فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

نقش دانشگاه در شکل‌دهی به منش دانشجویان؛ طراحی مدلی برای توسعه نگرش‌های توانمندساز شخصیتی، اجتماعی و اخلاقی

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

حامد مخبر دزفولی 1
نادرقلی قورچیان 2
کامران محمدخانی 2

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزش عالی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد گروه مدیریت آموزش عالی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2024.4959.4821
چکیده
دانشگاه به‌عنوان یک موقعیت اجتماعی مهم، نه تنها زمینه‌ساز کسب تجربه مستمر علمی است بلکه به‌واسطه ایجاد موقعیت‌ها و تعاملات گسترده و متنوع نقش مهمی در شکل‌گیری منش دانشجویان ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی چگونگی نقش‌آفرینی دانشگاه در شکل‌دهی به منش دانشجویان انجام شده است. این مطالعه با رویکرد ترکیبی (کمّی-کیفی) انجام شد. در بخش کمّی، با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی، دیدگاه 290 دانشجوی دانشگاه‌های شهر تهران در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد احصا شده است. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه‌های محقق‌ساخته بوده است. داده‌های کمّی با استفاده از نرم‌افزارهای آماری تحلیل شدند. در بخش کیفی، مصاحبه‌های عمیق با مدیران و کارشناسان حوزه آموزش عالی انجام گرفت. داده‌های کیفی با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند یافته‌ها نشان داد که منش اخلاقی پیش‌بینی‌کننده معناداری برای فهم عملکرد تحصیلی و پرورش فضیلت‌ها و نگرش‌های اخلاقی و اجتماعی دانشجویان است. تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی چهار بعد اصلی در ارتقای منش دانشجویان شد. این ابعاد شامل: 1) نگرش‌های توانمندسازی و فضیلت‌محور، 2) نگرش‌های شخصیتی، 3) نگرش‌های اجتماعی و 4) نگرش‌های اخلاقی است. همچنین، نقش محوری دانشگاه در ایجاد محیطی برای تعامل، یادگیری و رشد این نگرش‌ها مشخص شد محیط دانشگاه بر توسعه اخلاقی دانشجویان تأثیرگذار است.

کلیدواژه‌ها

منش دانشجویی
آموزش عالی
نگرش‌های توانمندساز
نگرش‌های شخصیتی
نگرش‌های اجتماعی
نگرش‌های اخلاقی

موضوعات

پاپالیا، دایان‌ای، الدز؛ سالی، وندکاس؛ و فلدمن، روت داسکین (1391). روان‌شناسی رشد و تحول انسان (ترجمه داود عرب قهستانی و همکاران). تهران: رشد.‌
پایا، علی؛ و ابراهیم‌آبادی، حسین (1401). دانشگاه و انتظارات از آن طی چند دهه آینده: تحول در مسئولیت‌ها و کارکردها. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 14(3)،  9-48.doi: 10.22035/isih.2022.4784.4697
جوزی، پیام؛ رنجبری، مجتبی؛ مرادی، ایوب؛ و زارعی، فرشته (1394). مقایسهٔ عاطفه مثبت، خلاقیت و بهزیستی روان‌شناختی در مرحله تحولی نوجوانی با میانسالی. روان‌شناسی پیری، 1(3)، 199-187.
حسامی‌فر، عبدالرزاق (1397). اخلاق دینی در اندیشه استاد مطهری. پژوهش‌های علم و دین، 9(1)، 97-77.
خداپناهی، محمدکریم؛ و خاکساربلداجی، محمدعلی (1384). رابطه جهت‌گیری مذهبی و سازگاری     روان‌شناختی در دانشجویان. مجله روان‌شناسی، ۹(۳)، ۳۲۰-۳۱۰.
خرمائی، فرهاد؛ و آربزی، محسن (۱۴۰۰). رابطه ساختاری منش اخلاقی صبر و اهداف پیشرفت تحصیلی دانشجویان: نقش واسطه‌ای منبع کنترل. دوفصلنامه راهبردهای توسعه در آموزش پزشکی، ۸(۲)، ۴۵-۶۶.
خسروجردی، زهرا؛ حیدری، محمود؛ قنبری، سعید، و پاکدامن، شهلا (1399). تأثیر آموزش توانمندی‌های منش بر تبحرمداری نوجوانان: نقش شادی. پژوهش‌نامه روانشناسی مثبت، 6(4)، 108-93. doi: 10.22108/ppls.2021.125165.1993
خسروجردی، زهرا؛ حیدری، محمود؛ قنبری، سعید؛ و پاکدامن، شهلا (1399). تأثیر آموزش توانمندی‌های منش بر تبحرمداری نوجوانان: نقش شادی. پژوهش‌نامه روان‌شناسی مثبت، 6(4)، 108-93. doi: 10.22108/ppls.2021.125165.1993
سیدقریشی، ماریه؛ و عمادی، عبداله (1400). چارچوب مفهومی منش هدایت‌گر اخلاقی متقاعدکننده؛ ارائه نظریه داده بنیاد. مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، 25(1)، 45-73.
صبار، شاهو؛ معصومی‌فر، علی؛ و محمدی، سعید (1398). آنجا که نمی‌دانیم چگونه اخلاقی باشیم؛ پژوهشی در میزان آگاهی بر مصادیق سرقت معنوی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 12(3)، 27-1. doi: 10.22035/jicr.2019.2243.2747
صفاری نیا, مجید، آقایوسفی، علیرضا، و برادران، مجید. (1393). رابطه ابعاد شخصیت با حل مسئله و بهزیستی روانشناختی: نقش خودشیفتگی. فرهنگ مشاوره و روان درمانی، 5(17)، 89-102.
عطار، شیما؛ ناطقی، فائزه؛ و عرفانی، نصراله(۱۴۰۰). ارزشیابی محتوای کتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی بر پایه رویکرد تربیت منش در تربیت اخلاقی. اخلاق در علوم و فناوری، ۱۶(۱)،۴۳-۵۰.
فرنام, علی؛مددی‌زاده، طاهره (1396). اثربخشی آموزش مثبت نگری بر حالت‌های روان‌شناختی مثبت (توانمندی‌های منش) دانش‌آموزان دختر دبیرستانی. پژوهش‌نامه روان‌شناسی مثبت، 3(1)، 76-61. doi: 10.22108/ppls.2017.96495
قاسمی، محمود؛ و کرمی، پری (۱۳۹۳). چگونه منش اخلاقی را به شکلی اثربخش آموزش دهیم؟ چهارمین‌همایش ملی اخلاق و آداب زندگی، زنجان.
ماه آورپور، فاطمه؛ اسعدی، سمانه؛ و بخشایش، علیرضا (۱۳۹۸). تحول فضائل و توانمندی‌های شخصیتی در دوره بزرگسالی: با نگاهی بر تفاوت‌های جنسیتی. پژوهش نامه روان‌شناسی مثبت، 5(1)، 71-88.‌
یوسفی افراشته، مجید؛ و رحمتی، فرشته (۱۴۰۰). بررسی رابطه ذهن آگاهی و توانمندی منش با شادکامی دانشجویان،هفتمین همایش ملی تازه‌های روان‌شناسی مثبت‌نگر (صص 50-78)، بندرعباس، ایران.
Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teensthrough the twenties. American Psychologist, 55(5), 469-480.
Astin, A. W. (1993). What matters in college? Four critical years revisited. San Francisco, CA:  Jossey-Bass.
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W H Freeman/Times Books/ Henry Holt & Co.
Bandura, A. (2001). Social cognitive theory: An agentic perspective. Annual Review of Psychology, 52(1), 1-26.
Barrett, B., & Martina, C.A. (2012). Towards a Non-Deterministic Reading of Pierre Bourdieu: Habitus and Educational Change in Urban Schools. Policy Futures in Education, 10, 249 - 262.
Berkowitz, M. W., & Bier, M. C. (2004). Research-based character education. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 591(1), 72-85.
Berry, D. R., Cairo, A. H., Goodman, R. J., Quaglia, J. T., Green, J. D., & Brown, K. W. (2018). Mindfulness increases prosocial responses toward ostracized strangers through empathic concern. Journal of Experimental Psychology: General, 147(1), 93-112.
Bremner, J. G. (2017). An introduction to developmental psychology. John Wiley & Sons.
Colby, A., Ehrlich, T., Beaumont, E., & Stephens, J. (2003). Educating citizens: Preparing America's undergraduates for lives of moral and civic responsibility. Jossey-Bass.
Costa, P. T., & McCrae, R. R. (1992). Revised NEO Personality Inventory (NEO-PI-R) and NEO Five-Factor Inventory (NEO-FFI) professional manual. Psychological Assessment Resources.
Eisner, E. W. (1994). The educational imagination: On the design and evaluation of school programs (3rd ed.). Macmillan.
Giddens, A. (1984). The constitution of society: Outline of the theory of structuration. University of California Press.
Guerrero-Dib, J. G., Portales, L., & Heredia-Escorza, Y. (2020). Impact of academic integrity on workplace ethical behaviour. International Journal for Educational Integrity, 16(1), 2.
Holzman, P. S. (1999). Personality. Encyclopedia Britannica.
Hui, B. P. H., Ng, J. C. K., Berzaghi, E., Cunningham-Amos, L. A., & Kogan, A. (2020). Rewards of kindness? A meta-analysis of the link between prosociality and well-being. Psychological Bulletin, 146(12), 1084-1116.
Kohlberg, L. (1981). Essays on moral development )Vol. 1. The philosophy of moral development(. NY: Harper & Row.
Komariah, N., & Nihayah, I. (2023). Improving the personality character of students through learning Islamic religious education. At-Tadzkir: Islamic Education Journal, 2(1), 65-77.
Kuh, G. D., & Whitt, E. J. (1988). The invisible tapestry: Culture in American colleges and universities. ASHE-ERIC Higher Education Report No. 1. Association for the Study of Higher Education.
Lee, J. (2014). Moral and character education in Korea. Handbook of moral and character education (Pp. 268-284). Routledge.
Lickona, T., & Davidson, M. (2005). Smart & good high schools: Integrating excellence and ethics for success in school, work, and beyond. Character Education Partnership. Center for the 4th and 5th Rs/Character Education Partnership.
Liss, B. (2018). Hot media, technological transformation and the plague of the dark emotions: Erich Fromm, Viktor Frankl and the recovery of meaning1. Explorations in Media Ecology, 17(4). 379-392. doi: 10.1386/eme.17.4.379_1
McCrae, R. R., & Costa, P. T. (2003). Personality in adulthood: A five-factor theory perspective. Guilford Press.
McGinley, M., & Carlo, G. (2007). Two sides of the same coin? The relations between prosocial and physically aggressive behaviors. Journal of Youth and Adolescence, 36(3), 337-349.
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2010). Prosocial motives, emotions, and behavior: The better angels of our nature. American Psychological Association.
Moosavand, M., Aeini, B., & Sabbar, S. (2020). Future of AI and Human Agency: A Qualitative Study. Journal of Cyberspace Studies, 4(2), 189-210. doi: 10.22059/jcss.2020.96575
Nosrati, S., Sarfi, M., & Moosavand, M. (2023). Liquid love and continuation of A new love order. Synesis, 16(1), 114–132.
Padilla-Walker, L. M., Carlo, G., & Memmott-Elison, M. K. (2014). Longitudinal relations between prosocial behavior and adolescent outcomes. Developmental Psychology, 50(8), 2254-2266.
Pascarella, E. T., & Terenzini, P. T. (2005). How college affects students: A third decade of research (Vol. 2). Jossey-Bass.
Peterson, C., & Seligman, M. E. P. (2004). Character strengths and virtues: A handbook and classification. Oxford University Press.
Revelle, W. (2016). Personality and ability. The Personality Project. Reterived from http://personality-project.org/readings-iq.html
Ruch, W., & Heintz, S. (2019). Humor production and creativity: Overview and recommendations. In S. R. Luria, J. Baer, & J. C. Kaufman (Eds.), Creativity and humor (pp. 1-42). Academic Press.
Sabzali, M., Sarfi, M., Zohouri, M., Sarfi, T., & Darvishi, M. (2022). Fake News and Freedom of Expression: An Iranian Perspective. Journal of Cyberspace Studies, 6(2), 205-218. doi: 10.22059/jcss.2023.356295.1087
Schultz, D. P., Schultz, S. E., & Enos, M. (2009). Theories of personality. Cengage Learning.
Spataro, P., Calabrò, M., Longobardi, E., & Rossi-Arnaud, C. (2020). Prosocial behaviour mediates the relation between empathy and aggression in primary school children. European Journal of Developmental Psychology, 17(5), 727-745.
Storch, E. A., & Masia-Warner, C. (2003). The relationship of peer victimization to social anxiety and loneliness in adolescent females. Journal of Adolescence, 27(3), 351-362.
Tang, X., Lau, K. L., Datu, J. A. D., Mey, S. C., & Ching, H. H. (2019). Character strength intervention for children and adolescents in Asian schools: A systematic review. Journal of Positive School Psychology, 3(2), 155-174.
Thompson, K. L., & Gullone, E. (2015). Prosocial and antisocial behaviors in adolescents: An investigation into associations with attachment and empathy. Anthrozoös, 28(2), 229-243.
Wang, W., Han, L., Lu, Q., Lv, X., Liu, Y., & Wang, D. (2024). Research on the impact of the socio-educational environment on the academic performance of college students: the mediating role of study motivation. Frontiers in Psychology, 14, 1289064.
Zhang, Q., Kou, Y., Sun, X., Ji, Y., & Xie, X. (2018). The relationship between prosocial behavior and subjective well-being: A systematic review and meta-analysis. Acta Psychologica Sinica, 50(12), 1362-1377. doi: 10.6007/IJARBSS/v11-i6/10119
Zohouri, M., Sabzali, M., & Golmohammadi, A. (2023). Ethical considerations of chatgpt-assisted article writing. Synesis, 16(1), 94–113.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 28 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 30 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 01 اسفند 1402

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما