فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

تأثیر خصوصی‌سازی آب بر تکلیف دولت‌ها در مورد حق بر آب با تأکید بر نظریۀ تفسیری شمارۀ 15

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسنده

احمد خسروی

استادیار حقوق عمومی، گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2021.3585.3777
چکیده
آب، نقش بنیادینی در زیست انسان دارد؛ به‌گونه‌ای ‌که نه‌تنها عملکرد درست بدن به آن وابسته است، بلکه حقی تأثیرگذار بر حق‌های دیگر انسان است. با تصویب نظریهٔ تفسیری شماره 15 از سوی کمیتۀ حقوق اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی، حقوق‌دانان، دسترسی به آب را، به‌ویژه در دهه‌های اخیر، به‌عنوان یک حق بشری شناسایی کرده‌اند. علم اقتصاد، به دلایلی ازجمله محدودیت منابع، دور‌از‌دسترس بودن، هزینه‌بر بودن خدمات جمع‌آوری، و سرانجام، ناتوانی دولت‌ها در تأمین، آب را به‌عنوان یک کالا درنظر گرفته و بحث خصوصی‌سازی آن را مطرح کرده‌ است. با توجه به اینکه خصوصی‌سازی به تجاری‌سازی و اقتصادی‌شدن آب می‌انجامد، آیا می‌تواند ویژگی‌ها و الزامات حق بر آب را اجرایی کند؟ به‌منظور پاسخ به این پرسش در این پژوهش سعی شده در قالب روش کیفی و بصورت کتابخانه‌ای، با مطالعۀ میان‌رشته‌ای حقوق و اقتصاد، ماهیت، ویژگی‌ها، و الزامات حق بر آب از منظر اسناد بین‌المللی بررسی و سپس، با توجه به این ویژگی‌ها و ماهیت خصوصی‌سازی، جنبهٔ اقتصادی این مسئله واکاوی شود.یافته‌های تحقیق نشان می­دهد که خصوصی‌سازی آب، بدون توجه به بعد حقوق بشری آب، با تجاری تلقی کردن آن حق بر آب انسان‌ها و به تبع آن سایر حق‌های انسان را تحت تاثیر قرار می‌دهد و ضرورت دارد تا خصوصی­سازی آب تا بدانجا باشد که باعث نادیده انگاشتن حق‌های بشری نشود.

کلیدواژه‌ها

حقوق بشر
حق بر آب
نظریۀ تفسیری شماره 15
خصوصی‌سازی

موضوعات

آجری آیسک، عاطفه (1395). بررسی حقوقی قابلیت خصوصی‌سازی اموال عمومی (مطالعه تطبیقی حقوق ایران و فرانسه). پژوهشنامه بازرگانی، 78، 201-179.
احمدی، سیدمحمدصادق؛ بدیساری، سیدناصرالدین(1395). حق بر آب در نظام بین‌الملل حقوق بشر. حقوق محیط زیست، 1(2)، 50-38.
آذر، عادل؛ لشکری، زهرا؛ و امرایی، حافظ (1390). عملکرد، چالش‌ها و راه‍کارهای خصوصی‌سازی در ایران، اقتصاد مالی، 5(16)، 25-8.
دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل، برنامه ملل اسکان بشر و سازمان جهانی سلامت (بی‌تا). حق بر آب، گزاره‌برگ شماره 35. برگرفته از https://iran.un.org
سجاسی قیداری، حمدالله؛ صادقلو، طاهره؛ حسینی کهنوج، سیدرضا؛ و یزدانی مروی لنگرودی، خدیجه (1397). تحلیل تنش‌های اجتماعی ناشی از کمبود آب در بین کشاورزان روستایی. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 10(4)، 168-143. doi: 10.24200/isih.2018.290
عرب، داودرضا؛ رجبی هشجین، مهدی؛ و فاتحی، مهدیه (1385). خصوصی‍سازی در بخش آب: مفاهیم راهکارها. دومین دوره کنفرانس مدیریت منابع آب ایران، انجمن علوم مهندسی منابع آب ایران، 3 بهمن 1385، اصفهان، ایران.
قاری‌سیدفاطمی، سیدمحمد (1388). حقوق بشر در نظام معاصر. تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش.
کنعانی، محمدطاهر (1387). تملک اموال عمومی و مباحات. تهران: نشر میزان.
مرادی­طادی، محمدرضا (1396). آب و سیاست؛ نگاهی به فرایند سیاسی­شدن آب. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 9(4)، 90-71. doi: 10.22631/isih.2017.198.2512
مهکویی، حجت؛ و گلی، علی (1393). بحران آب در کشورهای منطقه ژئوپلیتیکی خلیج فارس، اولین همایش ملی بحران آب، اصفهان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان.
 نجف‌بیگی، رضا؛ و محمودی، علیرضا (1390). موانع و راهکارهای واگذاری شرکت‌های آب و فاضلاب به بخش خصوصی (براساس قانون اصلاح موادی از قانون برنامه چهارم توسعه کشور) مطالعه موردی: شهر تهران. مطالعات مدیریت شهری، 3(8)، 58-43.
Bird, J., Arriens, W. L., & Dennis, V. C. (2009). Water rights and water allocation issue and challenges for Asia. Manila, Philippine: Asian Development Bank.
United Nations Division for Sustainable Development (1992). Agenda 21. In United Nation Conference on Environment and Development, 3-14 Jun. 1992, Bra (Rio de Janerio).
Bouree L. (Mar. 24, 2015). Finding the Right Price for Water. AFSCME Information Highway, Retrieved from http://www.afscmeinfocenter.org/blog/2015/03/finding-the-right-price-for-water.htm
Brundthland, G. H., Sergio V. M. (2003). The Right to Water. France: World Health Organization Press.
Butts, R., & Gasteyer, S. (2011). Environmental reviews & case studies: More most per drop: Water rates, structural inequality, and race in the United States—The case of Michigan. Environmental Practice, 13(4), 386–395. doi:10.1017/s1466046611000391
Centre on Housing Rights and Evictions (2008). Legal Resources for the Right to Water and Sanitation. International and National Standards, 2th edition, January. Retrieved from https://www.worldwatercouncil.org/fileadmin/wwc/Programs/Right_to_Water/Pdf_doct/RWP-Legal_Res_1st_Draft_web.pdf
Coline C., Giordano M., & Varma S.. (2010). Water: A free public good is a market commodity? International water management institute, Serilanka, 20th September. Retrieved from https://globalwaterforum.org/2010/09/20/water-a-free-public-good-or-a-market-commodity/
UN Committee on Economic, Social and Cultural Rights (CESCR) (2003). General Comment No. 15: The Right to Water (Arts. 11 and 12 of the Covenant), 20 January 2003, E/C.12/2002/11, Retrieved from https://www.refworld.org/docid/4538838d11.html
UN Commission on Sustainable Development (1992). U.N Conference on Environment and Development: Agenda 21, Rio de Janerio, Brazil, 3 to 14 June, retrieved from https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/Agenda21.pdf
Cuq, M. (2012). Water: Human right or commodity? Reflections on the effectiveness of a human right to water. SSRN Electronic Journal. doi:10.2139/ssrn.2363538
Dana, D. A., & Debora T. (2017). After flint: Environmental justice as equal protection. Northwestern University Law Review, 897. Retrieved from https://scholarlycommons.law.northwestern.edu/nulr/vol111/iss3/7/
Meetings Coverage and Press Releases (2006). 14th Simmit Conference of the Aligned Movement. (2006). Final Document-Disarmament and Internationa Security, purposes and Principles, Statement on the I.R.Iran’s Nuclear Issues, Havana, Cuba, 11-12 September.
Iinternational Commttee of the Red Cross (1949). Geneva Convention (IV) Relative to the Protection of Civilian Person in Time War. Retereived from https://ihl-databases.icrc.org
Gleick, P.H., Wolff, G., Chalecki, R. (2002). The new economy of water, the risks and benefits of globalization and prioritization of fresh water. Oakland: Pacific Institute.
Hall, D., Bayliss, K., & Lobina, E. (2011). Still fixated with privatization: A critical review of the world banks water resources sector strategy, The International Conference on Freshwater, Greemwich University, PSIRU, 3-7 December, 35-55.
Howard, G., & James, B. (2003). Domestic water quantity. Service Level and Health, Geneva: WHO.
Federal Republic of Germany (May. 4, 2007). Human rights and access to water, Comment by Federal Republic of Germany Pursuant to op.1 of Decision 2/14 of U.N Human Rights, Council, Berlin. Retrieved from https://www2.ohchr.org
General Assembly (1997). Independent expert on the issue of human rights obligation related to access to safe drinking water and sanitation. Water Conference of United Nation, Mer Del Plata, Arg.
Ustanable Development Goals (2002). Johannesburg plan of implementation of the World Summit on Sustainable Development, U.N. Conference on the Human Environmental (26 August - 4 September 2002). Stockholm, Germany.
Kothari, M. (2002). Report of the rapporteur on adequate housing as a component of the right to an adequate standard of living, UN. Commission on Human Rights’ 1, Mars, Para.56.
Langford, M. (2005). The United Nations Concept of Water as a Human Right: A New Paradigm for Old Problems? International Journal of Water Resources Development, 21(2), 273–282. doi:10.1080/07900620500035887
Lobo, A. G. and Contreas, D. (2003), Subsidy Policies for the Utility Industries: a Comparison of the Children and Colombian Schemes, Santiago University of Chile. Doi: https://doi.org/10.1093/wber/lhg028
Gomez-Lobo, A., & Contreras, D. (2003). Water subsidy policies: A comparison of the Chilean and Colombian Schemes. The World Bank Economic Review, 17(3), 391–407. doi:10.1093/wber/lhg028
Action Plan United Nation Water Conference (1977). U.N. Department of public information. Divisions of economic and social information, Mar De Plata 14-25 March. Retrieved from https://digitallibrary.un.org/record/136713?ln=en
Miloon K. (2002). Report by Commission on Human Rights’ Special Rapporteur on adequate housing as a component of the right to an adequate standard of living, UN: Commission on Human Rights. Retrieved from https://digitallibrary.un.org/record/542138
Murray, K., & Kominers, S. (2014). The human rights to water in the United States, the program on human rights and global economy. Northeastern: Northeastern University Press.
Nuila, H. A. (2018). Fian international briefing note, collective rights in the United Nation, Declaration of the rights of peasant and other people working in rural area. Retrieved from https://www.fian.org
Particia, J., & Amber, M. (2016). The invisible crisis: water unaffordability in the United States, Cambridge: Unitarian Universalist Services Committee.
Ruppel O.C. (2008). Third generation human rights and the protection of the environment in Namibia. Wind Hock: Macmillan Namibia.
Safe Water Alliance (2014). United states compliance with the international convention on the elimination of all gorms of racial discrimination. a Report Submitted to the Committee on the Elimination of Racial Discrimination in its 85th Session, August.
United Nation (2002). the Plan of implementation of the world summitt on sustainable development (26 Ague to 4 Sep 2002). Johannesburg, South Africa. Retrieved from https://www.un.org/esa/sustdev/documents/WSSD_POI_PD/English/WSSD_PlanImpl.pdf
Wendell, H.O. (1908). Managing water as a public commodity, New direction for a changing future. California Department of Water Resources. Retrieved from https://www.ppic.org/content/pubs/report/R_211EHChapter7R.pdf
Phiri, Z. (1999). Development for International Development. Water Law, Water Rights and Water Supply (Africa). Zambia: Study Country Report.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 15 دی 1399
  • تاریخ بازنگری 12 اردیبهشت 1400
  • تاریخ پذیرش 11 خرداد 1400

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما