فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

بحران کرونا و بازاندیشی فرهنگی در ایران

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسنده

نعمت اله فاضلی

استاد انسان‌شناسی. پژوهشکده مطالعات اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2020.3854.3982
چکیده
این مقاله تحلیلی فرهنگی از پیامدها و تأثیرات فرهنگی بحران ویروس کرونا در ایران است. در ماه‌هایی که بحران ویروس کرونا شکل گرفته است این پرسش در کانون توجه جامعه و اندیشمندان ایران بوده است که این بحران چه دلالت‌هایی برای شیوهٔ زندگی و فرهنگ در ایران دارد؟ نگارنده در پی ارزیابی این پرسش است. در قسمت مقدمهٔ مقاله هدف و چگونگی و پرسش‌های اصلی مقاله را توضیح داده می‌شود. در قسمت دوم مقاله به تحیلی از مسئله‌مندی فرهنگ در ایران امروز پرداخته می‌شود و این‌که چگونه ذهنیت جمعی مردم ایران متأثر از بحران ویروس کرونا هوشیار و حساس و شده و  به پرسشگری از امور بدیهی و طبیعی فرهنگ می‌پردازد. سپس سه دیدگاه دربارهٔ نحوهٔ صورت‌بندی‌کردن این پرسشگری ارائه می‌شود: 1) گفتمان تداوم؛ 2) گفتمان گسست؛ و 3) گفتمان بازاندیشی انتقادی. در قسمت سوم مقاله این گفتمان‌ها شرح داده می‌شود. رویکرد نگارنده به موقعیت کرونایی همسو با گفتمان بازاندیشی است. از این‌رو بخش مهم مقاله را به ویژگی‌ها و ابعاد این بازاندیشی انتقادی اختصاص داده شده است. نگارنده استدلال می‌کند که انفجار اطلاعات و دانش، آشنایی‌زدایی، بازاندیشی در نظام اولویت‌ها، دیجیتالی‌شدن مضاعف، افزایش توانش تطبیقی، افزایش تقاضای اجتماعی برای دانش، و در نهایت افزایش سوژگی و عاملیت، مجموعه عواملی هستند که گفتمان بازاندیشی را شکل می‌دهند. روش نگارنده در این مقاله تحلیل دیدگاه‌های شکل گرفته دربارهٔ پیامدهای فرهنگی بحران کرونا در ایران است. در‌عین‌حال، از تجربه‌های زیسته و درک‌های شهودی‌ام نیز کمک گرفته‌ام. تجزیه‌وتحلیل نظری مفاهیم و دیدگاه‌ها یکی از راهبردها برای فهم روایت‌های شکل‌گرفته از پیامدهای بحران کروناست.

کلیدواژه‌ها

بحران کرونا
پیامدهای فرهنگی
گفتمان تداوم و گسست
بازاندیشی انتقادی
فرهنگ درحال‌ظهور

موضوعات

آزادارمکی، تقی (1399). گفتارهایی در مورد کرونای ایرانی. شفقنا، برگرفته از https://fa.shafaqna.com  
انگلیس، دیوید (1391). فرهنگ و زندگی روزمره (مترجم: علیرضا مرادی). تهران: انتشارات تیسا.
بیمن، ویلیام (1381) زبان، منزلت و قدرت در ایران. ترجمه رضا ذوقدارمقدم. تهران: نشر نی.
پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی (1399). جستارهایی در ابعاد فرهنگی و اجتماعی بحران ویروس کرونا در ایران. تهران: نویسنده.
کوتلاکی، سوفیا (1397). نظام ادب، تعارف و مفهوم وجهه در ایران (مترجم:‌زهرا فرخ‌نژاد و آذردخت جلیلیان). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
باومن، زیگمونت (4 آذر 1398). پیش‌بینی امر پیش‌بینی‌ناپذیر (مترجم: ‌عرفان ثابتی). سایت آسو،  برگرفته از https://www.aasoo.org/fa/artIcles/2459
مک‌کی، ساندرا (1380). ایرانی‌ها؛ ایران، اسلام و روح یک ملت (مترجم:‌شیوا رویگریان). تهران: ققنوس.
سورکین، پیتریم (1396). انسان و جامعه در فاجعه (مترجم:‌ امیر سلطانی‌نژاد). تهران: جامعه‌شناسان.
هارپر، کایل (26 فروردین 1399). ویروس کرونا در حال شتاب‌بخشی به تاریخ است (مترجم: محمد تهامی‌نژاد). انسان‌شناسی و فرهنگ. برگرفته از https://anthropologyandculture.com
هراری، یوال‌نوح  (25 فروردین، 1399). جهان پس از ویروس کرونا (مترجم: عرفان ثابتی). آسو، برگرفته از https://www.aasoo.org/fa/artIcles/2747
محمدی، رحیم (18 فروردین، 1399). آیا پساکرونا ممکن است؟. انصاف‌نیوز، برگرفته از http://www.ensafnews.com
منصوریان، یزدان (1 اردیبهشت، 1399). جریان پرتلاطم اطلاعات در کارزار کرونا. مجله آن‌لاین لیزنا. برگرفته از https://www.lIsna.Ir/whIte-leaf/Item
هابرماس، یورگن (25 فروردین، 1399). گفتگوی روزنامه فرانکفورتر روندشاو (مترجم: اقتصادنیوز). اقتصاد نیوز. برگرفته از https://www.eghtesadnews.com
نصراوی، محمد (1399). آستانگی در روزمرگی/ بازنمایی هویت در فضای قرنطینگی. خبرگزاری مهر. برگرفته از https://www.mehrnews.com
شیخ‌رضایی، حسین (19 فروردین، 1399). بازگشت به بدویت؟]مصاحبه[. روزنامه اعتماد. برگرفته از https://www.magIran.com/artIcle/4028347
ژیژک،اسلاوی (1392). به برهوت حقیقت خوش آمدید (مترجم: فتاح محمدی). زنجان: نشر هزاره‌ سوم. (تاریخ اصل اثر 2002)
فکوهی، ناصر (26 فروردین، 1399). جهان پساکرونا: سناریوهای پیش‌رو. سایت انسان شناسی و فرهنگ. برگرفته از https://anthropologyandculture.com
تاجیک، محمدرضا (1399). جهان پساکرونایی. مشق نو، برگرفته از http://mashghenow.com
Kroeber, A. (1944). Configurations of the culture growth. The American Historical Review, 51(1), 92-95. doI: 10.1086/ahr/51.1.92

Kim, U., Navjot, B., & Jackson, D. (2020). LIfe In the pandemIc: SocIal isolation and mental health.  Journal of Clinical Nursing, 29(15-16), 2756-2757.  doi:10.1111/jocn.15290

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 01 اردیبهشت 1399
  • تاریخ بازنگری 04 اردیبهشت 1399
  • تاریخ پذیرش 07 اردیبهشت 1399

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما