اجتماع گرایی به‌مثابه روش تحلیل: تلاشی برای بومی نگری در علوم اجتماعی

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسنده

استادیار علوم سیاسی، دانشگاه شیراز

چکیده
  
این مقاله سعی دارد ابعاد روش‌شناختی اجتماع‌گرایی را به‌عنوان یکی از رهیافت‌های هنجاری علوم اجتماعی در تبیین پدیده‌های سیاسی و اجتماعی بررسی کند. بدین‌سان در پی سؤال مؤلفه‌های روشی اجتماع‌گرایی چیست؟ اصول روش‌شناختی و مفاهیم اصلی آن را از دیدگاه السدیر مک‌اینتایر به بحث می‌گذارد. اجتماع‌گرایان سنت را به جای گفتمان قرار می‌دهند. پنج مرحله ظهور، عقلانیت، گفت‌و‌گو، افول و احیای مجدد سنت‌های فکری را بررسی می‌کنند. آنها سازه‌گرایان عرصه روش‌شناختی هستند. سطح تحلیل آنها نه خرد و کلان بلکه محلی است و مکان و عقلانیت محیطی برای آنها اهمیت فراوان دارد. در عرصه جامعه‌شناسی نیز بر اجتماعات تأکید دارند و سیاست را در این عرصه جستجو می‌کنند. از نظر جامعه‌شناسی رهیافت فوق ناشی از افول تدریجی ایدئولوژی‌های بسیج کننده، اعم از چپ و لیبرال در عرصه سیاسی، افول جنبش‌های پرولتری و فرایندهای غیر سیاسی شدن در کشورهای اروپایی و تحولاتی نظیر جنبش سبزها، حامیان محیط زیست، جنبش‌های فمینیستی و ... بوده است. کاربست این رهیافت به جای دیگر نظریات رویکردهای اثبات‌گرایی و هرمنوتیکی، به‌نظر می‌رسد بتواند رهیافتی بومی را برای فهم  و سیاست‌گذاری در جامعه متکثر ایرانی به‌دست دهد و به‌عنوان نظریه‌ای میان‌رشته‌ای برای علوم انسانی به‌کار آید.

کلیدواژه‌ها


اخوان‌کاظمی، بهرام (1387). ارزیابی کاربرد هرمنوتیک در پژوهش‌های سیاسی اسلامی. فصلنامه سیاست، 38(4)، 76-55.
آل‌غفور، محسن (1387). سنت فکری اسلام لیبرال. پایان‌نامه دکترا. گروه علوم سیاسی. دانشکده حقوق و علوم سیاسی. دانشگاه تهران.
ایمان، محمد‌تقی (1393). فلسفه روش تحقیق در علوم انسانی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
باوی، محمد (1377). وضعیت رشته علوم سیاسی در ایران. فصلنامه علوم سیاسی. 1(3)، 310-286.
بحرانی، مرتضی ( 1388). تحلیلی بر فلسفه امروزین علوم اجتماعی. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 1(3)، 183-169.
براتعلی‌پور، مهدی (1384). شهروندی و سیاست نوفضیلت‌گرا. تهران: مؤسسه مطالعات ملی.
بردشا، لی (1380). فلسفۀ سیاسی هانا آرنت (ترجمۀ خشایار دیهیمی). تهران: طرح نو.
پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (1385). جامعه‌گرایان و نقد لیبرالیزم. تهران: دفتر تبلیعات اسلامی.
حاج یوسفی، امیر محمد (1384) گونه‌شناسی روش‌های مطالعه جامعه‌شناسی سیاسی ایران. فصلنامه پژوهشنامه علوم سیاسی، 1(1)، 117-97.
حسینی ‌بهشتی، علیرضا (1380). بنیاد نظری سیاست در جوامع چند فرهنگی. تهران: نشر بقعه.
حسینی ‌بهشتی، علیرضا (1383). جستارهایی در شناخت اندیشه سیاسی معاصر غرب. تهران: مؤسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
حسینی بهشتی، علیرضا (1377). پساتجددگرایی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
حقیقت، سید صادق (1385). روش‌شناسی در علوم سیاسی. تهران: مفید.
زائری، قاسم (1384). بحران اخلاق مدرنیت و نظریه اخلاق مک‌اینتایر. فصلنامه راهبرد، 36، 466-455.
سیدامامی، کاووس (1386). پژوهش در علوم سیاسی: رویکردهای اثباتگرا، تفسیری و انتقادی. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
شهریاری، حمید (1384). فلسفه اخلاق در غرب. تهران: دانشگاه تهران.
عباسی، ابراهیم. (1388). رادیکالیسم اسلامی در ایران: ظهور و تحولات (پایان‌نامه دکترا). گروه علوم سیاسی. دانشکده حقوق و علوم سیاسی. دانشگاه تهران.
عباسی، ابراهیم (1393). حزب جمهوری اسلامی؛ مهم‌ترین اجتماع اسلام انقلابی در ایران: تبارها و ریشه‌ها. پژوهشنامه علوم سیاسی، 9(4)171-213.
غلامرضا کاشی، محمدجواد (1386). ظهور فلسفۀ سیاسی پسامتافیزیکی در قرن بیستم. فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، 10، 130-111.
فی، برایان (1384). پارادایم‌شناسی در علوم انسانی (ترجمۀ مرتضی مردیها). تهران: مؤسسه مطالعات راهبردی.
لیهی، مایکل (1384). آیا عدالت اجتماعی امکان‌پذیر است (ترجمۀ حمید پوررنگ و رزاق‌پور). فصلنامه راهبرد، 36، 534-495.
لیتل، دانیل (1373).  تبیین در علوم اجتماعی: درآمدی به فلسفه علم الاجتماع (ترجمۀ عبدالکریم سروش). تهران: انتشارات صراط.
مک‌اینتایر، السدیر (1378). عقلانیت سنت. ترجمۀ مراد فرهاد‌پور. ارغنون، 15، 204-181.
مارش، دیوید و استوکر، جری (1384). روش و نظریه در علوم سیاسی. ترجمۀ‌ امیر محمد حاجی یوسفی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
معینی‌علمداری، جهانگیر (1385). روش‌شناسی نظریه‌های جدید در سیاست. تهران: دانشگاه تهران.
نیاکویی، امیر (1386). معرفی و بررسی کتاب: مسائل سیاست اجتماع گرایی. فصلنامه سیاست، 37(4)، 271-264.
واعظی، احمد (1378). جامعه‌گرایی و نسبت آن با لیبرالیسم و هرمنوتیک. فصلنامه علوم سیاسی، 11(41)، 30-9.
ویلکاکس، برایان (1384). کاربرد نظریه مک اینتایر در رشد آموزش و پرورش (ترجمۀ‌ مجتبی کرباسچی و حمید پوررنگ). فصلنامه راهبرد، 36، 548-535.
هلد، دیوید (1384). مدلهای دموکراسی. ترجمۀ عباس مخبر. تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
Frazer, E. (1999). The problems of Communitarian Politics. Unity and conflict. Oxford University Press.
Macintyre, A. (1977). Epistemological crises, dramatic narrative & the philosophy of science. The Monist, 60(4), 453-472.
Macintyre, A. (1981). After virtue. London: Duckworth.
Macintyre, A. (1988). Whose Justice, which Rationality. London: Duckworth.
Sandel, M. (1982). Liberalism & the Limits of Justice. Cambridge: Cambridge University Press.
Taylor, C. (1985). Philosophical Papers, Philosophy & the Human Sciences. Vol.1, Cambridge: Cambridge University Press.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 06 اردیبهشت 1394
  • تاریخ بازنگری 08 تیر 1394
  • تاریخ پذیرش 21 اردیبهشت 1394