فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

تدوین الگوی دانشگاه نسل چهارم برای دانشگاه‌های ایران

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

آرش یدالهی ده چشمه 1
سعید رجائی پور 2
سیدعلی سیادت 3

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزش عالی، گروه علوم تربیتی،دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی،دانشگاه اصفهان،اصفهان،ایران

2 دانشیار مدیریت آموزش عالی، گروه علوم تربیتی،دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی،دانشگاه اصفهان،اصفهان،ایران

3 استاد مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان،اصفهان،ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2021.375
چکیده
با توجه به تأثیر دانشگاه‌ها نسل چهارم در تحولات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و رشد و توسعۀ‌ جوامع محلی و منطقه‌ای، هدف اصلی این مقاله بررسی ابعاد و تدوین الگوی دانشگاه نسل چهارم برای دانشگاه‌های ایران است. مقاله حاضر در چارچوب رویکرد کیفی و با به‌کارگیری راهبرد نظریه داده‌بنیاد انجام‌ گرفته است. جامعهٔ آماری شامل متخصصان و صاحب‌نظران حوزه آموزش عالی بوده است که داده‌های موردنیاز از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 25 صاحب‌نظر و با استفاده از روش نمونه‌گیری هدف‌مند زنجیره‌ای جمع‌آوری گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA و بر اساس طرح اشتراوس و کوربین از طریق سه مرحله کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی انجام گرفت. نتایج جهت اعتباریابی و بازبینی در اختیار مصاحبه‌شوندگان قرار گرفت و با استفاده از فن مرور همتا از پنج متخصـص در حوزه آموزش عالی نظرخواهی شد. یافته‌ها نشان داد که مؤلفۀ دانشگاه مسئولیت‌گرای ارزش‌آفرین به‌عنوان پدیدهٔ محوری، مؤلفهٔ تحول‌خواهی و سازگارشوندگی به‌عنوان عوامل علّی، رهبری مسئولانه، مؤلفهٔ توسعهٔ شایستگی‌های حرفه‌ای سرمایهٔ انسانی و برنامهٔ آموزشی و درسی توسعه‌دهنده به‌عنوان راهبردهای کنش، مؤلفه‌های خط‌مشی‌گذاری تخصصی و حرفه‌ای، فرهنگ نوآوری مسئولانه و ساختار تحول‌آفرین به‌عنوان شرایط زمینه‌ای و استقلال دانشگاهی و مؤلفهٔ مدل‌های مالی توسعه‌دهنده به‌عنوان مؤلفه‌های مداخله‌ای دانشگاه نسل چهارم شناسایی شدند. پیامد اصلی برهم‌کنش تمامی مؤلفه‌های اشاره‌شده توسعۀ منطقه‌ای است که در سه حوزه فرهنگی‌ـ‌اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی نقش حیاتی در توسعه و بالندگی جامعۀ محلی و ملی دارد.

کلیدواژه‌ها

آموزش عالی
دانشگاه نسل چهارم
دانشگاه اجتماعی
توسعۀ منطقه‌ای

موضوعات

برادران حقیر، مریم؛ نورشاهی، نسرین؛ و روشن، احمدرضا (1398). مفهوم‌سازی مسئولیت اجتماعی دانشگاه در ایران. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی،25(3)،26-1.
ثمری، عیسی (1396). سیاست‌ها و محورهای راهبردی برنامه‌های توسعه دانشگاهی در دانشگاه‌های منتخب دنیا. نامه آموزش عالی،10(39)،32-7.
دولتی، علی‌اکبر؛ سیادت، سیدعلی؛ امین بیدختی، علی‌اکبر؛ و نیستانی، محمدرضا (1400). تحلیل مشارکت اجتماعی دانشگاه‌ها در جامعه؛ با تأکید بر انتظارات جامعۀ محلی. فصلنامه جامعه‌شناسی کاربردی،32(1)، 82-59. doi: 10.22108/JAS.2020.121141.1858
رجبیان غریب، فاطمه؛ محمدزاده، سعید؛ و شریف‌زاده، محمد شریف (1399). تدوین الگوی پیوند دانشگاه و جامعه مبتنی بر رویکرد مسئولیت‌پذیری اجتماعی در آموزش عالی کشاورزی. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی،26(4)، 111-85.
رئیسون، محمدرضا؛ عباس‌پور، عباس؛ رحیمیان، حمید؛ خورسندی طاسکو، علی؛ و برزویان شیروان، صمد (1397). واکاوی مؤلفه‌های ساختار سازمانی دانشگاه‌های علوم پزشکی در گذار به دانشگاه نسل سوم. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، 25، 1-15.
شفائی یامچلو، طاهره، ابیلی، خدایار؛ و فرامرز قراملکی، احد (1397). مسئولیت اجتماعی در دانشگاه‌ها. فصلنامه مطالعات فرهنگی دانشگاه تهران، 2(2)، 202-189.
غیاثی ندوشن، سعید؛ و خلیلی، ابراهیم (1397). نقش و جایگاه دولت در استقلال دانشگاه. دولت پژوهی، 2(2)، 232-183. doi: 10.22054/TSSQ.2018.9078
فراستخواه، مقصود (1397). گاه و بیگاهی دانشگاه در ایران (مباحثی نو و انتقادی در باب دانشگاه پژوهی مطالعات علم و آموزش عالی). تهران: انتشارات آگاه.
فراستخواه، مقصود (1399). روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی با تأکید بر نظریۀ بر پایه (گراندد تئوری GTM). تهران: انتشارات آگاه.
مصطفایی، سیدمحمدرضا؛ ملکیان، فرامرز؛ کاویانی، الهام؛ و کرم افروز، محمدجواد (1398). طراحی الگوی دانشگاه کارآفرین بر اساس نظریه داده بنیاد (مطالعه موردی: واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی غرب ایران). مدیریت و برنامه‌ریزی در نظام‌های آموزشی ایران، 12(2)، 74-41.  doi: 10.29252/MPES.12.2.41
مهدی، رضا (1394). آینده‌شناسی آموزش عالی: راهبردها و پیامدهای سازگاری دانشگاه با محیط و جامعه. فرایند مدیریت و توسعه، 28(1)، 54-31.
نادعلی‌پور، حسن؛ کریمی، فریبا؛ و نادی، محمدعلی (1398). کارآفرینی اجتماعی در آموزش عالی: یک مطالعه داده بنیاد. نوآوری و ارزش‌آفرینی، 15(8)، 92-75.
Abonyi, U.K. (2016). Universities' role in regional development: A case study of university for development studies, Ghana. Journal of Education and Practice, 7(26), 11-20.
Benneworth, P., & Fitjar, R. D. (2019). Contextualizing the role of universities to regional development: introduction to the special issue. Regional Studies, Regional Science, 6(1), 331–338.  doi:10.1080/21681376.2019.1601593
Cai, Y., Ma, J., & Chen, Q. (2020). Higher education in innovation ecosystems. Sustainability, 12(11), 4376. doi:10.3390/su12114376
Jonkers, K., Tijssen, R. J. W., Karvounaraki, A., & Goenaga, X. (2018). A regional innovation impact assessment framework for universities. JRC Duscussion Paper. Joint Research Center, Brussels, 44.
Kotosz, B., Lukovics, M., Molnár, G., & Zuti, B. (2015). How to Mmeasure the local economic impact of universities? Methodological overview. Regional Statistics, 5(2), 3–19. doi:10.15196/rs05201
Lukovics, M., & Zuti, B. (2017). Successful universities towards the improvement of regional competitiveness:  Fourth generationn universities. SSRN Electronic Journal. doi:10.2139/ssrn.3022717
Meyer, J., Pillei, M., Zimmermann, F., & Stöglehner, G. (2018). Customized education as a framework for strengthening collaboration between higher education institutions and regional actors in sustainable development—lessons from Albania and Kosovo. Sustainability, 10(11), 3941. doi:10.3390/su10113941
Olopade, B. C., Okodua, H., Oladosun, M., Matthew, O., Urhie, E., Osabohien, R., Johnson, O. H. (2020). Economic growth, energy consumption and human capital. Formation implication for knowledge-based economy. International Journal of Energy Economics and Policy, 10(1), 37–43. doi:10.32479/ijeep.8165
Portuguez Castro, M., Ross Scheede, C., & Gómez Zermeño, M. G. (2019). The impact of higher education on entrepreneurship and the innovation ecosystem: A case study in Mexico. Sustainability, 11(20), 5597. doi:10.3390/su11205597
Wissema, J. G. (2009). Towards the third-generation university: Managing the university in transition. Edward Elgar Publishing.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 02 فروردین 1400
  • تاریخ بازنگری 01 خرداد 1400
  • تاریخ پذیرش 15 خرداد 1400

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما