فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

بررسی و تحلیل انگیزه‌ها، میزان، و عوامل تأثیرگذار بر استفادۀ دانشجویان تحصیلات تکمیلی از شبکه‌های اجتماعی علمی در دانشگاه تبریز

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

رسول زوارقی 1
افشین حمدی‌پور 2
فیروزه قاسمی زاده 3

1 دانشیار علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، آذربایجان شرقی، ایران.

2 استادیار علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، آذربایجان شرقی، ایران.

3 کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، آذربایجان شرقی، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2018.278
چکیده
هدف از این مقاله، بررسی انگیزه‌‌ها، میزان، و عوامل تأثیرگذار بر استفادۀ دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز از شبکه‌‌های اجتماعی علمی است. این مطالعه به روش توصیفی پیمایشی انجام شده است. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسش‌نامه محقق‌‌ساخته بوده و داده‌‌ها با استفاده از آزمون‌‌های آماری توصیفی و استنباطی و آزمون خی2 مورد تجزیه‌وتحلیل قرارگرفته‌اند.یافته‌ها نشان داد که 67 درصد از دانشجویان با شبکه‌های اجتماعی علمی آشنایی داشته و از آن استفاده می‌کنند. اصلی‌ترین انگیزه‌های دانشجویان برای استفاده از این شبکه‌ها به‌ترتیب عبارت است از: اطلاع یافتن از تازه‌های علم و دانش، در تماس بودن با دیگر محققان و نیز دنبال کردن فعالیت دیگر پژوهشگران. همچنین نتایج نشان داد میان مقطع تحصیلی و سن دانشجویان با میزان استفاده از شبکه‌‌های اجتماعی علمی و انگیزه‌‌های استفاده از این شبکه‌‌ها ارتباط مستقیم و معنی‌‌داری وجود دارد. میان جنسیت و گروه‌‌های عمده آموزشی دانشجویان، و میزان استفاده از شبکه‌‌های اجتماعی علمی ارتباط مستقیم و معنی‌‌داری وجود دارد. طبق نتایج مقاله حاضر، وضعیت آشنایی دانشجویان با این شبکه‌‌ها مطلوب نیست و دانشجویان یا به‌طور کل از این شبکه‌ها استفاده نمی‌کنند و یا استفاده بسیار کمی از این ظرفیت‌های نوین علمی دارند.

کلیدواژه‌ها

شبکه‌های‌‌ اجتماعی علمی
انگیزه‌های استفاده از شبکه‌های اجتماعی علمی
استفاده دانشجویان دانشگاه تبریز از شبکه‌های اجتماعی علمی

موضوعات

ابراهیمی، قربانعلی (1372). اجتماع علمی، ساختار و هنجارهای آن. فصلنامه رهیافت، 3(5)، 40-30.
اصنافی، امیررضا؛ سلامی، مریم؛ سیاح‌برگرد، مهدی؛ و حسینی‌آهنگری، سیدعابدین (1394). حضور پژوهشگران دانشگاه‌های علوم پزشکی، آزاد و دولتی شهر اهواز در شبکه اجتماعی علمی ریسرچ‌گیت. توسعه آموزش جندی‌‌شاپور. 6(1)، 73-67.
انبارکی، سحر؛ جوکار، عبدالرسول؛ و ابراهیمی، سعیده (1395). اعتماد بین‌فردی در شبکه‌های اجتماعی علمی پیوسته: بعد عوامل و بعد نتایج. تعامل انسان و اطلاعات، 3(4)، 36-26.
بتولی، زهرا (1392). قابلیت‌های شبکه اجتماعی ریسرچ گیت برای پژوهشگران. گفتمان علم و فناوری، 1(2)، 68-59.
بخشی، بهاره؛ نصیری، بهاره؛ بختیاری، آمنه؛ و طاهریان، مریم (1392). نقش و کارکرد شبکه‌های اجتماعی (مطالعه موردی شبکه اجتماعی کفه‌مام، شبکه‌ای برای مادران و کودکان). پژوهش نامه زنان، 4(8)، 59-37.
بهرامسری، شیما؛ احمدی‌زاده، سارا؛ و نیازمند، محمدرضا (1394). آلودگی اطلاعات در شبکه‌های اجتماعی‌ـ‌علمی و ارائه راهکارهای مناسب خودآرشیوی. کتاب مهر، 17-18، 141-122.
پاول، رونالد. آر. (1385). روش‌های اساسی پژوهش برای کتابداران (مترجم: نجلا حریری). قم: آثار نفیس.
خانیکی، هادی؛ و بابایی، محمود (1390). فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی. فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات جامعه اطلاعاتی، 1(1)، 96-71.
خلقتی، مرضیه (1389). شبکه‌های اجتماعی: پیدایش و تحولات. فصلنامه کتاب مهر، 1(1).
رحیمی النگی، راضیه (1394). مطالعه‌ امکان سنجی جهت ایجاد یک شبکه اجتماعی علمی: مطالعه موردی دانشگاه پیام نور (پایان‌نامه کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر). دانشگاه پیام نور استان تهران.
رسول‌زاده اقدم، صمد؛ عدلی‌پور، صمد؛ و زینی‌وند، یوسف (1391). نگرش کاربران جوان ایرانی به شبکه‌های اجتماعی مجازی. مطالعات‌جامعه شناسی، 16، 64-49.
رسولی، محمدرضا؛ و مرادی، مریم (1391). عوامل مؤثر بر تولید محتوا در شبکه‌های اجتماعی. کتاب ماه علوم اجتماعی، 56، 66-57.
رودباری، نرگس (1395). میزان استفاده اعضای هیئت علمی دانشگاه ارومیه از شبکه‌های اجتماعی علمی و نقش آنها در تأمین نیازهای اطلاعاتی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشکده علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، ارومیه، ایران.
ستوده، هاجر؛ و سعادت، یاسمین (1394). بررسی گرایش به عضویت در شبکه‌های اجتماعی علمی در میان شیمیدان‌های ایران. تعامل انسان و اطلاعات، ۲(۳)، 12-1.
عظیمی‌‌فر، زهره (1391). ارائه مدلی جامع جهت طراحی شبکه‌های اجتماعی علمی (پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد). دانشکده آموز‌‌ش‌‌های مجازی، شیراز، دانشگاه شیراز.
علیدوستی، سیروس؛ خسروجردی، محمود و دوران، بهزاد (1388). مدیریت ارتباطات علمی، تهران: چاپار.
عنبری، امیرمهدی؛ و حریری، نجلا (1394). نقش شبکه‌های اجتماعی تخصصی وبی فارسی در اشتراک دانش. مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، 26(3)، 132-115.
فتاحی، سیدرحمت‌الله (1389). خرد جمعی و همکاری علمی در تولید علم: چرا، چگونه؟. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات، 26(1)، 3-1.‎
قانع، محمدرضا (1388). ارتباط علمی از مجله چاپی تا مجله دسترسی آزاد. کتاب ماه کلیات، 144، 79-70.
کیا، علی‌‌اصغر: و نوری‌مرادآبادی، یونس (1391). عوامل مرتبط با گرایش دانشجویان به شبکه اجتماعی فیس بوک. مطالعات فرهنگ ارتباطات، 49، 212-181.
کیان، مرجان؛ یعقوبی‌ملال، نیما؛ و ریاحی‌نیا، نصرت (1394). واکاوی نقش و کاربرد شبکه‌های اجتماعی مجازی برای دانشجویان. فناوری آموزش و یادگیری، 1(3)، 88-69. doi: 10.22054/JTI.2015.1817
‎نیازمند، محمدرضا (1392). بررسی تطبیقی میزان استفاده پژوهشگران کشورهای خاورمیانه از شبکه‌های اجتماعی علمی پیشرفته (پایان‌‌نامه کارشناسی ارشد). دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، شیراز،  دانشگاه شیراز.
نیازمند، محمدرضا؛ ابراهیمی، سعیده؛ و جوکار، عبدالرسول (1395). بررسی تطبیقی میزان استفاده پژوهشگران کشورهای خاورمیانه از شبکه‌های اجتماعی علمی. دانش‌شناسی(علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی و فناوری اطلاعات). 34، 111-101.
Bicen, H. (2015). Determination of University Students’ Reasons Ofusing Social Networking Sites in their Daily Life. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 190, 519-522. doi: 10.1016/j.sbspro.2015.05.036
Boyd, D. M., & Ellison, N. B. (2007). Social network sites: Definition, history, and scholarship. Journal of Computer‐mediated Communication, 13(1), 210-230.  doi: 10.1111/j.1083-6101.2007.00393.x
Nández, G., & Borrego, Á. (2013). Use of social networks for academic purposes: a case study. The electronic library, 31(6), 781-791.  doi: 10.1108/EL-03-2012-0031
Wang, J. L., Jackson, L. A., Wang, H. Z., & Gaskin, J. (2015). Predicting social networking site (SNS) use: Personality, attitudes, motivation and internet self-efficacy. Personality and Individual Differences, 80, 119-124.  doi: 10.1016/j.paid.2015.02.016
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 16 مهر 1396
  • تاریخ بازنگری 27 مهر 1397
  • تاریخ پذیرش 15 اسفند 1396

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما