فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

تأثیر احساس امنیت بر رفتار، ایده‌آل و قصد فرزندآوری در تهران

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

فاطمه مدیری 1
فاطمه تنها 2

1 دانشیارجامعه‌شناسی، گروه مطالعات خانواده، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری جمعیت‌شناسی، گروه جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2021.4607.4553
چکیده
با توجه به تداوم باروری زیر سطح جانشینی و لزوم بررسی عوامل مرتبط، در این مقاله به بررسی تأثیر احساس امنیّت بر تعداد فرزندان زنده به دنیا آمده، ایده‌آل و قصد شده و همچنین قصد داشتن فرزند دیگر پرداخته‌ایم.  در این پیمایش، به شیوه خوشه‌ای چندمرحله‌ای 1189 زن و مرد متأهل در شهر تهران انتخاب شده (زن کمتر از 50 سال و بارور بوده) و در تجزیه‌و‌تحلیل نهایی به کار گرفته شده‌اند. نتایج تحقیق نشان داد میانگین تعداد فرزندان ایده‌آل در پاسخگویان بیش از دو فرزند (13/2)، تعداد فرزندان قصد شده 91/1 فرزند، تعداد فرزندان زنده به دنیا آمده کمتر از سطح جانشینی (41/1) بوده و ۹/۳۶ درصد از پاسخگویان قصد داشتن فرزند دیگر را داشته‌اند. رابطه مستقیم معنادار میان احساس امنیّت با تعداد فرزندان زنده به دنیا آمده، ایده‌آل و قصدشده وجود داشته است. همچنین مدل‌های رگرسیون لجستیک نشان از تأثیر معنادار احساس امنیّت در خروج از بی‌فرزندی، تک‌فرزندی و دو فرزندی داشته است. پیشنهادات سیاستی در راستای افزایش فرزندآوری، مبتنی بر بسترسازی مناسب در راستای کاهش موقعیت‌های مخاطره‌آمیز و افزایش احساس امنیّت در ابعاد مختلف اقتصادی، عمومی، قضایی و سیاسی از جمله امنیّت شغلی و درآمد کافی، ثبات سیاسی و مصونیت از هرگونه تعرض است. 

کلیدواژه‌ها

احساس امنیت
قصد فرزندآوری
تئوری اجتناب از خطر
ایده‌آل
باروری

موضوعات

باپیری، امید علی؛ خلیل، کمربیگی؛ و درویشی، فرزاد (1394). بررسی میزان احساس امنیّت اجتماعی و برخی عوامل مرتبط با آن (مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی استان ایلام). فصلنامه علمی فرهنگ ایلام، 16(46 و 47)، 75-90.  
بیات، بهرام (1387). تبیین جامعه شناختی احساس امنیّت در بین شهروندان تهرانی (با تأکید بر نقش پرداخت رسانه‌ای و سرمایه اجتماعی). نامه علوم‌اجتماعی، 16(35)، 132-115.
رضایی، امید؛ محمد، مظلوم خراسانی؛ و مجدی، علی‌اکبر (1394). مطالعه تأثیر احساس امنیّت اجتماعی بر سلامت اجتماعی شهروندان مشهد. فصلنامه علمی مطالعات امنّیت اجتماعی، 6(44)، 162-139.
سعادتی، مهسا؛ آرزو، باقری؛ و رزاقی نصرآباد، حجیه‌بی­بی (1394). زمان وقوع تولد اولین فرزند و تعیین‌کننده‌های آن در استان سمنان با استفاده از مدل پارامتری بقا. نامه انجمن جمعیّت‌شناسی ایران، 10(19)، 87-63.
سوفالچین لنگرودی، عاطفه؛  و عینی زیناب، حسن (1398). بررسی چند متغیّره تغییرات باروری ویژه سنّی مقطعی در ایران. نامه انجمن جمعیّت‌شناسی ایران، 14(28)، 67-45.
عباسی شوازی، محمد جلال؛ و خانی، سعید (1393). ناامنی اقتصادی و باروری: مطالعه موردی زنان دارای همسر شهرستان سنندج. نامه انجمن جمعیّت‌شناسی ایران، 9(17)، 76-37.
عباسی شوازی، محمد جلال؛ و دراهکی، احمد (1396). تأثیر سنخ‌های متفاوت شبکه‌های اجتماعی بر قصد باروری: مطالعه زنان حداقل یک بار ازدواج کرده مناطق شهری استان بوشهر. نامه انجمن جمعیّت‌شناسی ایران، 12(23)، 41-7.
عباسی شوازی، محمدجلال؛ رازقی نصرآباد، حجیه‌بی‌بی؛ حسینی‌چاووشی، میمنت (1399). امنیّت اقتصادی- اجتماعی و قصد باروری در شهر تهران. نامه انجمن جمعیّت‌شناسی ایران، 15(29)، 238-211.
عبدالهی، عادل؛ و فرجادی، غلامعلی (1395). عقلانیّت اقتصادی و اجتماعی و کنش فرزندآوری در شهر تهران: نتایج یک مطالعه کیفی. مجله مطالعات جمعیّتی، 2(2)، 131-101.
گلی، یونس؛ محمودیانی، سراج‌الدین؛ و دل‌انگیزان، سهراب (1394). تأثیر مشخصه‌های جمعیّتی و اقتصادی-اجتماعی خانوار بر میزان باروری زنان در ایران. نامه انجمن جمعیّت‌شناسی،10(20)، 211-188.
مدیری، فاطمه؛ و رازقی نصرآباد ،حجیه بی­بی (1394). بررسی رابطه دینداری و قصد باروری در شهر تهران. نامه انجمن جمعیّت‌شناسی ایران، 10( 20)، 163-128.
مرکز آمار ایران (1390). نتایج سرشماری 1390. برگرفته از https://www.amar.org.ir
مرکز آمار ایران (1390). هزینه و درآمد خانوارهای شهری 1390. برگرفته از https://www.amar.org.ir
موحّدی، محمد‌ابراهیم؛ و عرف، جمال (1392). عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیّت سیاسی نخبگان سیاسی کشور. فصلنامه مطالعات راهبردی، 16(59)، 89-53.
  میرزایی، محمد؛ و شمس قهفرخی، مهری (1393). اهمیت ویژگی‌های شغلی زنان بر احتمال باروری طی دوره پنج ساله 1393-1389(مطالعه موردی شهر اصفهان). نامه انجمن جمعیّت‌شناسی ایران، 9(17)، 139-113.
یاری، حامد؛ و هزار‌جریبی، جعفر (1391). بررسی رابطه احساس امنیّت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان (مطالعه موردی ساکنان شهر کرمانشاه). پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 1(4)، 58-39.
Ayloon, S. (2019). Job insecurity and fertility in Europe. Review of Economics of the household, 17(2), 1321–1347. doi:10.1007/s11150-019-09450-5
Becker, G.S. (1960). An economic analysis of fertility. In: Becker, G.S. (ed.). Demographic and Economic Change in Developed Countries (pp. 209-231). Princeton: Princeton University Press.
Begall, K. (2011). The relation of fertility with economic uncertainty, human capital characteristics, and social support in Post-Communist Estonia. In H. P. Blossfeld, D. Hofa¨cker, & S. Bertolini (Eds.). Youth on Globalised Labour Markets: Rising Uncertainty and Its Effects on Early Employment and Family Lives in Europe (pp.215-238). Opladen: Barbara Budrich.
Bernardi, L., Klarner, A., &Von Der Lippe, H. (2008). Job Insecurity and the Timing of Parenthood: A Comparison between Eastern and Western Germany. European Journal of Population, 24, 287-313. doi: 10.1007/s10680-007-9127-5
Clark, A. E., &Lepinteur, A. (2020). A Natural Experiment on Job Insecurity and Fertility in France. Review of Economics and Statistics, 104 (2), 386-398. doi.org/10.1162/rest_a_00964
Comolli, C. L. (2017). the fertility response to the Great Recession in Europe and the United States: Structural economic conditions and perceived economic uncertainty. Demographic Research, 36(51), 1549- 1600. doi: 10.4054/DemRes.2017.36.51
Fallen, S., & Olah, L.S. (2018). Economic uncertainty and first-birth intentions in Europe. Demographic Research, 39(28). 795-834. doi: 10.4054/DemRes.2018.39.28
Friedman, D., Hechter, M., & Kanazawa, S. (1994). A theory of the value of children. Demography, 31(3), 375-401. doi: 10.2307/2061749  
Hondroyiannis, G. (2010). Fertility Determinants and Economic Uncertainty: An Assessment Using European Panel Data. Journal of Family and Economic Issues, 31(1), 33-50. doi: 10.1007/s10834-009-9178-3
Johnson-Hanks, J. A., Bachrach, C. A., Morgan, S. P., & Kohler, H. P. (Eds.). (2011). Understanding family change and variation: Toward a theory of conjunctural action, New York: Springer.
Klesment, M., & Puur, A. (2010). Effects of education on second births before and after societal transition: Evidence from the Estonian GGS. Demographic Research, 22(28), 891–932. doi: 10.4054/DemRes.2010.22.28
Kohler, H. P., & Kohler, I. (2002). Fertility Decline in Russia in the Early and Mid 1990s: The Role of Economic Uncertainty and Labor Market Crisis. European Journal of Population, 18(3), 233-262. doi: 10.1023/A:1019701812709
Kreyenfeld, M. (2010). Uncertainties in female employment careers and the postponement of parenthood in Germany. European Sociological Review, 26(3), 351–366. doi.org/10.1093/esr/jcp026
Mansour, F. (2018). Economic Insecurity and Fertility: Does Income Volatility Impact the Decision to Remain a One-Child Family. Journal of Family and Economic Issues, 39(6), 243-257. doi: 10.1007/s10834-017-9559-y
Mattison, S., Moya, C., Reynolds, A., & Towner, M. C. (2018). Evolutionary demography of age at last birth: integrating approaches from human behavioural ecology and cultural evolution. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 373(1743), 201-230. doi: 10.1098/rstb.2017.0060
Modena, F., Rondinelli, C. & Sabatini, F. (2012). Economic insecurity and fertility intentions: the case of Italy. The Review of Income and wealth, 60(1), 233-255.  doi.org/10.1111/roiw.12044
Pison, G., & Wilson, C. (2004). More than half of the global population lives where fertility is below replacement level, Working Paper Population and Societies, 1–4.  
Sear, R. (2015). Evolutionary contributions to the study of human fertility. Population studies, 69(1), 39-55.  doi: 10.1080/00324728.2014.982905
Sear, R., Lawson, D. W., Kaplan, H., & Shenk, M. K. (2016). Understanding variation in human fertility: what can we learn from evolutionary demography? Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 371(1692), doi: 10.1098/rstb.2015.0144
Sobotka, T. (2010). Reproductive decision-making in a macro-micro perspective (REPRO), Synthesis and policy implications, European Demographic Research Papers. Vienna: Vienna Institute o f Demography of the Austrian Academy of Sciences. 
Tolke, A., Diewald, M. (2003). Insecurities in employment and occupational careers and their impact on the transition to fatherhood in western Germany. Demographic Research, 9(3), 41–68. doi: 10.4054/DemRes.2003.9.3
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما