فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

چیستی استحقاق؛ یک مردم‌نگاری‌گفت‌وگویی در کارآفرینی ایرانی

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

میلاد افلاکی سورشجانی
محمدسعید ذکایی

دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی‌فرهنگی، گروه مطالعات‌فرهنگی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه‌طباطبایی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2025.5267.5006
چکیده
مفاهیم استحقاق و شایستگی، همواره نسبتی با استعدادها و داشته‌های اجتماعی و طبیعی دارند و از زاویه‌دیدی که به استحقاق مرکزیت می‌دهد، هر شخص و سازمانی اخلاقاً مجاز به بهره‌مندی از ذخایر و ظرفیت‌هایش است. اما از نگاهی دیگر و در یک جامعه به‌سامان، بایستی به‌دنبال بهره‌مندی افراد از خیر یکدیگر بود. رد یا پذیرش استحقاق اخلاقی در فضای کارآفرینی، خود توأم با مشروعیت‌بخشی به شکلی از اقتصاد و رفتارهای فرهنگی است. براین‌اساس ایده استحقاق اخلاقی در رفتار بخش منابع انسانیِ سازمان‌های کارآفرین، منطق سود و شکل توزیع منابع، نمود می‌یابد. این پژوهش تلاش می‌کند به روش مردم‌نگاری‌ گفت‌وگویی، دیدگاه‌های برخی از کنشگران اکوسیستم کارآفرینی را نسبت به موضوعات مرتبط با استحقاق بررسی و توصیف کند. بر اساس داده‌های تجربی، در فرهنگ اکوسیستم استارتاپی ایرانی، امر عادلانه اغلب در چارچوبی شایسته‌سالارانه و اختیارگرایانه درک، توصیف و بازتولید می‌شود و در این میدان، دیدگاه‌های جماعت‌گرایان و لیبرال‌های وظیفه‌گرا و برابری‌خواه، آینده‌ روشنی در برابر خود نمی‌یابند. بازاندیشی و تردیدهای طرفین گفت‌وگوها نشان از آن دارد که این اکوسیستم پیرامون امر عادلانه چندان با تنوع دیدگاه‌ها روبه‌رو نیست و در نظر گرفتن عدالت به مثابه فضیلتی ترمیمی نیز با موانع بسیار مواجه است.

کلیدواژه‌ها

استحقاق
شایستگی
کارآفرینی
مردم‌نگاری‌گفت‌وگویی

موضوعات

ذکایی، محمدسعید (1399). هنر انجام پژوهش کیفی: از مسئله ­یابی تا نگارش. تهران: انتشارات آگاه.
رالز، جان (1398). عدالت به­ مثابه انصاف: یک بازگویی (مترجم عرفان­ثابتی؛ چاپ­ ششم). تهران: ققنوس.
رالز، جان (1400). نظریه ­ای در باب عدالت  (مترجم: مرتضی­نوری؛ چاپ­پنجم). تهران: نشر مرکز.
سندل، مایکل (1394). عدالت، کار درست کدام است (مترجم حسن­افشار؛ چاپ­دوم). تهران: نشر مرکز.
سندل، مایکل (1397). لیبرالیسم و محدودیت­های عدالت (مترجم حسن ­افشار؛ چاپ­دوم). تهران: نشر مرکز.
کیملیکا، ویل (1396). درآمدی بر فلسفه سیاسی معاصر (مترجم میثم ­بادامچی و محمدمباشری). تهران: نگاه معاصر.
مک ­اینتایر، السدر (1393). در پی فضیلت (مترجم حمید شهریاری، محمدعلی ­شمالی؛ چاپ­دوم). تهران: سمت.
نوزیک، رابرت (1394). عدالت توزیعی (مترجم: احمد­بیگلری). در: محمد ملاعباسی (سرویراستار)، مجموعه مقالات لیبرالیسم و مسئله عدالت ) 58-39). تهران: انتشارات ترجمان.
والزر، مایکل (1394الف). حوزه­ های عدالت در دفاع از کثرت ­گرایی و برابری (مترجم صالح­ نجفی؛ چاپ دوم). تهران: نشر ثالث.
والزر، مایکل (1394ب). لیبرالیسم و هنر تفکیک (مترجم مریم­ اشجع). در: محمد ملاعباسی (سرویراستار)، مجموعه مقالات لیبرالیسم و مسئله عدالت (252-227). تهران: انتشارات ترجمان.
همپتن، جین (1389). فلسفه سیاسی (مترجم خشایاردیهیمی؛ چاپ­ سوم). تهران: طرح ­نو.
Alm, D. (2010). Desert and aggregation. The Journal of Political Philosophy, 18(2), 156–177. doi:10.1111/j.1467-9760.2008.00324.x
Baiasu, S. (2006). Debate: the normative pluralism of desert. The Journal of Political Philosophy, 14(2), 226–237. doi:10.1111/j.1467-9760.2006.00248.x
Brigati, R. (2014). Desert as a principle of distributive justice: a reconsideration. Philosophy and Social Criticism, 40(7), 705–722. doi:10.1177/0191453714536434
Brown, H.. (2013). Book review (Duoethnography: dialogic methods for social, health, and educational research by Joe Norris, Richard D. Sawyer, and Darren Lund, editors Walnut Creek, CA: Left Coast Press, 2012). Alberta Journal of Educational Research, 59(3), 525-528. doi:10.13140/2.1.2184.8644
Burleigh, D., & Burm, Sarah. (2022). Doing duoethnography: addressing essential methodological questions. International Journal of Qualitative Methods, 21, 1–8. doi:10.1177/16094069221140876
Celello, P. (2009). Against desert as a forward-looking concept. Journal of Applied Philosophy, 26(2), 144-159. doi:10.1111/j.1468-5930.2009.00439.x
Dekker, T.J. (2010). Desert, democracy, and consumer surplus. Politics, Philosophy & Economics, 9(3), 315-338. doi:10.1177/1470594x09351959
Feldman, F., & Skow, B. (2020). Desert. In Stanford Encyclopedia of Philosophy, Retrieved from https://plato.stanford.edu/entries/desert
Garcia, J. L. A. (1988). A Problem about the basis of desert. Journal of Social Philosophy, 19(3), 11-19. doi:10.1111/j.1467-9833.1988.tb00217.x
Henley, A. (2005). Job creation by the self-employed: the roles of entrepreneurial and financial capital. Small Business Economics, 25(2), 175–196. doi:10.1007/s11187-004-6480-1
Mead, L. M. (1997). Citizenship and social policy: T. H. Marshall and Poverty. Social Philosophy & Policy Foundation. 14(2), 197–230. doi:10.1017/s0265052500001886
Mead, L. M. (2020). Poverty and culture, Society. doi:10.1007/s12115-020-00496-1
Moriarty, J. (2002). Desert and distributive justice in a theory of justice. Jounal of Social Philosophy, 33(1), 131–143. doi:10.1111/1467-9833.00128
Newbert, S. L., & Stouder, M. D. (2011). Justice in entrepreneurial organizations. International Journal of Social Economics, 38(5), 453–465. doi:10.1108/03068291111123147
Pojman, L. (1997). Equality and Desert. Philosophy, 72(282), 549-570. doi:10.1017/s0031819100062410
Sawyer, R. D., & Norris, J. (2013). Duoethnography. Oxford University Press.
Toenjes, R. H. (2002). Why Be Moral in Business? A Rawlsian approach to moral motivation. Business Ethics Quarterly, 12(1), 57-72. doi:10.5840/10.2307/3857648
Young, I.M. (2011). Responsibility for justice. Oxford University Press.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 03 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 27 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 05 اسفند 1403

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما