ارزیابی نظریه‌پردازی در مطالعات مدیریت آموزشی بر اساس معیارهای بین‌رشته‌ای

ابراهیمی کوشک مهدی, سمیه; آهنچیان, محمد رضا; حسینقلی زاده, رضوان

doi:10.22035/isih.2021.374

ارزیابی نظریه‌پردازی در مطالعات مدیریت آموزشی بر اساس معیارهای بین‌رشته‌ای

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

سمیه ابراهیمی کوشک مهدی ¹

محمد رضا آهنچیان ²

رضوان حسینقلی زاده ³

¹ دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، گروه مدیریت آموزشی و توسعه منابع انسانی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

² استاد مدیریت آموزشی و توسعه منابع انسانی، گروه مدیریت آموزشی و توسعه منابع انسانی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

³ دانشیار مدیریت آموزشی و توسعه منابع انسانی، گروه مدیریت آموزشی و توسعه منابع انسانی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2021.374

چکیده

مناقشه دربارهٔ نظریه و نظریه‌پردازی در مدیریت آموزشی چالشی کهن ‌و پابرجاست. با وجود ادعای بسیاری از متخصصان مبنی بر بین‌رشته‌ای و تلفیقی‌بودن حوزه مدیریت آموزشی، کار پیرامون مبانی معرفتی و شناسایی نوع و گونهٔ بین‌رشته‌ای در مدیریت آموزشی، که منجر به نظریه معتبر در این حوزه شود، بسیار اندک است. با در نظر گرفتن دو رویکرد کلان تک‌رشته و بین‌رشته‌ای در تولید علم، یکی از ملاحظات نظریه‌پردازی، توجه به رویکرد بین‌رشته‌ای از بعد تنوع گونه‌های تلفیقی و کارایی متفاوت هر گونه است. این مقاله با رویکرد تحلیلی‌ـ‌ استنتاجی پس از شناسایی و معرفی معیارهای ارزیابی بین‌رشته‌ای‌ها در قالب سه گونهٔ چندرشته‌ای‌، میان‌رشته‌ای و فرارشته‌ای و با تحلیل یک نمونه نظریه با عنوان «مدرسه به عنوان سیستم اجتماعی» در مدیریت آموزشی، به شناسایی وضعیت کنونی «نظریه‌پردازی» در مدیریت آموزشی پرداخته سپس روند طبیعی و ناگزیر آن در آینده را تبیین کرده است. یافته‌ها نشان داد که نظریه‌پردازی در مطالعات مدیریت آموزشی در وضعیت کنونی در آستانه گذر از رویکرد تک‌رشته‌ای و ورود به گونهٔ چندرشته‌ای از رویکرد بین‌رشته‌ای است. در این صورت، تحول در نظریه‌پردازی با گذر از گونهٔ چندرشته‌ای به‌سوی گونهٔ فرارشته‌ای قابل پیش‌بینی خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

نظریه‌پردازی

مدیریت آموزشی

چندرشته‌ای

میان‌رشته‌ای

فرارشته‌ای

موضوعات

مدیریت آموزشی

آهنچیان، محمدرضا (1397). مقدمه ای بر مدیریت آموزشی. تهران: نشر نی.

بازرگان، عباس (1388). چگونگی ارزشیابی برنامه‌های درسی میان‌رشته‌ای. مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 1(3)، 66-55. doi: 10.7508/isih.2009.03.003

حسین قلی‌زاده، رضوان؛ آهنچیان، محمدرضا؛ نوفرستی، علی؛ و کوهساری، معصومه (1395). سیری در تاریخ اندیشه های مدیریت آموزشی با نگاهی به تجربه‌های بین‌المللی. پژوهش‌نامه مبانی تعلیم و تربیت، 6(2)، 128-152. doi: 10.22067/fedu.v6i2.60913

خلخالی، علی (1392). تئوری مدیریت آموزشی تعمیم‌یافته، مسیرخروج از بحران هویت رشته‌ای. (سخنرانی منتشر نشده)، انجمن مدیریت آموزشی ایران، تهران، زمستان 1392.

خلخالی، علی (1394). مدیریت آموزشی تعمیم‌یافته (بازخوانی و بازسازی نقش رشته). تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات؛ تنکابن.

خورسندی طاسکوه، علی (۱۳۸۷). گفتمان میان‌رشته‌ای دانش: مبانی نظری، گونه‌شناسی، و خط‌مشی‌هایی برای عمل در آموزش عالی. تهران: مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

خورسندی طاسکوه، علی (۱۳۸۸). میان‌رشتگی و مسائل آن در آموزش عالی. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 1(۲)، ۱۰۱–۸۵. doi: 10.7508/isih.2009.02.005

رولاند، اس. (1387). میان‌رشتگی :مجموعه مقالات مبانی نظری و روش‌شناسی مطالعات میان‌رشته‌ای (مترجم: سیدمحسن علوی‌پور و همکاران)، تهران: مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

شعبانی، زهرا (1390). طراحی و ارائه رویکرد جامع تلفیق برنامه‌های درسی در حوزه علوم انسانی. مجموعه مقالات کنگره راهکارهایی برای ارتقاء علوم انسانی در کشور، ص 388-375، تهران، ایران.

شیرازی، علی (1396). مدیریت آموزشی: تئوری، تحقیق و کاربرد (ویراست دوم)، تهران: نشر مهربان

صادقی فسایی، سهیلا؛ عرفان‌منش، ایمان (1394). مبانی روش‌شناختی پژوهش اسنادی در علوم اجتماعی؛ مورد مطالعه: تأثیرات مدرن‌شدن بر خانواده ایرانی. فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد فرهنگ، 8(29)، 91-61.

کتبی، مرتضی (1379). علوم‌اجتماعی ما و پژوهش میان رشته‌ای. سخن سمت، 6(-)، 20-16.

معتمدی، اعظم؛ یمنی، محمد؛ خورسندی طاسکوه، علی؛ و عارفی، محبوبه (1397). سیرتحول گونه‌شناسی پژوهش میان‌رشته‌ای: مطالعه‌ای تاریخی‌ـ‌تبارشناسانه. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی. 11(1)، 32-1. doi: 10.22035/isih.2019.2929.3266

مورن، ادگار (1387). پیرامون میان‌رشتگی (مترجم: توحیده ملاباشی)، در: سیدمحسن علوی‌پور و همکاران (تدوین و ترجمه)، مبانی نظری و روش‌شناسی مطالعات میان‌رشته‌ای. تهران: مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

مهرمحمدی، محمود (1388). ملاحظات اساسی در باب سیاستگذاری توسعه علوم میان‌رشته‌ای در آموزش عالی از منظر فرایند تکوین. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 1(3)، 1-18. doi: 10.7508/isih.2009.03.001

مهرمحمدی، محمود؛ کیذوری، امیرحسین (1390). شاخص‌های ارزیابی کیفیت میان‌رشته‌ای‌های دانشگاهی؛ ابزاری برای برنامه‌ریزی. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 2(2)، 112-89. doi: 10.7508/ISIH.2010.06.005

میثمی، حسین؛ عبدالهی، محسن؛ شهیدی نسب، مصطفی؛ و قائمی اصل، مهدی. (1390). رویکردهای میان‌رشته‌ای و طراحی برنامه درسی رشته اقتصاد و مالیه اسلامی. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 2(3)، 58-31. doi: 10.7508/isih.2010.07.002

Aram, J. D. (2004). Concepts of interdisciplinarity: Configurations of knowledge and action. Human Relations, 57(4), 379–412. doi:10.1177/0018726704043893

Association for Integrative Studies (2000), Accreditation Criteria for Interdisciplinary Studies in General Education. Reterived from https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED478328.pdf

Augsburg, T. (2005). Becoming interdisciplinary: An introduction to interdisciplinary studies. Kendall, Hunt Publishing Company.

Bates, R. J. (1980). Educational administration, the sociology of science, and the management of knowledge. Educational Administration Quarterly, 16(2), 1–20. doi:10.1177/0013161x8001600204

Bates, R. J. (1982). Towards a critical practice of educational administration.‏ Annual Meeting of the American Educational Research Association, March 19-23, New York.

Biglan, A. (1973). The characteristics of subject matter in different academic areas. Journal of Applied Psychology, 57(3), 195–203. doi: 10.1037/h0034701

Bogotch, I. (2021). Afterword: inserting social justice into professional development. Professional Development in Education, 47(1), 191-196.‏ doi: 10.1080/19415257.2020.1848490

Böhme, G. (2017). Midwifery as science: An essay on the relation between scientific and everyday knowledge. Society & Knowledge, 373–392. doi:10.4324/9781315129884-17

Boon, M., & Van Baalen, S. (2018). Epistemology for interdisciplinary research – shifting philosophical paradigms of science. European Journal for Philosophy of Science, 9(1). doi:10.1007/s13194-018-0242-4

Boyan, N. J. (1981). Follow the leader: Commentary on research in educational administration. Educational Researcher, 10(2), 6-21.‏ doi: 10.3102/0013189X010002006

Bush, T. (2006). Educational Leadership and Management: South African and Global Perspectives. Educational Management Administration & Leadership, 34(4), 443–448. doi:10.1177/1741143206068210

Chettiparamb, A. (2007). Interdisciplinarity: a literature review. report, Interdisciplinary Teaching and Learning Group, University of Southampton.‏

Collins, J. P. (2002). May You Live in Interesting Times: Using Multidisciplinary and Interdisciplinary Programs to Cope with Change in the Life Sciences: Multidisciplinary and interdisciplinary research and training programs provide life science departments a way to foster the innovation needed to cope with rapid change in biology. BioScience, 52(1), 75-83.‏

Davidson, M. (2004). Bones of contention: using self and story in the quest to professionalize higher education teaching—an interdisciplinary approach. Teaching in Higher Education, 9(3), 299-310.‏

Davies, M., & Devlin, M. T. (2007). Interdisciplinary higher education: Implications for teaching and learning. Melbourne: Centre for the Study of Higher Education.‏

Davies, P., & Dunnill, R. (2006). Disciplines, outcomes and purpose in social science education. JSSE-Journal of Social Science Education, 5(2), 62-71,

Drake, S. M. (1993). Planning integrated curriculum: The call to adventure. Association for Supervision and Curriculum Development, 1250 North Pitt Street, Alexandria, VA 22314-1453 (Stock No. 611-93025; $8.95)..‏

Drake, S. M.; & Burns, R. C. (2004). Meeting standards through integrated curriculum. USA, Virginia: ASCD.‏

Eacott, S. (2017). A social epistemology for educational administration and leadership. Journal of Educational Administration and History, 49(3), 196-214. doi:10.1080/00220620.2017.1315380

Glass, T. E., Mason, R., Carver, F. D., Eaton, W., & Parker, J. C. (2004). The history of educational administration viewed through its textbooks. USA: R&L Education.‏

Gunter, H. M. (2005). Conceptualizing research in educational leadership. Educational Management Administration & Leadership, 33(2), 165-180.‏ doi:10.1177/1741143205051051

Gunter, H. M. (2016). An intellectual history of school leadership practice and research. Bloomsbury Publishing.‏

Hailer, E. J. (1968). The interdisciplinary ideology in educational administration: Some preliminary notes on the sociology of knowledge. Educational administration quarterly, 4(2), 61-77.‏ doi: 10.1177/0013131X6800400206

Hallinger, P., & Kovačević, J. (2019). A bibliometric review of research on educational administration: Science mapping the literature 1960 to 2018. Review of Educational Research, 89(3), 335-369.‏ doi: 10.3102/0034654319830380

Hallinger, P., & Lee, M. (2014). Mapping instructional leadership in Thailand: Has education reform impacted principal practice? Educational Management Administration & Leadership, 42(1), 6-29.‏ doi: 10.1177/1741143213502196

Hare, D. B. (1996). Theory development in educational administration from 1947 to 1995. Virginia Polytechnic Institute and State University, UMI Microform, 9624189.‏

Henkel, M. (2005). Academic identity and autonomy in a changing policy environment. Higher Education, 49(1), 155-176.‏

Hongcai, W. A. N. G. (2007). Education: a discipline or a field? Frontiers of Education in China, 2(1), 63-73.‏

Huutoniemi, K., Klein, J. T., Bruun, H., & Hukkinen, J. (2010). Analyzing interdisciplinarity: Typology and indicators. Research policy, 39(1), 79-88.‏ doi: 10.1016/j.respol.2009.09.011

Jacobs, H. H. (1989). Interdisciplinary curriculum: Design and implementation. Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development.

Klein, J. T. (1990). Interdisciplinarity: History, theory, and practice. Wayne State University Press.‏

Klein, J. T. (2004). curriculum model: inter/trans/multi/pluri-disciplinary. In: A. Distefano, K.E. Rudestam & R. J. Silverman (Eds). Encyclopedia of Distributed Learning (Pp. 84). Chicago: Reference & User Services.

Lenhard, J., Lücking, H., & Schwechheimer, H. (2006). Expert knowledge, Mode-2 and scientific disciplines: two contrasting views. Science and Public Policy, 33(5), 341-350.‏ doi: 10.3152/147154306781778876

Lindsay, B., Kofie, S., & Mbepera, J. G. (2017). Administrative matters for African educational leaders: Illustrations from women secondary school administrators in Tanzania and Ghana. The Wiley International Handbook of Educational Leadership (Pp. 271). Wiley.‏

Max-Neef, M. A. (2005). Foundations of transdisciplinarity. Ecological economics, 53(1), 5-16.‏ doi:10.1016/j.ecolecon.2005.01.014

McGregor, S. L. (2015). The Nicolescuian and Zurich approaches to transdisciplinarity. Integral Leadership Review, 15(2), 1-18.‏

Murphy, J., & Louis, K. S. (1999). Handbook of research on educational administration. A project of the American Educational Research Association. Jossey-Bass, Inc.‏

Murre, P. (2018). An Intellectual History of School Leadership Practice and Research. International Journal of Christianity & Education, 22(1), 81-82.‏ doi: 10.1177/2056997117743945

Newell, W. H., & Gagnon, P. (2013). The state of the field: Interdisciplinary theory. Issues In interdisciplinary studies, 31, 22-43‏.

Nicolescu, B. (2010). Methodology of Transdisciplinarity–Levels of Reality, Logic of the Included Middle and Complexity. The ATLAS Transdisciplinary-Transnational-Transcultural Bi-Annual Meeting.‏

Oplatka, I. (2008). The field of educational management: Some intellectual insights from the 2007 BELMAS national conference. Management in Education, 22(3), 4-10.‏ doi: 10.1177/0892020608093256

Oplatka, I., & Khalid, A. R. A. R. (2016). The field of educational administration as an arena of knowledge production: Some implications for Turkish field members. Research in Educational Administration and Leadership, 1(2), 161-186.‏

Örücü, D. (2006). An analysis of the present state of educational administration scholarship in Turkey from the perceptions of the scholars in Ankara (Unpublished doctoral dissertation). Middle East Technical University. Çankaya. Ankara

Repko, A. F., Szostak, R., & Buchberger, M. P. (2019). Introduction to interdisciplinary studies. New York: Sage.‏

Ribbins, P. (1993). Greenfield on Educational Administration: Towards a Humane Science. London: Routledge.‏

Stember, M. (1998). Advancing the social sciences through the interdisciplinary enterprise. Interdisciplinarity: Essays from the literature, 337-352.‏

Tipton, B. (1977). The Tense Relationship of Sociology and Educational Administration. Educational Administration, 5(2), 46-57.‏ doi: 10.1177/174114327700500210

Van Baalen, P., & Karsten, L. (2012). The evolution of management as an interdisciplinary field. Journal of Management History, 18(2), 219-237. doi: 10.1108/17511341211206861

Wang, Y., & Bowers, A. J. (2016). Mapping the field of educational administration research: A journal citation network analysis. Journal of Educational Administration, 54(3), 242-269. doi: 10.1108/JEA-02-2015-0013

ارسال نظر در مورد این مقاله

نام و نام خانوادگی *

نام را وارد کنید.

پست الکترونیکی *

نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.