فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

نگاشت بین‌رشته‌ای پیکره دانش عاملیت؛ گامی به سوی درک عاملیت کارآفرینانه

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

زهرا بهروزآذر 1
قنبر محمدی الیاسی 2
محمد کیهانی 3
زهرا اراستی 2
محمود احمدپور داریانی 4

1 دانشجوی دکترا، گروه توسعه کارآفرینی، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار گروه توسعه کارآفرینی، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 استاد گروه کارآفرینی کسب‌وکار جدید، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2024.5088.4882
چکیده
عاملیت کارآفرینانه، که به توانایی افراد در شناسایی و بهره‌برداری از فرصت‌های کسب‌وکار و خلق ارزش جدید اشاره دارد، مفهومی چندوجهی است که لازمه شناخت آن استفاده از رویکرد میان‌رشته‌ای و ادغام دیدگاه‌های مختلف است. اتخاذ این روش در گام اول نیازمند شناخت پیکره دانش عاملیت و انتخاب رشته‌های مرتبط است، که در این مقاله با روش تحلیل علم‌سنجی انجام می‌شود. 18060 مقاله به زبان انگلیسی از پایگاه داده WOS انتخاب و تحلیل شد. تحلیل هم‌استنادی منابع، 5 خوشه اصلی جامعه‌شناسی، سازمان و مدیریت، تئوری نمایندگی، عصب‌شناختی/علوم شناختی، و روان‌شناسی را نشان داد. تحلیل هم‌استنادی نویسندگان 7 خوشه رهبران نظری را معرفی کرد. تحلیل هم‌رخدادی کلمات کلیدی و روند زمانی نشان داد که مفاهیمی مانند نظریه نمایندگی، عاملیت انسانی، دوگانه ساختار-عاملیت ریشه در دهه‌های 70 و 80 میلادی دارند، درحالی‌که مفاهیم جدیدتری مانند عاملیت معلم و عاملیت کارآفرینانه اخیراً به وجود آمده‌اند. یافته‌ها نشان داد که مفهوم عاملیت بسته به نوع رشته مورد مطالعه، معانی متفاوتی را به ذهن متبادر می‌کند. در علم اقتصاد و حقوق، در معنای «نمایندگی و رابطه اصیل-وکیل» کاربرد دارد. در مدیریت دولتی و علوم سیاسی، به معنای «سازمان یا کسب‌وکاری» است که فعالیتی را برای دیگری انجام می‌دهد. در فلسفه، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، آموزش، علوم شناختی و عصب‌شناسی به معنای «ظرفیت، شرایط یا حالت انجام عمل یا اعمال قدرت» است و به «توانایی انسان برای انجام اعمال آگاهانه و هدفمند» اشاره دارد. در نهایت برای مطالعه عاملیت کارآفرینانه در سطح فردی، مطالعه بین‌رشته‌ای روان‌شناسی و علوم اجتماعی پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها

عاملیت
تجزیه و تحلیل علم‌سنجی
مطالعه میان‌رشته‌ای
عاملیت کارآفرینانه

موضوعات

عاملی، محمد (1388). مرور و نقد کتاب ساختار بندی اثر «جان پارکر». فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 1(2)، 161-151.
مسگرطهرانی، زینب؛ و کاظمی، عباس (1399). ردپایی تازه؛ دین و عاملیت زنان مسلمان مذهبی‌ـ‌سنتی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 13(3)، 94-65. doi: 10.22035/jicr.2020.2639.3051
Abebe T. (2019). Reconceptualising Children’s Agency as Continuum and Interdependence. Social Sciences. 8(3), 81. doi: 10.3390/socsci8030081
Abele, A. E., & Wojciszke, B. (2007). Agency and communion from the perspective of self versus others. Journal of Personality and Social Psychology, 93(5), 751–763. doi: 10.1037/0022-3514.93.5.751
Abele, A. E., & Wojciszke, B. (2014). Communal and Agentic Content in Social Cognition. A Dual Perspective Model. Advances in Experimental Social Psychology, 50, 195–255. doi: 10.1016/B978-0-12-800284-1.00004-7
Ajzen, I. (1991). The Theory of Planned Behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. doi: 10.1016/0749-5978(91)90020-T      
Aksnes, D. W., Langfeldt, L., & Wouters, P. (2019). Citations, Citation Indicators, and Research Quality: An Overview of Basic Concepts and Theories. SAGE Open, 9(1). doi: 10.1177/2158244019829575
Bakan, D. (1966). The duality of human existence: An essay on psychology and religion. In The duality of human existence: An essay on psychology and religion .Rand Mcnally. https://psycnet.apa.org/record/1967-02200-000
Bandura, A. (1982). Self-efficacy mechanism in human agency. American Psychologist, 37(2), 122–147. doi: 10.1037/0003-066X.37.2.122
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. In Social learning theory (pp. 617, xiii, 617--xiii). Prentice-Hall, Inc.
Bandura, A. (1989). Human agency in social cognitive theory. American Psychologist, 44(9), 1175–1184. doi: 10.1037/0003-066X.44.9.1175
Bandura, A. (2001). Social cognitive theory: An agentic perspective. Annual Review of Psychology, 52, 1–26. doi: 10.1146/annurev.psych.52.1.1
Bandura, A. (2008). The reconstrual of “free will” from the agentic perspective of social cognitive theory. In Are We Free?: Psychology and Free Will (pp. 86–127). Oxford University Press. doi: 10.1093/acprof:oso/9780195189636.003.0006
Bao, L., Kusadokoro, M., Chitose, A., & Chen, C. (2023). Development of socially sustainable transport research: A bibliometric and visualization analysis. Travel Behaviour and Society, 30, 60–73. doi: 10.1016/j.tbs.2022.08.012
Bao, M., Ren, W., & Wang, D. (2020). Understanding the professional practice of teachers of chinese as an additional language through the lens of teacher agency. Sustainability, 12(18). doi: 10.3390/su12187493
Berle, A. A., & Means., G. C. (1932). The Modern Corporation and Private Property.  NJ: Transaction. Califonia La Review, 21(1), 78-79. doi: 10.2307/3475545
Bernanke, Ben, and M. G. (1989). Agency costs, net worth, and business fluctuations. The American Economic Review, 79(1), 14-31 .
Boatman, R. H. (1958). The contribution of voluntary agencies to school health. Journal of School Health, 28(8), 261–267. doi: 10.1111/j.1746-1561.1958.tb02740.x
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. doi: 10.1191/1478088706qp063oa
Burton-Jeangros, C., Cullati, S., Sacker, A., Blane, D. (2015). Introduction. In: Burton-Jeangros, C., Cullati, S., Sacker, A., Blane, D. (Eds) A Life Course Perspective on Health Trajectories and Transitions. Life Course Research and Social Policies, vol 4. Springer, Cham. doi: 10.1007/978-3-319-20484-0_1
Chen, Y. C. (2024). Cultivating a higher level of student agency in collective discussion: teacher strategies to navigate student scientific uncertainty to develop a trajectory of sensemaking. International Journal of Science Education, 1–34. doi: 10.1080/09500693.2024.2333714
Cunha, F., Pinto, M. do R., Riesch, S., Lucas, P., Almeida, S., & Vieira, M. (2024). Translation, Adaptation, and Validation of the Portuguese Version of the Exercise of Self-Care Agency Scale. Healthcare, 12(2), 1–13. doi: 10.3390/healthcare12020159
Cyert, R., & March, J. (1963). A Behavioral Theory of the Firm (2nd ed.). Wiley-Black well PRENTICE-HALL, INC. , Englewood Cliffs, New Jersey.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “What” and “Why” of Goal Pursuits: Human Needs and the Self-Determination of Behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. doi: 10.1207/S15327965PLI1104_01
DiMaggio, P. J., & Powell, W. W. (1983). The Iron Cage Revisited: Institutional Isomorphism in Organizational Fields. American Sociological Review, 48(2), 147–160. doi: 10.2307/2095101
Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133(April), 285–296. doi: 10.1016/j.jbusres.2021.04.070
Duffy, M. A. (1951). Agency-Principal and Agent or Master and Servant. Dick. L. Rev., 56, 357. https://heinonline.org/HOL/LandingPage?handle=hein.journals/dlr56&div=46&id=&page=
Ecclestone, K. (2007). An identity crisis? Using concepts of ‘identity’, ‘agency’ and ‘structure’ in the education of adults. Studies in the Education of Adults, 39(2), 121–131. doi: 10.1080/02660830.2007.11661544
Edwards, A., & Mackenzie, L. (2005). Steps towards participation: the social support of learning trajectories. International Journal of Lifelong Education, 24(4), 287–302. doi: 10.1080/02601370500169178
Eisenberg, L. (1958). An Evaluation of Psychiatric Consultation Service for a Public Agency. American Journal of Public Health and the Nations Health, 48(6), 742–749. doi: 10.2105/AJPH.48.6.742
Eisenhardt, K. M. (1989). Agency Theory: An Assessment and Review. The Academy of Management Review, Jan., 14(1), 57–74. doi: 10.2307/258191
Elder Jr, G. H. (1998). The life course as developmental theory. Child development, 69(1), 1-12.
Emirbayer, M., & Mische, A. (1998). What Is Agency? American Journal of Sociology, 103(4), 962–1023. doi: 10.1086/231294
Eteläpelto, A., Vähäsantanen, K., Hökkä, P., & Paloniemi, S. (2013). What is agency? Conceptualizing professional agency at work. Educational Research Review, 10, 45–65. doi: 10.1016/j.edurev.2013.05.001
Fama, E. F., & Jensen, M. C. (1983). Agency Problems and Residual Claims. The Journal of Law and Economics, 26(2), 327–349. doi: 10.1086/467038
Gallagher, S. (2000). Philosophical conceptions of the self: implications for cognitive science. Trends in Cognitive Sciences, 4(1), 14-21. doi: 10.1016/S1364-6613(99)01417-5
Giddens, A. (1979). Central problems in social theory: Action, structure, and contradiction in social analysis (Vol. 241).. Berkeley and Los Angeles: Univ of California Press.
Giddens, A. (1984). The constitution of society: Outline of the theory of structuration. Berkeley and Los Angeles: Univ of California Press.
Goller, M., Harteis, C. (2017). Human Agency at Work: Towards a Clarification and Operationalisation of the Concept. In: Goller, M., Paloniemi, S. (Eds.) Agency at Work. Professional and Practice-based Learning, vol 20. Springer, Cham. doi: 10.1007/978-3-319-60943-0_5
Gray, K., & Wegner, D. M. (2009). Moral typecasting: divergent perceptions of moral agents and moral patients. Journal of Personality and Social Psychology, 96(3), 505. doi: 10.1037/a0013748
Haggard, P. (2017). Sense of agency in the human brain. Nature Reviews Neuroscience, 18(4), 197–208. doi: 10.1038/nrn.2017.14
Haggard, P., Clark, S., & Kalogeras, J. (2002). Voluntary action and conscious awareness. Nature Neuroscience, 5(4), 382–385. doi: 10.1038/nn827
Hakli, R., & Mäkelä, P. (2019). Moral Responsibility of Robots and Hybrid Agents. Monist, 102(2), 259–275. doi: 10.1093/monist/onz009
Hawkins, E.R. (1952). The bibliographic responsibilities of the national voluntary health agencies; the National Health Library. Bull Med Libr Assoc, 40(3), 315-21.
Hillman, A. (1946). A federal agency’s relation to community planning. Social Forces, 25(2), 183–189. doi: 10.2307/2571558
Huang, J. H., Duan, X. Y., He, F. F., Wang, G. J., & Hu, X. Y. (2021). A historical review and Bibliometric analysis of research on Weak measurement research over the past decades based on Biblioshiny. Preprints 1–19. http://arxiv.org/abs/2108.11375
Jensen, M. C. (1986). Agency Costs of Free Cash Flow, Corporate Finance, and Takeovers. The American Economic Review, 76(2), 323–329.
Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305–360. doi: 10.1016/0304-405X(76)90026-X
Johnson, W. (2003). On Agency. Journal of Social History, 37(1), 113–124.  doi: 10.1353/jsh.2003.0143
Jordan, C. (1955). What medical advertising agencies expect of medical journalists. Mississippi Valley Medical Journal, 77(1), 24-25.
Khoshnam, Mojgan Moshtagh, S. (2023). An analysis of the thematic network in the field of sociology in Iran. Counselling Psychology Review, 15(4), 61–90. doi: 10.22035/isih.2023.5025.4852
Kuczynski, L. (Ed.). (2002). Handbook of dynamics in parent-child relations. Sage Publications. doi: 10.4135/9781452229645
Lanyon, R. (1828). on the agency of pressure in uterine hæmorrhage. The Lancet, 10(246), 221–222. doi: 10.1016/S0140-6736(01)52441-1
Loyal, S., & Barnes, B. (2001). “Agency” as a Red Herring in Social Theory. Philosophy of the Social Sciences, 31(4), 507–524. doi: 10.1177/004839310103100403
Mayall, B. (Ed.). (1994). Children's childhoods: Observed and experienced. Psychology Press. doi: 10.4324/9780203486184
Mitchell, C. F. (1959). State Agency Program Planning for Community Mental Health. Public Health Reports, 74(6), 478. doi: 10.2307/4590489
Moosavand, M., Aeini, B., & Sabbar, S. (2020). Future of AI and Human Agency: A Qualitative Study. Journal of Cyberspace Studies, 4(2), 189-210. doi: 10.22059/jcss.2020.96575
Nazneen, S. (2023). Women’s political agency in difficult settings: Analysis of evidence from Egypt, Nigeria, Mozambique, and Pakistan. Development Policy Review, 41(S1), e12685. doi: doi: 10.1111/dpr.12685
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Bachrach, D. G., & Podsakoff, N. P. (2005). The influence of management journals in the 1980s and 1990s. Strategic Management Journal, 26(5), 473-488. doi: 10.1002/smj.454
Priestley, M., Biesta, G.J.J. & Robinson, S. (2015). Teacher agency: what is it and why does it matter? In R. Kneyber & J. Evers (Eds.), Flip the System: Changing Education from the Bottom Up (pp. 134–148). London: Routledge.
Puck, T. T. (1947). The mechanism of aerial disinfection by glycols and other chemical agents: I. Demonstration that the germicidal action occurs through the agency of the vapor phase. The Journal of Experimental Medicine, 85(6), 729–739. doi: 10.1084/jem.85.6.729
Ross, S. (1973). The economic theory of agency: The principal’s problem. The American Economic Review, 63(2), 134–139.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78.
Sanchini, V., Pongiglione, F., & Sala, R. (2019). On the Notion of Political Agency. Phenomenology and Mind, 16, 10–15. doi: 10.13128/Phe_Mi-26068
Schlosser, Markus, E. N. Z. (2019). Agency. The Stanford Encyclopedia of Philosophy. https://plato.stanford.edu/archives/win2019/entries/agency
Sewell, W. H. (1992). A Theory of Structure: Duality, Agency, and Transformation. American Journal of Sociology, 98(1), 1–29. doi: 10.1086/229967
Shepard, W. P. (1950). The American Heart Association as a National Voluntary Public Health Agency. Circulation, 2(5), 736–741. doi: 10.1161/01.CIR.2.5.736
Stoessinger, J. G. (1959). The international atomic energy agency: The first phase. International Organization, 13(3), 394–411. doi: 10.1017/S0020818300009024
Synofzik, M., Vosgerau, G., & Newen, A. (2008). Beyond the comparator model: A multifactorial two-step account of agency. Consciousness and Cognition, 17(1), 219–239. doi: 10.1016/j.concog.2007.03.010
Taylor, S. G., & Renpenning, K. M. (2011). Self-care science, nursing theory and evidence-based practice. Springer Publishing Company https://www.springerpub.com/self-care-science-nursing-theory-and-evidence-based-practice-9780826107787.html
Trasko, V. M. (1955). Industrial Hygiene Milestones in Governmental Agencies. American Journal of Public Health and the Nations Health, 45(1), 39–46. doi: 10.2105/AJPH.45.1.39
Vähäsantanen, K. (2015). Professional agency in the stream of change : Understanding educational change and teachers’ professional identities. International Journal of Special Education, 30(2), 70–84. doi: 10.1016/j.tate.2014.11.006
van Eck, N. J., & Waltman, L. (2010). Software survey: VOSviewer, a computer program for bibliometric mapping. Scientometrics, 84(2), 523–538. doi: 10.1007/s11192-009-0146-3
Warburton, C. (1951). An additional note on co-ordination of banking and monetary agencies. The Journal of Finance, 6(3), 338–340. doi: 10.1111/j.1540-6261.1951.tb04475.x
Watson, G. (2013). Moral Agency. In The International Encyclopedia of Ethics. doi: 10.1002/9781444367072.wbiee294
Willey, M. M. (1935). Communication Agencies and the Volume of Propaganda. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 179(1), 194–200. doi: 10.1177/000271623517900125
Ziegler, M., Weinerman, E. R., & Roemer, M. I. (1947). Rural Prepayment Medical Care Plans and Public Health Agencies. American Journal of Public Health and the Nations Health, 37(12), 1578–1585. doi: 10.2105/AJPH.37.12.1578
Zohouri, M., Sabzali, M., & Golmohammadi, A. (2023). Ethical Considerations Of Chatgpt-Assisted Article Writing. Synesis, 16(1), 94–113.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 29 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 16 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 15 دی 1402

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما