فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

تأثیر باورهای آرمان‌گرایی توسعه‌ای بر سبک‌های همسرگزینی جوانان: مورد مطالعه، جوانان 35-18 سال شهر یاسوج

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

رامین تقوی 1
علی یار احمدی 2
اصغر میرفردی 3
ماهرخ رجبی 4

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران و گروه جامعه شناسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشیار جمعیت‌شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 دانشیار جامعه‌شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

4 استادیار جامعه‌شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2022.4791.4700
چکیده
در دهه‌های اخیر، به موازات تغییرات گسترده در سراسر جهان، بسیاری از ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی در ایران دستخوش تغییر و دگرگونی شده است. مقاله حاضر با هدف بررسی تأثیر باورهای آرمان‌گرایی توسعه‌ای بر سبک‌های همسرگزینی جوانان انجام شده است. روش‌ تحقیق به‌صورت پیمایشی و ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه است. داده‌های تحقیق از طریق پیمایش در بین 608 جوانان شهر یاسوج که به روش نمونه­گیری خوشه­ای چند مرحله ای انتخاب شده­اند، گردآوری شده است. یافته‌های تحقیق بیانگر آن است که بین متغیرهای دینداری، آرمان‌گرایی توسعه‌ای، نگرش‌های جنسیتی و نگرش به ازدواج با سبک‌های همسرگزینی رابطه معناداری وجود دارد، و متغیرهای مادی‌گرایی، استفاده از فضای مجازی و اینترنت و فردگرایی، رابطه معناداری با سبک‌های همسرگزینی نداشتند. بر اساس مدل نهایی تحقیق، پنج متغیر که بیشترین ارتباط را با سبک‌های همسرگزینی داشتند به ترتیب اهمیت دینداری، آرمان‌گرایی توسعه‌ای، سن و تحصیلات والدین بود که متغیر سبک‌های همسرگزینی را تبیین کردند. بر اساس مدل نهایی تحلیل مسیر، متغیر سن به صورت مستقیم و متغیرهای دینداری، تحصیلات والدین و نگرش‌های جنسیتی هم  به‌‌صورت مستقیم و هم از طریق آرمان‌گرایی توسعه‌ای بر سبک‌های همسرگزینی تأثیرگذار بوده‌اند. متغیرهای فردگرایی، مرد بودن، استفاده از فضای مجازی و نگرش نسبت به ازدواج، به صورت غیر‌مستقیم و از طریق آرمان‌گرایی توسعه‌ای بر سبک‌های همسرگزینی موثر بوده‌اند. در مجموع می‌توان گفت که سبک‌های مختلف همسرگزینی و روابط جوانان در جامعه مورد مطالعه، متأثر از باورهای آرمان‌گرایی توسعه‌ای در حال دگرگونی است و لازم است این پدیده به‌عنوان یک واقعیت اجتماعی در برنامه‌ریزی‌های اجتماعی لحاظ شود.

کلیدواژه‌ها

آرمانگرایی توسعه‌ای
همسرگزینی
فردگرایی
ازدواج

موضوعات

اعزازی، شهلا (1376). جامعه‌شناسی خانواده با تأکید بر نقش، ساختار و کارکرد خانواده در دوران معاصر. تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
افشاری، علی، معینی، سیدرضا، انصاری، حمید (1399). بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر گرایش جوانان تهرانی به مهاجرت خارج از کشور. فصلنامه مرکز مطالعات راهبردی وزارت ورزش و جوانان، 19(47)، 30-9.
آقاسی، محمد؛ و فلاح مین‌باشی، فاطمه (1394). نگرش جوانان ایرانی به ازدواج، انتخاب همسر و تشکیل خانواده. پژوهشنامه زنان، 6 (1)، 21-1.
پارسامهر، مهربان؛ خرم‌پور، یاسین؛ و کرایی، حسام (1400). تأثیر مؤلفه‌های مدرنیته بر ابعاد عرفی‌شدن دین (مورد مطالعه: دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه یزد). مجله مطالعات اجتماعی ایران، 14(3)، 79-54. doi: 10.22034/jss.2021.244228
توسّلی، غلامعباس (1380). نظریه‌های جامعه‌شناسی. تهران: سمت.
جوادی‌یگانه، محمدرضا (1387). رویکرد جامعه‌شناسانه انتخاب عقلانی. راهبرد فرهنگ، 3، 64-33.
چراغی، مونا؛ مظاهری، محمدعلی؛ موتابی، فرشته؛ پناغی، لیلی؛ صادقی، منصوره‌السادات؛ و سلمانی، خدیجه (1396). مقیاس سیستمی‌ـ‌مثلثی خانواده؛ ابزاری برای سنجش روابط همسران و خانواده‌های اصلی آنها. فصلنامه خانواده‌پژوهی، 13(51)، 360-343.
حبیب‌پور‌گتابی، کرم؛ و غفاری، غلامرضا (1390). علل افزایش سن ازدواج دختران. زن در توسعه و سیاست، 9(32)، 34-7.
حسینی، حاتم؛ و گراوند، مریم (1395). تبیین شکاف در رفتار و نگرش زنان نسبت به الگوی همسرگزینی در شهر کوهدشت. جامعه‌شناسی کاربردی، 27 (61)، 128-113.
خجسته‌مهر، رضا؛ محمّدی، علی؛ و عباس‌پور، ذبیح‌اللّه (۱۳۹۵). نگرش دانشجویان به ازدواج: یک مطالعه کیفی. نشریه روان پرستاری، 4(2)، 28-19.
داتن، ویلیام(1384). دگرگونی اجتماعی در جامعه اطلاعاتی (مترجم: محمدتوکل کوثری ؛ و ابراهیم کاظمی‌پور).تهران: انتشارات دبیرخانه شورای عالی اطلاع‌رسانی و کمیسیون ملی یونسکو.
دواس. دی. ای (1378). پیمایش در تحقیقات اجتماعی(مترجم: هوشنگ نایبی). تهران، ایران: نشر نی.
رجبی، غلامرضا؛ عباسی، قدرت‌اللّه؛ و شمعونی اهوازی، شهلا (1394). همسرگزینی (سنتی، آزاد و ترکیبی) و رضایت زناشویی در پرستاران. دوفصلنامه آسیب‌شناسی، مشاوره و غنی‌سازی خانواده، 1(1)، 86-77.
زاهدی، محمّدجواد؛ نایبی، هوشنگ؛ دانش، پروانه؛ و نازک‌تبار، پروانه (1392). تبیین جامعه‌شناختی تأثیر فرایند نوسازی در ساختار خانواده (مقایسه نقاط شهری و روستایی استان مازندران). فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، 16(61)، 148-97.
ساروخانی، باقر (1395). روش­های تحقیق در علوم اجتماعی (جلد سوم). تهران: نشر دیدار.
ساروخانی، باقر؛ علی‌احمدی، امید؛ و صفا، داود (1395). تحلیل گفتمان الگوهای خانواده در جامعه کنونی با تأکید بر مناسبات همسرگزینی )بازنمایی الگوهای پست‌مدرن، تجدّدگرا، سنتی، درحال‌گذار، اسلامی(. پژوهش‌نامه اسلامی زنان و خانواده، 4(7)، 42-9.
صادقی‌فسایی، سهیلا؛ و شریفی ساعی، محمّدحسین (1390). بازنمایی ازدواج در سریال‌های تلویزیونی (تحلیل نشانه‌شناختی پنج سریال ایرانی پربیننده در دو دهه 1370 و 1380). مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 7 (22)، 93-67.
عباسی‌شوازی، محمدجلال؛ و خانی، سعید (1388). الگوهای ازدواج، قومیت و مذهب: بررسی موردی زنان ازدواج‌کرده در شهرستان قروه. نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 4(7)، 35-66.
عسگری ندوشن، عباس؛ عباسی شوازی، محمّدجلال؛ و صادقی، رسول (1388). مادران، دختران و ازدواج (تفاوت‌های نسلی در ایده‌ها و نگرش‌های ازدواج در شهر یزد). مطالعات راهبردی (کتاب زن)، 11 (44)، 36-7.
عسگری‌ندوشن، عباس؛ عباسی‌شوازی، محمّدجلال (1378). آرمان‌گرایی در توسعه و نگرش‌های مرتبط با خانواده در ایران (مطالعه‌ای موردی در شهر یزد). نامه علوم اجتماعی، 16 (34)، 49-72.
عظیمی‌هاشمی، مژگان؛ اعظم‌کاری، فائزه؛ بی‌گناه، معصومه؛ و رضامنش، فاطمه (1394). ارزش‌ها، نگرش‌ها و الگوهای کنش جوانان درخصوص همسرگزینی و روابط پیش از ازدواج: مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه‌های استان خراسان رضوی. راهبرد فرهنگ، 8 (29)، 179-212.
فرهمند، مهناز؛ جواهرچیان، ندا؛ و هاتفی‌راد، ندا (1393). جهانی‌شدن و بازاندیشی تعاملات جنسی (مورد مطالعه جوانان شهر یزد). فصلنامه راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 14، 175-204.
کاظمی، زهرا (1389). بررسی تأثیر آرمان‌گرایی توسعه‌ای بر شکاف بین نگرش‌های دختران و مادران آن‌ها نسبت به ازدواج و خانواده. خانواده‌پژوهی، 6(23)، 312-299.
کاظمی، زهرا؛ و نیازی، صغری (1389). بررسی تأثیر عوامل فرهنگی بر الگوی ازدواج (مطالعه موردی: شهر شیراز). مجله جامعه‌شناسی ایران، 11(2)، 32-3.
کریمیان، نادر؛ سالاری، سمانه؛ و ملکاری، بختیار (1394). رابطه هم‌خانگی در ایران؛ بررسی کیفی علل و انگیزه‌های گرایش به آن. فصلنامه مطالعات روان‌شناسی بالینی. 6 (21)، 170-200.
لنسکی، گرهارد؛ و لنسکی، جین (1369). سیر جوامع بشری (مترجم: ناصر موفقیان). تهران: سازمان انتشارات آموزش انقلاب اسلامی.
لیتل، دانیل(1373). تبیین در علوم اجتماعی، درآمدی بر فلسفه علم الاجتماع (مترجم: عبدالکریم سروش). تهران: انتشارات صراط.
مهدی‌زاده، سیّدمحمّد؛ و ابراهیمی، سعید (1393). نقش رسانه‌های جدید در روابط اجتماعی دانشجویان با تأکید بر اینترنت (مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی و دانشگاه تهران). مطالعات رسانه‌ای، 9(24)، 150-137.
موحد، مجید؛ عنایت، حلیمه؛ و عباسی‌شوازی، محمدتقی (1385). بررسی رابطه‌ عوامل اجتماعی و فرهنگی با نگرش دانشجویان نسبت به معاشرت و دوستی دختر و پسر پیش از ازدواج. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 2(47)، 165-147.
نیکخواه، هدایت‌‌الله؛ فانی، مریم؛ و اصغرپورماسوله، احمدرضا (۱۳۹۶). سنجش دانشجویان نسبت به ازدواج و عوامل مؤثر در آن. جامعه‌شناسی کاربردی، 3(۶۷)،122-99.
همیلتون، ملکلم (1378). جامعه‌شناسی دین (مترجم: محسن ثلاثی). تهران: مؤسسۀ فرهنگی انتشاراتی تبیان.
وثوقی، منصور؛ و دایمی، اکرم (1384). عوامل اجتماعی ـ فرهنگی موثر بر نگرش والدین نسبت به روابط میان نوجوانان دختر و پسر در شهر تهران. نامه انسان‌شناسی، 4(7)، 188-161.
Adams, B. N. (2010). Themes and threads of family theories: A brief history. Journal of Comparative Family Studies, 41(4), 499–505. doi: 10.3138/jcfs.41.4.499
Allendorf, K., & Thornton, A. (2015). Caste and choice: The influence of developmental Idealism on Marriage Behavior. American Journal of Sociology, 121(1), 243-287.
Apostolou, M. (2007). Sexual selection under parental choice: The role of parents in the evolution of human mating. Evolution and Human Behavior, 28(6), 403-409. doi: 10.1016/j.evolhumbehav.2007.05.007
Bachrach, C. A. (2013). Culture and demography: Reluctant bedfellows or new frontier. Demography, 51, 3–25. doi: 10.1007/s13524-013-0257-6
Braaten, E. B., & Rosén, L. A. (1998). Development and validation of the Marital Attitude Scale. Journal of Divorce & Remarriage, 29(3-4), 83-91.‏
Claire M. Kamp Dush, Cohan, C. L., & Amato, P. R. (2003). The relationship between cohabitation and marital quality and stability: Change across Cohorts? Journal of Marriage and Family, 65(3), 539–549.
 Cliquet, R. (2003). Major trends affecting families in the new millennium. Western Europ and North America, na.
  Fuwa, M. (2014). Work–family conflict and attitudes toward marriage. Journal of Family Issues, 35(6), 731-754.
Glock, C. Y. & Stark, R. (1965). Religion and society in tension. Chicago: Rand McNally.
Gubernskaya, Z. (2010). Changing attitudes toward marriage and children in six countries. Sociological Perspectives, 53(2), 179–200.
Gunnell, M. (2007). Global cultural values change and relationship with telecommunications Change: A longitudinal analysis. Capella University.  
Inglehart, R., & Baker, W. E. (2000). Modernization, cultural change, and the persistence of traditional values. American Sociological Review, 65(1), 19–51. doi: 10.2307/2657288
 Julie, D. J., Ghimire, D. J, Thornton, A. and Lisa, D. P. (2006). Developmental idealism and changing models of marriage. PSC Research Report, 06-609.
Kanaaneh, R. A. (2002). Birthing the nation: strategies of Palestinian women in Israel. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
 Kavas, S. & Thornton, A. (2020). Beliefs about family change and development in Turkey. Population Research and Policy Review, 39, 47–75.
Lalonde, R. N., Hynie, M., Pannu, M., & Tatla, S. (2004). The role of culture in interpersonal relationships: Do second generation South Asian Canadians want a traditional partner? Journal of Cross-Cultural Psychology, 35(5), 503-524.
Lesthaghe, R. & Neels, K. (2002). From the first to the second demographic Transition: An interpretation of the spatial continuity of demographic innovation in France, Belgium and Switzerland. Journal of Population, 18, 325-360.
Mitra, P. (2004). Effect of socio-economic characteristics on age at marriage and total fertility in Nepal, Journal of Health and Population, 22(1), 84-96.
Önder Erol, P. & Altınoluk Düztaş, D. (2016). Reconciling fmilism and individualism in a society: A study on Turkish university students. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(4), 159-178. doi: 10.11616/basbed.vi.455413
Quismbing, A. R. and Hallman, K. (2003). Marriage in transition: evidence on age, education and assets from six developing countries. New York: Population Council.
Schimmele, C. M. & Wu, Z. (2011). Cohabitation and social engagement. Canadian Studies in Population, 38(3–4), 23 - 36.  doi.org/10.25336/P60K7H
Stackman, V. R., Reviere, R., & Medley, B. C. (2016). Attitudes toward marriage, partner availability, and interracial dating among black college students from historically black and predominantly white institutions. Journal of Black Studies. 47 (2), 169-192.
Thornton, A, G. Binstock, M. J. Abbasi-Shavazi, D. Ghimire, et al. (2012). Knowledge and beliefs about national development and developmental hierarchies: The viewpoints of ordinary people in thirteen Countries. Social Science Research, 41(5), 1053–68. doi: 10.1016/j.ssresearch.2012.03.005
Thornton, A, Xie, Yu. (2016). Developmental idealism in China. Chinese Journal of Sociology, 2(4), 483–496.
Thornton, A. (2005). Reading history sideways: The fallacy and enduring impact of the developmental paradigm on family life. Chicago: University of Chicago Press.
Thornton, A., Dorius, S. F., & Swindle, J. (2015). Developmental idealism. Sociology of Development, 1(2), 277–320.  doi:10.1525/sod.2015.1.2.277
Toren, N. (2003). Tradition and transition: Family change in Israel. Gender Issues, 21(2), 60-76.
Weeks, J. R. (2002). Population: An introduction to concepts and issues (6th ed). Wadsworth Publishing Company.
Xu, H. (2016). Developmental idealism, body weight and shape, and marriage entry in transitional China. Chinese Journal of Sociology, 2(2), 235-258.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما