مختصات روش‌شناختی فرارشته آینده‌پژوهی به مثابه یک فراپاردایم یک‌پارچه

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی مرکز آب و انرژی، دانشگاه صنعتی شریف

2 دانشجوی دکتری آینده‌پژوهی، دانشکده علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری آینده‌پژوهی، دانشگاه تهران

4 کارشناس ارشد جامعه‌شناسی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

چکیده
آینده‌پژوهی، دانشی فرارشته‌ای برای درک بهتر تغییر و آینده به شمار می‌رود. مطالعه‌ی حاضر در عرصه‌ی روش­‌شناسی فرا­رشته­‌ای، با مروری بر پارادایم‌‏شناسی‏‌های مطالعات آینده با ارجاع به گونه‌‏شناسی جوزف ووروس، پنج پارادایم پژوهشی در آینده‌‏پژوهی شامل اثبات‌‏گرایی، پسااثبات‌‏گرایی، سنجش‏‌گرایی، برساخت‌‌گرایی و مشارکتی را معرفی خواهد کرد.درباره‌ی تفاوت‏ها و شباهت‌‏های این پارادایم‌‏ها در سطوح هستی‌‏شناسی، معرفت‌‏شناسی و روش‏‌شناسی بحث می‌­شود و ویژگی‌‏های هر پارادایم از زاویه‌ی دید هدف پژوهش، جایگاه پژوهش‏گر، طبیعت دانش و انباشت دانش مورد توجه قرار می‌گیرد. سپس برخی از شاخص‌‏ترین فنون و روش‏های آینده‌‏پژوهی مانند تحلیل اثرات روند، دلفی، سناریوها، تحلیل لایه‌‏ای علت‏‌ها و غیره معرفی می‌گردد. به علاوه، در این مطالعه تلاش می‌‏شود موقعیت هر یک از این فنون‏ و روش‌‏ها در روش‌‏شناسی‏‌های پنج‏گانه مشخص شود. در انتها با معرفی رویکرد پژوهشی آینده‏‌های یکپارچه، به‌‏عنوان جدیدترین رویکرد روش‏‌شناسی در مطالعات آینده، درباره‌ی نحوه‌ی به‌‏کارگیری این فراپاداریم غیرنسبی­ گرا و زمینه‌­ساز یکپارچگی هستی‌شناسی، معرفت­‌شناسی و روش­‌شناسی در آینده‏ پژوهی، بحث خواهد شد.

کلیدواژه‌ها


ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 12 مهر 1392
  • تاریخ بازنگری 15 آذر 1392
  • تاریخ پذیرش 23 آذر 1392