اعتماد نهادی، دانشگاه‌های دولتی و جامعه‌پذیری سیاسی در جمهوری اسلامی ایران

خرمشاد, محمدباقر; سوری, فرزاد

doi:10.22035/isih.2019.3190.3473

اعتماد نهادی، دانشگاه‌های دولتی و جامعه‌پذیری سیاسی در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

محمدباقر خرمشاد ¹

فرزاد سوری ²

¹ استاد علوم سیاسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

² دکتری علوم سیاسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2019.3190.3473

چکیده

در این مقاله تلاش می‌کنیم تا ارتباط بین سه مفهوم اعتماد نهادی، دانشگاه، و جامعه‌پذیری سیاسی را بررسی کنیم. اعتماد نهادی از مهم‌ترین سرمایه‌های هر نهاد برای پیشبرد کارکردهایش است. از سویی، یکی از مهم‌ترین کارکردهای دانشگاه‌های دولتی در جمهوری اسلامی ایران تأثیرگذاری بر روند جامعه‌پذیری سیاسی مخاطبان اصلی خود، یعنی دانشجویان است. پرسش اصلی این مقاله این است که اعتماد نهادی به‌مثابۀ مهم‌ترین شاخص سرمایۀ اجتماعی چه تأثیری بر فرایند جامعه‌پذیری سیاسی دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران به‌مثابۀ جامعۀ آماری این مقاله دارد. این مقاله با مبنا قراردادن نظریۀ رابرت پاتنام درخصوص مفهوم سرمایۀ اجتماعی این فرضیه را مطرح می‌کند که جامعه‌پذیری سیاسی در هر جامعه به‌طور عمده از طریق نهادهای دولتی صورت می‌پذیرد و میزان اعتماد نهادی افراد جامعه به نهادهای دولتی که از آن با عنوان «اعتماد نهادی» یاد می‌شود در فرایند اجرا و اثربخشی جامعه‌پذیری سیاسی بسیار حائز اهمیت است. بررسی یافته‌های آماری مربوط به مطالعۀ موردی این مقاله نشان داد که با افزایش سطح اعتماد نهادی در دانشگاه‌های دولتی شهر تهران میزان اثربخشی آن‌ها بر جامعه‌پذیری سیاسی دانشجویان مقطع کارشناسی افزایش می‌یابد.

کلیدواژه‌ها

اعتماد نهادی

سرمایۀ اجتماعی

جامعه‌پذیری سیاسی

دانشگاه

اکبری، امین (1383). نقش سرمایه اجتماعی بر مشارکت: بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر مشارکت سیاسی‌ـ‌‌اجتماعی (مطالعه موردی روستای فارسنج از توابع سقز) (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

آلموند، گابریل؛ پاول‌، جی‌بینگهام؛ و مونت، رابرت‌جی (1376). چارچوبی نظری برای بررسی سیاست تطبیقی (مترجم: علیرضا طیب). تهران: نشر مدیریت دولتی. (تاریخ اصل اثر 1993)

اوفه، کلاوس (1384). سرمایه اجتماعی: اعتماد، دموکراسی و توسعه (مترجمان: افشین خاکباز، و حسن پویان). تهران: نشر شیرازه. (تاریخ اصل اثر 1999)

باتامور، تام (1378). جامعه‌شناسی سیاسی (مترجم: منوچهر صبوری). تهران: انتشارات کیهان. (تاریخ اصل اثر 1993)

بوستانی، داریوش (1384). سرمایه اجتماعی و توسعه سیاسی در ایران. تهران: انتشارات وزارت امور اقتصاد و دارایی.

پاتنام، رابرت (1380). دموکراسی و سنت‌های مدنی: (ت‍ج‍رب‍ه‌ ای‍ت‍ال‍ی‍ا و درس‌ه‍ای‍ی‌ ب‍رای‌ ک‍ش‍وره‍ای‌ در ح‍ال‌ گ‍ذار) (مترجم: محمد‌تقی دلفروز). تهران: نشر سلام. (تاریخ اصل اثر 1993)

تنهایی، حسین‌ابوالحسن (1379). درآمدی بر مکاتب و نظریه‌های جامعه‌شناسی .مشهد :نشر نی‌نگار.