معماری مساجد تاریخی ایرانی، به هویتی تداوم‌یافته در طول زمان دست یافته و با تغییر الگوهای فرهنگی و گرایش به مدرنیسم دچار گسست در هویت کالبدی شدهاند. مساجد در شهر کرمانشاه از دوره قاجار تا پهلوی منطبق بر سنت‌گرایی و در دوره معاصر با ویژگی‌های مدرنیسم ساخته شدهاند. هدف این پژوهش شناسایی گونه‌های مساجد کرمانشاه و بررسی تأثیر تغییر الگوهای فرهنگی بر معماری آنان می‌باشد. گردآوری اطلاعات میدانی و اسنادی و روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است. با مطالعه مساجد سنتی 8 مسجد دورهی قاجار و 4 مسجد دورهی پهلوی قابل‌بررسی میباشند. با توجه به تنوع گونهها 7 مسجد انتخاب و بررسی شد. نتایج نشان داد که گونه‌های مساجد مجموعهای از کنشهای فرهنگی است که از طریق بازنمایی در کالبد، مفاهیم را منتقل میکنند. مساجد قاجار عموماً دارای شبستان و از سه الگوی مساجد شبستانی حیاطدار، مساجد حیاطمرکزیدار دارای حجره و ایوان و مساجد حیاطمرکزیدار دارای حجره تبعیت میکنند. این تنوع در سبک، در دوره پهلوی کمتر شده و در این دوره مساجد شبستانی با حیاط مرکزی دارای حجره و ایوان و مساجد برونگرا مشاهده گردید. بسیاری از عناصر مساجد ازجمله ورودی، صحن، شبستان، محراب، مناره و... در مساجد دوره قاجار و پهلوی دیده شد که نشان‌دهنده حضور سنت‌گرایی در معماری این مساجد بوده است. تنوع فضاها و رنگ در تزئینات دوره پهلوی کم شده و مساجد به شیوه برونگرا ساخته شدهاند. مساجد معاصر برونگرا و به چهار گونه سنتی (محلی)، سنتی یا مرسوم، کلاسیک نوین اسلامی، معاصر یا مدرن التقاطی مشاهده گردید که در تمام این گونهها حضور مدرنیست مشاهده میشود.
طاهری سرمد، فائزه و هنرور، جمال الدین. (1403). گونه‌شناسی مساجد دوره قاجار، پهلوی و معاصر شهر کرمانشاه با تأکید بر مطالعات فرهنگی. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 16(4)، 173–205. https://doi.org/10.22035/isih.2024.5234.4984
MLA
طاهری سرمد، فائزه، و هنرور، جمال الدین. "گونه‌شناسی مساجد دوره قاجار، پهلوی و معاصر شهر کرمانشاه با تأکید بر مطالعات فرهنگی"، فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 16، 4، 1403، 173–205. doi: 10.22035/isih.2024.5234.4984
HARVARD
طاهری سرمد، فائزه، و هنرور، جمال الدین. (1403). 'گونه‌شناسی مساجد دوره قاجار، پهلوی و معاصر شهر کرمانشاه با تأکید بر مطالعات فرهنگی'، فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 16(4), pp. 173–205. doi: 10.22035/isih.2024.5234.4984
CHICAGO
طاهری سرمد، فائزه و هنرور، جمال الدین، "گونه‌شناسی مساجد دوره قاجار، پهلوی و معاصر شهر کرمانشاه با تأکید بر مطالعات فرهنگی." فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 16 4 (1403): 173–205, doi: 10.22035/isih.2024.5234.4984
VANCOUVER
طاهری سرمد فائزه، هنرور جمال الدین. گونه‌شناسی مساجد دوره قاجار، پهلوی و معاصر شهر کرمانشاه با تأکید بر مطالعات فرهنگی. ISIH. 1403;16(4):173–205. doi: 10.22035/isih.2024.5234.4984
