1
استادیار دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران. تهران، ایران
2
استادیار، دانشکده حکمرانی ، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22035/isih.2026.5698.5281
چکیده
این مقاله با نقدی بنیادین بر راهحلگرایی فناورانه، به بررسی میانرشتهای سازوکارهایی میپردازد که طی آنها فناوریهای دیجیتال، الگوریتمها و زیرساختهای دادهای بهمنزلهی پاسخهایی بیواسطه برای مسائل پیچیدهی اجتماعی و شهری عرضه میشوند. مقاله نشان میدهد که راهحلگرایی با حذف سویههای منازعهآمیز و تاریخی مسائل عمومی، سیاستگذاری را به حوزهای فنی تقلیل داده و صورتبندی مشاهده، تعریف و حکمرانیپذیر شدن مسائل را بازآرایی میکند. از منظر روششناختی، پژوهش بر تحلیل انتقادی متون، چارچوبهای نظری مطالعات علم و فناوری، نظریهی انتقادی، مطالعات شهر هوشمند و تحلیل اسناد برنامهریزی ملی ایران استوار است؛ رویکردی که بهجای اتکا بر دادهگرایی کمّی، بر تبارشناسی مفاهیم، مطالعهی قدرت و مقایسهٔ سازههای تکنو-سیاسی در زمینههای ملی و جهانی تمرکز دارد. یافتهها در سه محور سامان یافتهاند: نخست، مقاله نشان میدهد که راهحلگرایی بر جبرگرایی فناورانه و عقلانیت ابزاری تکیه دارد و با طبیعیسازی فناوری و ارجگذاری به کارایی، تخیل سیاسی و قضاوت هنجاری را محدود میکند. دوم، تحلیل زیرساختهای نظارتی و دادهمحور نشان میدهد که عینیت دادهای، ساختاری سیاسی و برآمده از طرد معرفتی است که نابرابری و کنترل اقتدارگرایانه را تقویت میکند. سوم، مطالعهٔ تطبیقی برنامهریزی هوشمند شهری و سیاستهای ملی ایران نشان میدهد که منطقهای تکنوکراتیک، شکنندگی نهادی و کاهش مشارکت عمومی را تشدید میکنند. نتیجهگیری مقاله بر ضرورت شکلگیری تکنوسیاستی بازاندیشانه و دموکراتیک تأکید میکند؛ رویکردی مبتنی بر تکثر معرفتی، یادگیری نهادی و مشارکت معنادار که فناوری را در خدمت تقویت عاملیت دموکراتیک و عدالت اجتماعی قرار میدهد، نه تحکیم کنترل و حذف.
رستمیان، علی و بادین دهش، مهران. (1405). فراسوی راهحلگرایی فناورانه: رویکردی میانرشتهای به حکمرانی دیجیتال، عدالت معرفتی و تکنوسیاست بازاندیشانه. (e588). فصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی، ()، e588 https://doi.org/10.22035/isih.2026.5698.5281
MLA
رستمیان، علی, و بادین دهش، مهران. "فراسوی راهحلگرایی فناورانه: رویکردی میانرشتهای به حکمرانی دیجیتال، عدالت معرفتی و تکنوسیاست بازاندیشانه" .e588 , فصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی, , 1405, e588. doi: 10.22035/isih.2026.5698.5281
HARVARD
رستمیان علی, بادین دهش مهران. (1405). 'فراسوی راهحلگرایی فناورانه: رویکردی میانرشتهای به حکمرانی دیجیتال، عدالت معرفتی و تکنوسیاست بازاندیشانه', فصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی, (), e588. doi: 10.22035/isih.2026.5698.5281
CHICAGO
علی رستمیان و مهران بادین دهش, "فراسوی راهحلگرایی فناورانه: رویکردی میانرشتهای به حکمرانی دیجیتال، عدالت معرفتی و تکنوسیاست بازاندیشانه," فصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی, (1405): e588, doi: 10.22035/isih.2026.5698.5281
