. From: http://youthstudies.com.cuhk.edu.hk/wp-content/uploads/2017/04/Research-Report_Youth-Political-Participation-and-Social-Media-Use-in-Hong-Kong.pdf
Chan, M., & Guo, J. (2012). The role of political efficacy on the relationship between Facebook use and participatory behaviors: A comparative study of young American and Chinese adults. Retrieved from:  https://www.cs.vu.nl/~eliens/serious/local/cyber/paper-politic.pdf
Dimitrova, D. V., & Bystrom, D. (2013). The effects of social media on political participation and candidate image evaluations in the 2012 Iowa caucuses. American Behavioral Scientist, 12(2), 1183-1568.
Effing, R., & Hillegersberg, J. V., & Huibers, T.  (2011). Social media and political participation: Are Facebook, Twitter and YouTube democratizing our political systems?. Retrieved from: https://link.springer.com/content/pdf/10.1007%2F978-3-642-23333-3_3.pdf
Kaplan, A. M., & Haenlein, M. (2010). Users of the world, Unite! The challenges and opportunities of social media. Business Horizons, 53(1), 59-68. doi: 10.1016/j.bushor.2009.09.003
Koufogiannakis, D. (2012). The state of systematic reviews in library and information studies. Evidence Based Library and Information Practice, 7(2), 91-95. doi: 10.1016/j.lisr.2015.11.003
Gaiser, W., & Rijike, J. (2008). Political participation of youth young Germans in the European context. Asia Erupt Journal, 5(4), 124-143.  doi: 10.1177/110330881001800404
Mayfield, A. (2008). What is social media?. Retrieved  from  http://www.icrossing.co.uk/fileadmin/uploads/eBooks/What_is_Social_Media_iCrossing_ebooktpdf
Negroponte, N. (1995). Being Digital. New York: Knopf.
Norris, P. (2001). Digital divide? Civic engagement, information poverty and the internet in democratic societies. Cambridge, AM: Press. doi: 10.1108/146366903322008287
Salman, A., & Saad, S. (2015). Online political participation: A study of youth usage of new media. Journal of Social Sciences, 6(4), 83-99.
Schell, C. L., & Rathe, R. J., (1992). Meta-analysis: A tool for medical and scientific discoveries. Bulletin of the Medical Library Association, 80(3), 219-222.
Scott, M. (2010).  The New Rules of Marketing and PR: How to Use Social Media, Blogs, News Releases, Online Video, and Viral Marketing to Reach Buyers Directly, Massachusetts: press.
Shipley, C. (2012). Coining the term social media. Retrieved From: http://www.en.wikipedia.org/wiki/Chris_Shipley.
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. New York: Simon & Schuster.
Rheingold, H. (1993). The Virtual Community: Homesteading on the Electronic Frontier. Massachusetts: Addison-Wesley.
Vitak, J, & Zube, P & Smock, A &. Carr, C & Ellison, N & Lampe, C (2011). It’s complicated: Facebook users’ political participation in the 2008 election. Michigan: Michigan State University  
Wellman, B. & Haase, A & Witte, J & Hampton, K. (2001). Does the internet increase, decrease, or supplement social capital? American Behavioral Scientist, 45(2), 436-455.
Westerman, D & Spence, P & Heide, B. (2011). A social network as information: The effect of system generated reports of connectedness on credibility on Twitter. Computers in Human Behavior, 28(1), 199-206.
Zaheer, L. (2015). Use of social media and political participation among university students. Pakistan Vision, 17(1), 278-299.
Zhang, X., & Lin, W. (2014). Political participation in an unlikely place: How individuals engage in politics through social networking sites in China. International Journal of Communication, 8(1), 21-42.
 
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 11 خرداد 1397
  • تاریخ بازنگری 22 تیر 1397
  • تاریخ پذیرش 22 مرداد 1397

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما