شناسایی عوامل مرتبط با ساختار سرمایه علمی در حکمرانی مراکز پژوهشی نظام آموزش عالی کشور

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسنده

گروه مدیریت و برنامه ریزی آموزشی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران،ایران

10.22035/isih.2026.5568.5177
چکیده
«پژوهش، یکی از ارکان بنیادین دانشگاه است که سیاست‌گذاری اثربخش در این حوزه، جزئی حیاتی از سازوکار حکمرانیِ دانایی‌محور آموزش عالی است. در این راستا، مقاله حاضر با هدف واکاوی لایه‌های زیرین و تبیینِ سازوکارهای شکل‌گیری سرمایه علمی در مراکز پژوهشی نظام آموزش عالی کشور انجام شده است. این پژوهش با بهره‌گیری از چارچوب نظریِ سرمایه علمی، به دنبال شناسایی منطق حاکم بر کنش‌های نهادی و چالش‌های ساختاری حکمرانی است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تلفیقِ داده‌های حاصل از مصاحبه با ۱۵ نفر از کنشگران کلیدی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی با تحلیل محتوای اسنادِ راهبردی است. این رویکرد چندلایه، با هدف کشف شکاف میان سیاست‌گذاری‌های رسمی و تجربه‌ی زیسته‌ی کنشگران در نظام پژوهشی کشور طراحی شده است. طبق یافته‌های پژوهش حاضر، عوامل «حکمرانی باز و مشارکتی پژوهش»، «بهسازی و بالندگی پژوهشگران»، «کسب و افزایش اعتبار علمی» و «منابع و امکانات پشتیبان علمی» به‌عنوان عوامل تسهیل‌گر و «حاکمیت سیستم بوروکراسی و دیوان‌سالارانه در اداره امور»، «تقلیل مدیریت علمی به عینی‌گرایی و کمیت‌گرایی»، «پایین بودن اعتبار و قدرت پژوهش در جامعه»، «عدم ترویج خلاقیت، نوآوری و پویایی علمی در سازمان» و «عدم سرمایه علمی‌پروری و کم‌توجهی به ماندگاری سرمایه‌های علمی» به‌عنوان عوامل بازدارنده شناسایی شدند. نتایج مقاله نشان می‌دهد که برای ایفای نقش مؤثر در سیاست‌گذاری پژوهشی مراکز پژوهشی نظام آموزش عالی کشور؛ بهره‌گیری از رویکردهای میان‌رشته‌ای در تحلیل‌های سیاستی، کاربردی‌سازی تحقیقات و جلب مشارکتِ فعال بازیگران درون و برون‌سازمانی، یک ضرورت ساختاری برای بازتولید سرمایه علمی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 22 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 29 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 14 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 22 مرداد 1405