فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

تبیینی نظری از «قدرت نرم آموزش عالی» در نظریه‌های روابط بین‌الملل؛ پتانسیل‌ها و کارکردها

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسنده

حسن جباری نصیر

استادیار روابط بین‌الملل، پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2024.5213.4972
چکیده
با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در دهه 1990، فهم از قدرت نیز به تدریج تغییر کرد. قدرت نرم با تعدیل تمرکز محدود تحلیل قدرت واقع‌گرایانه یعنی در اختیار داشتن منابع ملموس خاص برای حفظ و افزایش قدرت ملی با توانایی تغییر رفتار کنشگران، با وارد کردن عنصر متقاعدکنندگی و قدرت جذب یعنی توانایی شکل دادن به خواسته‌های دیگران بدون کاربرد عنصر زور و اجبار، توسط جوزف نای مطرح شد و از نظر اثربخشی، ماهیت رفتار و مشخص بودن منابع را به وضوح نشان داد. در توضیح نای، قدرت نرم با اینکه در قالب و ترمیم نظریه رئالیستی به‌عنوان یک مفهوم تحلیلی طرح‌بندی شده، اما با دیدگاه و نظریه‌های لیبرالیستی و سازه‌انگاری توانایی انطباق و همپوشانی دارد. تلقی آموزش عالی به‌عنوان تابعی از قدرت نرم مستلزم بررسی نظری رابطه آن با سایر نظریه‌های روابط بین‌الملل است. سؤال اساسی این است که جایگاه قدرت نرم آموزش عالی در نظریه‌های اصلی روابط بین‌الملل چیست و چگونه می‌توان آن را در قالب نظریه‌های ناظر به رفتارهای عملگرایانه تبیین کرد. در این مقاله، با تبیین آموزش عالی به‌عنوان یک امر فرهنگی و تابعی از قدرت نرم، نسبت آن با نظریه‌های رئالیسم، لیبرالیسم و سازه‌انگاری، به‌صورت میان‌رشته‌ای، با استناد به مطالعات کتابخانه‌ای با رویکردی توصیفی‌ـ‌تحلیلی بررسی می‌شود. در بررسی هر یک از این نظریه‌ها، روایت‌ها، چارچوب‌های مفهومی و نظری در رابطه با نقش قدرت نرم آموزش عالی ارائه می‌شود تا پتانسیل و کارکرد آن در دستیابی به موضوعاتی همچون توسعه همه‌جانبه ملی، در زمینه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، فناوری و اقتصادی، حفظ صلح و پیشگیری از درگیری‌های احتمالی تبیین شود. این مقاله با ارائه مبانی نظری و ظرفیت فکری لازم می‌تواند مقدمات ارائه رویکردهای عملی در موضوع مورد پژوهش را در پژوهش‌های آتی فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

قدرت نرم
آموزش عالی
لیبرالیسم
واقع‌گرایی
سازه‌انگاری
هویت
جنگ و صلح

موضوعات

آرون، ریمون (1366). مراحل اساسی اندیشه در جامعه‌شناسی (مترجم: باقر پرهام). تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
جمالی، حسین (1380). تاریخ و اصول روابط بین‌الملل. پژوهشکده تحقیقات اسلامی. قم: انتشارات زمزم هدایت.
راسل، برتراند (1361). قدرت (مترجم: نجف دریابندری). تهران: خوارزمی.
صدوقی، زینب (1400). نقش و جایگاه دانشگاه در ترویج فرهنگ صلح. مطالعات میان‌رشته در علوم انسانی، 13(3)، 71-100 . doi:10.22035/isih.2021.371
صنیع اجلال، مریم (1396). رویکردی میان‌رشته‌ای به نقش دیپلماسی در سیاست‌گذاری علم و فنّاوری در ایران. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 9(3)، 125-148. doi:10.22631/isih.2017.2592.2992
عیوضی، محمدرحیم؛ پارسا، مونا (1392). الگوی تحلیلی قدرت نرم و سیاست بین‌الملل. فصلنامه علمی مطالعات قدرت نرم، 3(9)، 112-99.  
کرمی، کامران (1391). محدودیت‌های قدرت نرم در سیاست بین‌الملل. مطالعات منطقه‌ای: اسرائیل‌‌شناسی و آمریکاشناسی، 13(3)، 137-158.
لوکس، استیون (1375). قدرت؛ نگرشی رادیکال (مترجم: عماد افروغ). تهران: راسا.
Aamodt, P. & Arnesen, C. A. (1995). The Relationship between Expansion in higher education and the labour market in Norway. European Journal of Education, 30(1), 65–76. doi:10.2307/1503568
Aghion, P., Jaravel, X., Persson, T. & Rouzet, D. (2019). Education and military rivalry. Journal of the European Economic Association, 17(2), 376–412.
Ahmad, K. & Bloom D.E. (2000). Higher Education in Developing Countries Peril and Promise. The Task Force on Higher Education and Society. The World Bank, February 2000. Reterived from  https://documents1.worldbank.org/curated/en/345111467989458740/pdf/multi-page.pdf   
Alesina¸ A., Giuliano, P., & Reich, B. (2021). Nation-Building and Education. The Economic Journal, 131(638), 2273–2303. doi:10.1093/ej/ueab001
Antia, B.E., & Dyers, C. (2019). De-alienating the academy: Multilingual teaching as decolonial pedagogy. Linguistics and Education, 51, 91-100.  doi: 10.1016/J.LINGED.2019.04.007
Arendt, H. (1970). On Violence. Harvest Books. New York: Harcourt, Brace and World.
Bauer, M., Fetherstonhaugh, D., Haesler, E., Beattie, E., Hill, K.D. & Poulos, C.J. (2018). The impact of nurse and care staff education on the functional ability and quality of life of people living with dementia in aged care: A systematic review. Nurse Educ Today, 67:27-45. doi: 10.1016/j.nedt.2018.04.019
Beleuta, I. (2017). The Role of Higher Education in Peacebuilding – An Interplay of Global Education Norms and Local Contexts (Master’s Thesis). Department of International Environment and Development Studies, Norway University of Life Sciences.
Burde, D. (2006). Education in crisis situations: Mapping the field. Washington, DC: USAID Education in Crisis Situations.
Bush, K.D., & Saltarelli, D. (2005). The two faces of education in ethnic conflict. UNICEF; UNICEF Innocenti Research Centre. Retrieved from https://digitallibrary.un.org/record/459409?v=pdf
Carr, E.H. (1964). The Twenty Years Crisis 1919-1939, An Introduction to the Study of International Relations. New York, Harper & Row.
Chankseliani, M., Qoraboyev, I. & Gimranova, D. (2021) Higher education contributing to local, national, and global development: new empirical and conceptual insights. Higher Education, 81(1), 109-127. doi:10.1007/s10734-020-00565-8
Cheng Y.C., Cheung, A.C.K. & Wing N.G.S. (2016). Internationalization of Higher Education the Case of Hong Kong. Springer Singapore. doi:10.1007/978-981-287-667-6
Dahl, R. (1957). The concept of power. Behavioral Science, 2(3), 201–215. doi:10.1002/bs.3830020303
Delgado, M. (2008). The role of universities in peacebuilding processes in contexts of armed conflict: The experience of the Universidad de Bogotá Jorge Tadeo Lozano in Colombia. Global University Network for Innovation (GUNI).
Deodato, E., & Borkowska, I. (2015). Universities as actors and instruments in diplomacy – The academic soft power potential. Valdai Papers, No. 8. retrieved from  http://vid-1.rian.ru/ig/valdai/Paper08_eng.pdf
Drezner, D. (2021). Power and International Relations: a temporal view. European Journal of International Relations, 27(1), 29-52. doi:10.1177/1354066120969800
Enders, J. (2004). Higher Education, Internationalization, And the Nation-State: Recent Developments and Challenges to Governance Theory. Higher Education, 47 (3), 361-382. doi: 10.1023/B:HIGH.0000016461.98676.30
Eric, A. Hanushek and Ludger Woessmann, The Economics of International Differences in Educational Achievement. In Eric A. Hanushek, Stephen Machin, and Ludger Woessmann, editor: Handbooks in Economics, Vol. 3, The Netherlands: North-Holland, 2011, 89-200. Retrieved https://hanushek.stanford.edu/sites/default/files/publications/Hanushek%2BWoessmann%202011%20HandEconEduc.pdf
Gallie, W. B. (1956). Essentially Contested Concepts. Proceedings of the Aristotelian Society, 56(1955-1956), 167-198. doi:10.1093/aristotelian/56.1.167
Guzzini, S. (2000) A Reconstruction of Constructivism in International Relations. European Journal of International Relations, 6(2), 147–182. doi: 10.1177/1354066100006002001
Guzzini, S. (2021). Power in World Politics. DIIS Working Paper - forthcoming in Oxford Research Encyclopedia of Politics, 17. doi:10.1093/acrefore/9780190228637.013.118
Hart, J. (1976). Three Approaches to the Measurement of Power in International Relations. International Organization, 30(02), 289-305. doi:10.1017/S0020818300018282
Ishiyama, J., & Breuning, M. (2012). Educational access and peace duration in post-conflict countries. International Interactions, 38(1), 58–78. doi: 10.1080/03050629.2012.640211
Karataş, İ.H. (2022). The Transformation of the Nation-States and Education. In: Akgün, B & Alpaydın, Y. (eds) Education Policies in the 21st Century. Maarif Global Education Series (pp 3–33). Palgrave Macmillan, Singapore. doi:10.1007/978-981-19-1604-5_1
Kester, K., Abura., M., Sohn., C. & Rho, E. (2022). Higher education peacebuilding in conflict-affected societies: beyond the good/bad binary. International Journal of Comparative Education and Development, 24(3/4), 160-176. doi:10.1108/IJCED-04-2022-0027
Kucherenko, S. A. (2023). The Concept of Power and Its Transformation in Political Realism. Politeia, 2(109), 6-18. doi: 10.30570/2078-5089-2023-109-2-6-18
Marx K., & Engels F. (2014). The Communist Manifesto. International Publishers Co.
McClory, J. (2011). The New Persuaders II. A 2011 Global Ranking of Soft Power. Institute for Government. Retrieve from https://www.instituteforgovernment.org.uk/sites/default/files/publications/The%20 New% 20PersuadersII_0.pdf
Mearsheimer, J. (1995). The False Promise of International Institutions. International Security, 19(3), 5-49. doi: 10.2307/2539078
Melissen, J. (2005). The New Public Diplomacy: Between Theory and Practice. In J. Melissen (edi) The New Public Diplomacy: Soft Power in International Relations (Pp. 3–27). Houndsmills, Basingstoke: Palgrave Macmillan.
Metro, R. (2020). The third face of education: moving beyond the good/bad binary in conflict and post-conflict societies. A Journal of Comparative and International Education, 50(2), 294-296. doi: 10.1080/03057925.2019.1657317
Monaghan, C. (2015). Changing the Prism. In: Gross, Z. & Davies, L. (eds) The Contested Role of Education in Conflict and Fragility. The World Council of Comparative Education Societies (Pp. 83-81). Sense Publishers, Rotterdam. doi:10.1007/978-94-6300-010-9_5
Mušić, S. (2016). The Role of Education in Preventing Violent Extremism and Radicalism. First International Conference on Education titled, Changing reality through education “At: Mostar, Bosnia and Herzegovina. Retreived from: https://www.researchgate.net/publication/324942495_The_Role_of_Education_in_Preventing_Violent_Extremism_and_Radicalism
Nye, J. (1990). Soft Power. Foreign Policy, 80, 153-171, doi:10.2307/1148580
Nye, J. (2003). Propaganda Isn’t the Way: Soft Power. The International Tribune. January 10, 2003.
Nye, J. (2008). Public Diplomacy and Soft Power. The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 616(1), 94-109. doi:10.1177/0002716207311699
Nye, J. (2010). The Future of Soft Power in US Foreign Policy, I. Parmar & M. Cox (eds.), Soft Power and US Foreign Policy: Theoretical, Historical, and contemporary perspectives (Pp. 4-11), London: New York: Routledge.
Nye, J. (2011). The future of power. Public Affairs.
Ostby, G., Urdal, H., & Dupuy K. (2019). Does Education Lead to Pacification? A Systematic Review of Statistical Studies on Education and Political Violence. Review of Educational Research, 89(1), 46-92.  doi:10.3102/0034654318800236
Owens, T.L. (2017). Higher education in the sustainable development goals framework. European Journal of Education, 52(4), 414–420. doi. 10.1111/ejed.12237
Pallaver, M., 2011. Power and its Forms: Hard, Soft, Smart. MPhil. London School of Economics. Retreived from: https://etheses.lse.ac.uk/220/1/Pallaver_Power_and_Its_Forms.pdf
Parsons, T. (1963). On the Concept of Political Power. T. Parsons (ed.), Sociological Theory and Modern Society (Pp. 232-262). New York: The Free Press.
Pherali, T. & Lewis, A. (2017). Higher education partnerships for peace and development. Education and Conflict Review, 1, 13-16.
Pherali, T. (2022). Conflict, education and peace in Nepal: rebuilding education for peace and development. Journal of Peace Education, 20(3), 387–388. doi: 10.1080/17400201.2023.2184087
Pinar B. & Berivan E. (2008). Hard Power, Soft Power: Toward a More Realistic Power. Insight Turkey, 10 (2), 5-20.
Reus-Smit, C. (2005). Constructivism, B. Scott, & L. Andrew (eds), in Theories of International Relations (Third Edition, Pp. 188-212). Palgrave Macmillan.
Rusbult, C. (2007). Active-Learning Theories. [online], Retreived from: http://www.asa3.org/ASA/education/teach/active.htm
Sahar, A., & Kaunert, C. (2021). Higher education as a catalyst of peacebuilding in violence and conflict-affected contexts: the case of Afghanistan. Peacebuilding, 9(1), 57-78. doi: 10.1080/21647259.2020.1731123
Samuel, T.K. (2022). Education in Preventing and Countering Violent Extremism (P/CVE) Among the Youth. In: A.J. Masys (ed.) Handbook of Security Science (Pp. 1039-1062). Springer, Cham. doi: 10.1007/978-3-319-91875-4_82
Seymour, M. (2020). The Problem with Soft Power. Foreign Policy Research Institute. Online. Available at https://www.fpri.org/article/2020/09/the-problem-with-soft-power/
Sheng-Kai, C.C. (2015). Higher education scholarships as a soft power tool: an analysis of its role in the EU and Singapore. EU Centre in Singapore. Working Paper, 23, 1-16. https://aei.pitt.edu/63496/1/WP23-HigherEducation-EUSG.pdf
Shields, R. & Edwards, R. (2010). Student Mobility and Emerging Hubs in Global Higher education’ in LM Portnoi, VD Rust & SS Bagley (eds), Higher Education, Policy and the Global Competition Phenomenon (Pp. 235-248), Palgrave Macmillan, New York.
Stetar, J., Coppla, C., Guo, L., Nabiyeva, N. & Ismailov, B. (2010). Soft Power Strategies: competition and Cooperation in a Globalized System of Higher Education’, in L.M. Portnoi, VD Rust & SS Bagley (eds), Higher Education, Policy and the Global Competition Phenomenon (Pp. 191-203). Palgrave Macmillan, New York. doi:10.1057/9780230106130_14
Trinh, N.T.H. (2023). Higher Education and Its Role for National Development. A Research Agenda with Bibliometric Analysis. Interchange, 54, 125–143.  doi:10.1007/s10780-023-09493-9
Valimaa, J. (2008). Cultural Studies in Higher Education Research. In J. Välimaa & O. Ylijoki (Eds.), Cultural Perspectives on Higher Education (Pp. 9-25), Springer. doi:10.1007/978-1-4020-6604-7_2 10.1007/978-1-4020-6604-7_2  
Villanueva, C. (2007). Representing Cultural Diplomacy: Soft Power, Cosmopolitan Constructivism and Nation Branding in Mexico and Sweden. Acta Wexionensia.
Weber, M. (1947). The Theory of Social and Economic Organization (A. M. Henderson, & T. Parsons, Trans.). Glencoe: The Free Press.
Yukaruç, U. (2017). A critical approach to soft power. Bitlis Eren Universitesi (BEU) SBE Derg, 6(2), 491-502.
Zhu, T.T., Peng, H.R., & Zhang, Y.J. (2018). The Influence of higher education development on economic growth: evidence from central China. Higher Education Policy, 31, 139–157. doi: 10.1057/s41307-017-0047-7
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما