فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

مختصات خط‌مشی بودجه‌ای مناسب برای توسعه زیست‌فناوری در کشور

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

مهدی دیلم صالحی 1
علی اصغر پورعزت 2
مجتبی امیری 2
محمد قاسمی ششده 3

1 گروه مدیریت دولتی، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه اقتصاد اسلامی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2021.361
چکیده
بودجه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای نظام خط‌مشی‌گذاری و خون حیاتی دولت، تأثیر بسیار زیادی در جهت‌دهی به اقدامات آتی کشور خواهد داشت. بودجه می‌تواند محرک اقتصاد دانش‌بنیان و عامل رشد و توسعهٔ زیست‌فناوری، به‌عنوان یکی از نوآوری‌های برتر قرن حاضر باشد. در مقالهٔ حاضر، یافتن مختصات و ویژگی‌های خط‌مشی بودجه‌ای مناسب برای توسعهٔ زیست‌فناوری در کشور مورد بررسی قرار گرفته است. این مقاله در ﭼﺎرﭼﻮب روﻳﻜﺮد ترکیبی و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش‌تحلیل ﺗﻢ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﺮای تعیین ویژگی‌ها، با خبرگان خط‌مشی‌گذاری، بودجه‌ریزی و زیست‌فناوری مصاحبه شده است.  در نهایت مؤلفه‌های خط‌مشی بودجه‌ای در قالب ۱۶ مقولهٔ اصلی استخراج شد که عبارت‌اند از: تقسیم‌کار ملی، اصلاح ساختار نهادی، تقویت ستاد توسعه زیست‌فناوری، اصلاح قوانین و مقررات، اصلاح قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، ایجاد ثبات و پایداری در قوانین، اصلاح ساختار بودجهٔ کشور، تقویت نقش اهرمی بودجه، اصلاح روش‌های بودجه‌ریزی، بودجه‌ریزی عملیاتی، اصلاح بودجهٔ پژوهشی کشور، اصلاح مدل‌های تأمین مالی، اصلاح مرحله دستورگذاری، زیرساخت فناوری اطلاعات، رعایت اصول بودجه، نظارت بر هزینه‌کرد اعتبارات.

کلیدواژه‌ها

بودجه‌ریزی
تحلیل تم
توسعه زیست‌فناوری
خط‌مشی‌گذاری

موضوعات

ابراهیمی‌نژاد، مهدی و فرج‌وند، اسفندیار (1391). اصول تهیه و تنظیم و کنترل بودجه. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت).
احمدیان، عباسعلی؛ حاجی‌حسینی، حجت‌اله؛ و برادران، محمدصادق (1392). مقدمه‌ای بر کارآفرینی فناورانه در زیست‌فناوری. دوفصلنامه توسعه تکنولوژی صنعتی، 20، 18-5.
آذر، عادل؛ و امیرخانی، طیبه (1391). بودجه‌ریزی عمومی: نهادهای بودجه‌ریزی و بودجه محلی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت).
براتی، مرتضی (1395). بررسی لایحه بودجه سال 1396 کل کشور 21 . بخش زیست‌فناوری. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
براتی، مرتضی (1396). بررسی لایحه بودجه سال 1397 کل کشور 3. بخش زیست‌فناوری. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
تابنده، فاطمه (1384). سند ملی زیست‌فناوری جمهوری اسلامی ایران، طرح تدوین راهبرد ملی زیست‌فناوری. تهران: به سفارش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دبیرخانه شورای عالی زیست‌فناوری.
جوادی، شاهین؛ و زنگنه، محمد (1383).  ﻣﻘﺪﻣﻪﺍی ﺑﺮ ارتباط بین برنامه‌ریزی، سیاست‌گذاری و بودجه‌ریزی: چارچوب میان‌مدت MTEF (گزارش). تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
حبیبا، سعید؛ و معلی، مهدی (1389). کارکرد نظام حق اختراع در توسعه زیست‌فناوری. فصلنامه حقوق پزشکی. 12، 69-25.
حنیفه اقبالی درخشان، محمد (1390). زیست‌فناوری و ضرورت و اهمیت تمرکز مرجع تثبیت مالکیت فکری. کانون، 117، 73-42.
خردمندنیا، سهیلا (1389). زیست‌فناوری، فناوری سودآوری قرن (زیست‌فناوری نوین). تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
خردمندنیا، سهیلا (1394). زیست‌فناوری دیدگاه سیاست‌ها، قوانین و مقررات. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
خردمندنیا، سهیلا (1396). بررسی سیاست‌های توسعه اقتصاد زیستی در دنیا و ایران. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
خردمندنیا، سهیلا (1397). بررسی زیست‌فناوری دریا در کشورهای منتخب و سیاست‌گذاری این حوزه در ایران. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
خردمندنیا، سهیلا؛ براتی، مرتضی (1393). بررسی لایحه بودجه سال 1394 کل کشور 10. بخش زیست‌فناوری. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
خردمندنیا، سهیلا؛ براتی، مرتضی (1394). بررسی لایحه بودجه سال 1395 کل کشور 14. بخش زیست‌فناوری. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
رازقی، جعفر؛ سهندی خلیفه‌ کندی (1395). بررسی وضعیت زیست‌فناوری در استان آذربایجان شرقی. مهندسی ژنتیک و ایمنی زیستی. 4(2)، 155-145.
ساباتیه، پل. ای (1393). نظریه‌های فرایند خط‌مشی عمومی (مترجم: حسن دانایی‌فرد). تهران: انتشارات صفّار. (تاریخ اصل اثر 2001)
سایت رهبری (1382). سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق ۱۴۰۴، مصوب مقام معظم رهبری. برگرفته از https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=9034
سلیمانی، الهه (1393). بررسی قانون ملی ایمنی زیستی و چالش‌های اجرایی‌شدن آن. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
شورای عالی انقلاب فرهنگی (1389). سند نقشه جامع علمی کشور. برگرفته از https://sccr.ir/Files/18073.pdf
شورای عالی انقلاب فرهنگی (1389). مصوبه «سیاست‌ها و راهبردهای ارتقاء و توسعه زیست‌فناوری در جمهوری اسلامی ایران». برگرفته از: https://sccr.ir/
صالحی‌جوزانی، غلامرضا؛ و سلیمانی، الهه (1397). بررسی وضعیت قوانین و مقررات حوزه محصولات تراریخته و ایمنی زیستی در کشور. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
صنعتی، محمد حسین؛ نورایی، منوچهر (1381). برنامه‌ریزی راهبردی پژوهش زیست‌فناوری. نشریه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی. 3، 222-211.
کنعانی، آمنه (1394). اولویت بندی عوامل مؤثر بر بازاریابی و فروش محصول جدید در کسب وکارهای کوچک و متوسط حوزه زیست-فناوری غذایی. توسعه کارآفرینی، ۲۹۸، 352-333.
گودرزی، مهدی؛ نقی‌زاده، محمد؛ و بیگلر، احسان (1397). عوامل مؤثر بر موفقیت شتاب‌دهنده‌های حوزه زیست‌فناوری در ایران. مدیریت نوآوری، 7(2)، 112-95.
نقی‌زاده محمد؛ اوجانی، مهدی؛ آقازاده، سهراب؛ صفردوست، عاطیه؛ و غفوریان، کامیار (1395). اولویت‌بندی چالش‌های توسعه و موفقیت شرکت‌های زایشی در حوزۀ زیست‌فناوری. مدیریت نوآوری، 5(1)، 102-83.
نیازی، عیسی (1391). آینده‌نگاری تولیدات علمی حوزه زیست‌فناوری (بیوتکنولوژی) تا سال 2025 با استفاده از مدل ARIMA. مطالعات آینده‌پژوهی، 1(2)، 98-83.
وزین کریمیان، محمد (1389). توسعه زیست‌فناوری، از منظر سند چشم‌انداز 1404 و سیاست‌های کلی نظام (رویکردی حقوقی). حقوق پزشکی. 12، 24-13.
الیاسی، مهدی؛ صفردوست، عاطیه؛ و محمدروشه‌سرا، مریم (1395). بررسی نقش استراتژی نوآوری بر عملکرد نوآورانه سازمان‌ها (مورد مطالعه: شرکت‌های دانش‌بنیان حوزه زیست‌فناوری).اندیشه مدیریت راهبردی. 12(1)، 202-183.
یداللهی فارسی، جهانگیر؛ و کلاتهایی، زهرا (1390). رتبه‌بندی عوامل بومی مؤثر در انتخاب راهبرد تجاری‌سازی فناوری: مطالعه‌ی موردی صنعت زیست‌فناوری. اقتصاد و تجارت نوین. 27 و 28، 22-1.

Adler, R. G. (1985). Biotechnology development and transfer: Recommendations for an integrated policy. Rutgers Computer and Technology Law Journal, 11(2), 469-500.

Anderson, J. E. (1975). Public policy making. London: Thomas Nelson and Sons Limited.

Arundel, A. (2003). Biotechnology indicators and public policy. OECD Science, Technology and Industry Working Papers, 2003/05, OECD Publishing, Paris. doi: 10.1787/262776281580

Byerlee, D. & Fischer, K. (2002). Accessing Modern Science: Policy and Institutional Options for Agricultural Biotechnology in Developing Countries. WORLD DEVELOPMENT, 30(6), 931–948. doi:10.1016/s0305-750x(02)00013-x

Charles L. Cochran and Eloise F. Malone (2014). Public Policy: Perspectives and Choices (5th ed.). Lynne Reinner Publishers.

Chowdhary H. (2006). Outcome Budgeting: Moving beyond Rhetoric? Economic and Political Weekly, 41(25), 2515-2518. Retrieved from http://www.jstor.org/stable/4418368

Chung, C. (2013). Government, policy-making and the development of innovation system: The cases of Taiwanese pharmaceutical biotechnology policies (2000–2008). Research Policy, 42(5), 1053–1071. doi:10.1016/j.respol.2013.01.007

Colwell R. (2002), Fulfilling the promise of biotechnology. Biotechnology Advances, 20, 215-228. doi: 10.1016/s0734-9750(02)00011-3

De Chadarevian, S. (2011). The Making of an Entrepreneurial Science: Biotechnology in Britain. 1975–1995. ISIS, 102(4), 601–633. doi:10.1086/663596

D'Souza, E. (2001). Budgetary policy as process, Not Event. Economic and Political Weekly, 36(10), 806-808.

E. DaSilva (1998). Review: Biotechnology: developing countries and globalization. World Journal of Microbiology and Biotechnology, 14(4), 463–486. doi:10.1023/a:1008848617824

Easton, D. (1965). A framework for political analysis. Englewood Cliffs, N. J.:  Prentice Hall, Inc.

Easton, D. (1965). A framework for political analysis. Englewood Cliffs, N.J: Prentice-Hall.

Ernst & Young (2017).  Biotechnology Report 2017 Beyond borders staying the course. UK: Ernst & Young.

Ernst, Young & EuropaBio (2014). Biotechnology in Europe: the tax, finance and regulatory framework and global policy comparison. UK: Ernst & Young. doi:10.1089/ind.2014.1521

European Commission (2002). Life sciences and biotechnology-A strategy for Europe.  Luxembourg: European Commission.

Franck Le Deu, & Jorge Santos da Silva (2019). Biotech in Europe:A strong foundation forgrowth and innovation. McKinsey & Company.

Giesecke, S. (2000). The contrasting roles of government in the development of biotechnology industry in the US and Germany. Research Policy, 29(2), 205–223. doi:10.1016/s0048-7333(99)00061-x

Gilliatt, S. (1984). Public Policy Analysis and Conceptual Conservatism. Policy & Politics, 12(4), 345–368. doi:10.1332/030557384782596152

Heidenheimer, A. J., Heclo, H., & Adams, C.T. (1990) Comparative Public Policy: The Politics of Social Choice in America, Europe, and Japan (3rd Ed.), New York: St. Martin’s Press.

Hsu, Y.-G., Shyu, J. Z., & Tzeng, G.-H. (2005). Policy tools on the formation of new biotechnology firms in Taiwan. Technovation, 25(3), 281–292. doi:10.1016/s0166-4972(03)00078-6

Huang, J., Hu, R., Wang, Q., Keeley, J., & José Falck Zepeda. (2002). Agricultural Biotechnology Development, Policy and Impact in China. Economic and Political Weekly, 37(27), 2756-2761.

Jenkins, W. I. (1978). Policy analysis: A political and organizational perspective. Oxford: Martin Robertson.

Lee, K. and Mills, A. (1982). Policy Making and Planning in the Health Sector. London and Sydney: Croom Helm.

Meyers, Roy T., (1990). The Budget Resolution Should be Law. Public Budgeting and Finance. 10, 103-112. doi: 10.1111/1540-5850.00878

OECD (1982). Biotechnology: international trends and perspectives. Paris: OECD Publishing.

OECD (1996). Budgeting and Policy Making. SIGMA Papers، No.8، OECD Publishing، Paris. doi:10.1787/5kml6g6wccq0-en

OECD (1999). Policy Brief, Modern Biotechnology and the OECD. Paris: OECD Publishing.

OECD (2011). "biotechnology", in OECD Factbook 2011-2012: Economic, Environmental and Social Statistics, Paris: OECD Publishing. doi:10.1787/factbook-2011-71-en

OECD (2009). The Bioeconomy to 2030: Designing a Policy Agenda. Paris: OECD Publishing. doi:10.1787/9789264056886-en

Osmakova, A., Kirpichnikov, M., & Popov, V. (2018). Recent biotechnology developments and trends in the Russian Federation. New Biotechnology, 40, 76–81. doi:10.1016/j.nbt.2017.06.001

Redburn, S., & Posner, P. (2015). Portfolio Budgeting: How a New Approach to the Budget Could Yield Better Decisions. Brookings Institution.

Rose, R. (ed.), (1969). Policy Making in Britain: A Reader in Government. Macmillan and Co. Ltd.

Schiavo-Campo, S. (2007). The Budget and Its Coverage. In Shah, Anwar, Budgeting and Budgetary Institutions. World Bank Publications.

Schick, A. (1966). The Road to PPB: The Stages of Budget Reform. Public Administration Reveiw, 26(4), 243. doi:10.2307/973296

Schick, A. (1980). Budgetary Adaptations to Resource Scarcity. In C. H. Levine and I. Rubin (eds.), Fiscal Stress and Public Policy. Beverly Hills, Calif.: Sage.

Schick, A. (2006). Sustainable Budget Policy. OECD Journal on Budgeting, 5(1), 107–126. doi:10.1787/budget-v5-art5-en

Shah, A. (Ed.). (2007). Budgeting and Budgetary Institutions. Washington,D.C.: The World Bank. doi:10.1596/978-0-8213-6939-5

Stolzenberg, P., & Wampler, B. (2018). Participatory budgeting. In Handbook on Participatory Governance. Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing. doi:10.4337/9781785364358.00020

Tylecote, A. (2019). Biotechnology as a new techno-economic paradigm that will help drive the world economy and mitigate climate change. Research Policy, 48(4), 858–868. doi:10.1016/j.respol.2018.10.001

United Nations (2018). Executive summary. World Economic and Social Survey (WESS), 1–7. doi:10.18356/67d4af44-en

Vlaisavljevic, V., Cabello Medina, C., & Van Looy, B. (2020). The role of policies and the contribution of cluster agency in the development of biotech open innovation ecosystem. Technological Forecasting and Social Change, 155, 119987. doi: 10.1016/j.techfore.2020.119987

Wampler, B. (2012). Participatory Budgeting: Core principles and Key Impacts. Journal of Delibrative Democracy, 8(2), 12. doi:10.16997/jdd.138

Wildavsky, A. (1992). Political implications of budgetary reform: A retrospective. Publich Administration Review, 52(6), 594-599. doi:10.2307/977170

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 10 مرداد 1399
  • تاریخ بازنگری 18 مهر 1399
  • تاریخ پذیرش 04 آذر 1399

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما