گسترش شتابان هوش مصنوعی، نظامهای آموزشی را با نسلی روبهرو ساخته است که ویژگیهای شناختی، رفتاری و ارزشی متمایزی دارد؛ شواهد پژوهشی و گزارشهای نهادهای بینالمللی نشان میدهد ساختارهای آموزشی مبتنی بر الگوهای عصر صنعتی از پاسخگویی به نیازهای این نسل بازماندهاند و این ناهمخوانی در ایران، بهسبب تنگنای منابع مالی و انسانی، شدت بیشتری یافته است. هدف این مقاله، تحلیل میانرشتهای ابعاد این ناهمخوانی با تلفیق دانش علوم تربیتی، جامعهشناسی نسلی، علوم شناختی، آیندهپژوهی و سیاستگذاری علم و فناوری و طراحی راهکارهایی مرحلهبندیشده برای بهرهگیری از هوش مصنوعی در نظام آموزش پیش از دانشگاه در ایران است. روش پژوهش تحلیل اسنادی است و جامعه اسناد آن، گزارشهای یونسکو، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی و مجمع جهانی اقتصاد در کنار مرورهای نظاممند سالهای اخیر و آمارهای رسمی ایران را دربرمیگیرد که به شیوه هدفمند انتخاب و تحلیل مضمون شدهاند. یافتهها نشان میدهد نسل جدید با ویژگیهایی چون پردازش موازی اطلاعات، یادگیری تعاملی و گرایش به محتوای کوتاه، با شش شکاف فناورانه، مهارتی، روششناختی، کاربردی، انگیزشی و فرهنگی در نظام آموزشی مواجه است و تجارب جهانی، توفیق در کاهش این شکافها را در گرو اجماع ملی، توسعه زیرساخت، توانمندسازی معلمان و برنامه درسی منعطف میداند. نتیجه آنکه تحول دیجیتال نظام آموزشی مستلزم نقشه راهی سهمرحلهای است که پذیرش فناوری را از مهارتافزایی کوتاهمدت آغاز میکند و به یادگیری شخصیسازیشده و بازتعریف نقش معلم میرساند؛ مسیری که سیاستگذاری آموزشی باید در آن هوش مصنوعی را نه جایگزین معلم، بلکه توانمندساز او قرار دهد.
حسینی مقدم، محمد و صنیع اجلال، مریم. (1405). هوش مصنوعی و بازآفرینی آموزش عمومی در ایران: از شکاف نسلی تا تحول نهادی. (e587). فصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی، ()، e587 https://doi.org/10.22035/isih.2026.5861.5378
MLA
حسینی مقدم، محمد, و صنیع اجلال، مریم. "هوش مصنوعی و بازآفرینی آموزش عمومی در ایران: از شکاف نسلی تا تحول نهادی" .e587 , فصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی, , 1405, e587. doi: 10.22035/isih.2026.5861.5378
HARVARD
حسینی مقدم محمد, صنیع اجلال مریم. (1405). 'هوش مصنوعی و بازآفرینی آموزش عمومی در ایران: از شکاف نسلی تا تحول نهادی', فصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی, (), e587. doi: 10.22035/isih.2026.5861.5378
CHICAGO
محمد حسینی مقدم و مریم صنیع اجلال, "هوش مصنوعی و بازآفرینی آموزش عمومی در ایران: از شکاف نسلی تا تحول نهادی," فصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی, (1405): e587, doi: 10.22035/isih.2026.5861.5378
VANCOUVER
حسینی مقدم محمد, صنیع اجلال مریم. هوش مصنوعی و بازآفرینی آموزش عمومی در ایران: از شکاف نسلی تا تحول نهادی. ISIH. 1405;():e587. doi: 10.22035/isih.2026.5861.5378
