فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

طراحی الگوی ساختاری استدلال حسابرس با استفاده از رهیافت الگو‌سازی ساختاری‌ـ‌تفسیری فازی

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

مرتضی شفعتی 1
محمد رضا عبدلی 2
حسن ,ولیان 3

1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

2 دانشیار، گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

3 استادیار، گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2020.3907.4023
چکیده
استدلال، به‌عنوان نشانۀ وجود تفکر منطقی، استعدادی ذهنی است که به شیوه‌ای عقلانی عمل می‌کند. در پس هر استدلالی، فردی قرار دارد که برخی مقدمه‌ها را به‌گونه‌ای هدفمند، در راستای حمایت از نتایج به‌کار می‌گیرد و هرچه امکان تجربۀ مستقیم محتوای گزاره‌ها کمتر باشد، نیاز به آوردن استدلال برای توجیه نتایج بیشتر می‌شود. حسابرسی، به‌عنوان عرصه‌ای که ویژگی اصلی آن، اعمال قضاوت حرفه‌ای است، برای ارزشمندتر شدن نیازمند قضاوت بر پایهٔ استدلال‌هایی قوی است؛ بنابراین، در این مقاله، عواملی را معرفی خواهیم کرد که زمینه‌های بهبود قدرت استدلال حسابرسان را فراهم می‌کنند. در این مقاله به‌ کمک 13 خبرهٔ حسابرسی، حسابداری، و مدیریت ‌مالی و برپایۀ روش دلفی نخست، 24 عامل مؤثر بر استدلال، در بازه یک‌ساله بهمن 1397 تا 1398، مشخص و سپس اتفاق‌نظر خبرگان با به‌کارگیری ضریب هماهنگی کندال تأیید شده است. داده‌های پژوهش‌ نیز به کمک پرسش‌نامه مقایسه زوجی محقق‌ساخته با نرخ ناسازگاری 03/0 و برپایۀ روش الگو‌سازی ساختاری‌ـ‌تصویری فازی، در 11 سطح، الگو‌سازی شده‌اند. هوش، تجربه، استانداردهای حسابرسی و حسابداری، و دستورالعمل‌های حسابرسی، در پایین‌ترین سطح الگو، و توانایی دفاع، عدم سوگیری متن، تردید، و استقلال حسابرس (به‌عنوان عوامل تأثیرگذار بر استدلال) در بالاترین سطح قرار گرفته‌اند. همچنین، در نمودار میک‌مک، پایبندی به اخلاق، فرهنگ سازمانی اخلاق‌محور و به‌دور از تقلب، دانش و مهارت در صنعت موردنظر، و صراحت و شفافیت اطلاعات، به‌عنوان عوامل پیوندی استخراج شده‌اند که تأکید بر آن‌ها می‌تواند استدلال حسابرسان را بهبود بخشد.

کلیدواژه‌ها

استدلال حسابرس
بهبود استدلال
قدرت استدلال
معادلات ساختاری‌ـ‌تفسیری فازی
منطق حسابرس

موضوعات

ابراهیمی، ابراهیم؛ و اسماعیل‌زاده، حجت (1394) .سوگیری‌های شناختی در قضاوت حرفه‌ای حسابرسی. فصلنامهمطالعاتحسابداریوحسابرسی، 13(4)، 87-74.   doi:10.22034/iaas.2015.103475
آذر، عادل؛ خسروانی، فرزانه؛ و جلالی، رضا (1395). تحقیق در عملیات نرم  (چاپ دوم). تهران: انتشارات سازمان مدیریت صنعتی.
اسدی، مرتضی؛ و نعمتی، محمد (1394). قضاوت حرفه‌ای در حسابرسی. فصلنامهحسابدار رسمی. شماره 27، 43-33.
افراخته، حسن (1398). نقش سازه‌های ذهنی در تحقق برنامه‌های توسعهٔ ایران. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم‌انسانی، 11(3)، 74-49. doi: 10.22035/isih.2020.3371.3608
بادپا، بهروز؛ پورحیدری، امید؛ و خدامی‌پور، احمد (1398). بررسی اثر رهبری دگرگون‌ساز صاحبکار بر قضاوت حسابرس و نقش میانجی آشنایی با صاحبکار. پیشرفت‌های حسابداری، 11(1)، 29-65.        doi: 10.22099/jaa.2019.32501.1827
خوش‌طینت، محسن؛ و بستانیان، جواد (1386). قضاوت حرفه‌ای در حسابرسی. مطالعات تجربی حسابداری مالی.5(18)، 58-25.
راستگو جهرمی، شکوفه (1399). نردبان استدلالی. ماهنامه رشد معلم، 37، ۲9-28.
رمضانیان، محمدرحیم؛ مرادی، محمود؛ و سلطانی، فاطمه) 1394. (تحلیل موانع تعامل‌پذیری فرهنگی در زنجیره تأمین صنعت خودرو با استفاده از رویکرد مدل‌سازی ساختاری تفسیری. مدیریت فرهنگ‌سازمانی، 13(2)، 391-369.           doi: 10.22059/jomc.2015.54106
سعیدی گراغانی، مسلم؛ و ناصری، احمد(1396). تأثیر تیپ شخصیتی بر قضاوت حرفه‌ای حسابرس در تخصیص بودجه زمانی به حساب‌های حاوی برآورد. فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، ۲(۳)، ۱۶۹-۱۸۴.
عمرانی، محمد؛ و پیری، حبیب (1389). سنجش توسعه‌یافتگی در مناطق روستایی استان سیستان و بلوچستان. فصلنامه تحقیقات اقتصاد کشاورزی، 2(7), 125-144.
غلامرضایی، محسن؛ و حسنی، محمد (1398).تأثیر اختلالات شخصیت بر تردید حرفه‌ای حسابرسان مستقل. مجله دانش حسابداری، 10(2)، 43-76.  doi: 10,22103/ jak.2019,13195,2866
فراهانی، محمد نقی؛ و خانی پور، حمید (1395). نقش روان‌شناسی در ایجاد پیوند بین رشته‌های علوم‌انسانی برای توسعه مؤسسه‌های میان‌رشته‌ای. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم‌انسانی، 8(4)،173-193. doi: 10.22035/isih.2016.239
قربان‌پور، احمد؛ پویا، علیرضا؛ ناظمی، شمس‌الدین؛ و ناجی عظیمی، زهرا (1395). طراحی مدل ساختاری اقدامات مدیریت زنجیره تأمین سبز با استفاده از رهیافت مدل‌سازی ساختاری تفسیری فازی. تحقیق در عملیات در کاربردهای آن. ۱۳(۴)، 20-1.
منصوری، فردین؛ ثقفی، علی؛ و موسی‌پور، نعمت‌اله (1393). مدلی برای کاربست‌پذیری رساله‌های دکتری حسابداری (با تأکید بر حل معضل‌های مالی و پولی). فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم‌انسانی، 7(1)، 173-207. doi: 10.7508/isih.2015.25.007
مهربان پور، محمدرضا؛ رحیمیان، نظام‌الدین؛ و آهنگری، مهناز (1397). بررسی طرز تفکر حسابرسان مستقل در کاربرد تردیدحرفه‌ای در ایران. دانش حسابرسی، ۱۸(۷۱)، ۱۰۷-۱۲۸.
ولیان، حسن؛ صفری گرایلی، مهدی (1397). ارائه الگویی برای درک تردید حرفه‌ای حسابرسان با رویکرد تحلیل محتوا. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 7(25)، 11-28.
Agarwalla, S.K., Desai, N., & Tripathy, A. (2017). The impact of self-deception and professional skepticism on perceptions of ethicality, Advances in Accounting, 37(C), 85-93.  doi:10.1016/j.adiac.2017.04.002
Akyuz, E., & Celik, E. (2015). A fuzzy DEMATEL method to evaluate critical operational hazards during gas freeing in crude oil tankers. Journal of Loss Prevention in the Process Industries, 38, 243-253. doi: 10.1016/j.jlp.2015.10.006
American psychiatric association (A.P.A.). (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders, fifth edition (DSM-V). Retrieved from https://www.psychiatry.org/psychiatrists/practice/dsm
Argyris, C. (2009). Overcoming organizational defenses: Facilitating Organizational Learning. New Jersey: Prentice Hall.
Bacudio, L., Benjamin, M.F., Eusebio, R.C., Holaysan, S.A., Promentilla, M.A., Yu, K.D., & Aviso, K.B. (2016). Analyzing barriers to implementing industrial symbiosis networks using DEMATEL. Sustainable Production and Consumption, 7, 57-65.  doi:10.1016/j.spc.2016.03.001
Canadian Institute of Chartered Accountants (1995). Professional Judgment and the Auditor. CICA Research Study Group, Toronto, CICA.
Eutsler, J., Anne E. N., & Gregory , M. T., (2018). A live simulation-based investigation: interactions with clients and their effect on audit judgment and professional skepticism, AUDITING: A Journal of Practice & Theory, 37 (3), 145-162.  doi: 10.2308/ajpt-51880
EVANS, J. ST. B. T. (1989). Bias in human reasoning: Causes and consequences. Hove, U.K.: Erlbaum.
Govindan K., Palaniappan M., Zhu Q., & Kannan. D. (2012). Analysis of third party reverse logistics provider using interpretive structural modeling. International Journal of Production Economics, 140(1), 204-211. doi: 10.1016/j.ijpe.2012.01.043
Gumus, A. T., Yayla, A.Y., Celik, E. & Yildiz, A. (2013), A combined fuzzyahp and fuzzy-gramethodology for hydrogen energy storage method selection in turkey, Energies, 6 (6), 3017-3032. doi: 10.3390/en6063017
Hardies, K., Breesch, D., & Branson, J. (2012). Male and female auditors overconfidence, Managerial Auditing Journal, 27(1), 105–118. doi: 10.2139/ssrn.1553779
Hurrt, R. K., Eining, M., & Plumlee, R. D. (2003). Professional skepticism: A model with implications for research. Working Paper, University of Wisconsin-Madison.
Hurtt, R. K. (2010). Development of a scale to measure professional skepticism. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 29(1), 149-171. Doi:10.2308/aud.2010.29.1.149
Jia, P., Diabat, A., & Mathiyazhagan, K. (2014).Analyzing the SSCM practices in the mining and mineral industry by ISM approach, Resources Policy, 46, 76–85. doi: 10.1016/j.resourpol.2014.04.004
Khatvani, G. Singh, S. P. Trivedi, A. & Chauhan, A. (2015). Fuzzy-TISM: A fuzzy extension of TISM for group decision making. Global Journal of Flexible Systems Management, 16(1), 97-112. doi: 10.1007/s40171-014-0087-4
Knechel, W.R., Sofla, A. S., & Svanström, T. (2018). The effect of professional skepticism on auditor compensation and auditor opinions. Working Paper, University of Auckland, Business School, Seminars and Events.
Kusumawati, A., & Syamsuddin,S. (2018). The effect of auditor quality to professional skepticsm and its relationship to audit quality, International Journal of Law and Management,60(4), 998-1008. doi:10.1108/IJLMA-03-2017-0062
Liu, H. T ,& Wang, W. K. (2009) An integrated fuzzy approach for provider evaluation and selection in third-party logistics. Expert Systems with Applications, 36(3), 4387-4398. doi:10.1016/j.eswa.2008.05.030
Mc Chee, W. Shields, M. D. & Bingberg J. G, (1978), The effect of personality on a subjects information processing, The Accounting Review, 3, 681-697.
Out, U. A., & Elias, A. I. (2017). Auditor scepticism and financial crises: the nigerian factor, Journal of Finance and Accounting, 5(4), 123-130,  doi: 10.11648/j.jfa.20170504.11
Reber, A. S. (1985). Dictionary of Psychology. USA: Mc Graw Hill .
Samaha, K., & Khlif, H. (2017). Audit-related attributes, regulatory reforms and timely disclosure: further evidence from an emerging market, Journal of Financial Reporting and Accounting: 15(2), 158-179. doi/10.1108/JFRA-08-2015-0077
Thakkar, J., Kanda, A., & Deshmukh, S. G. (2008). interpretive structural modeling (ISM) of  IT-enablers for Indian manufacturing SMEs, Information Management & Computer Security, 16, 113–136. DOI: 10.1108/09685220810879609
valiyan, H., & Safari Gerayli, M. (2018). Erā-ye olgu-yi barā-ye dark-e tardid-e herfei hesābresān ba ruykard-e tahlil-e mohtavā [Provides a template for understanding auditors' skepticism with a content analysis approach]. Journal of Management Accounting and Auditing Knowledge, 7(25), 11-28.
Xiog, G., Li, L., & Hao, J. (2011). 2-Tuple linguistic fuzzy ISM and its application, Journal of Fuzzy Information and Engineering, 353–362. doi: 10.1007/978-3-642-14880-4_37
Zulkifli, N., & Abdullah, L. (2015). Integration of fuzzy AHP and interval type-2 fuzzy DEMATEL: An application to human resource management, Expert Systems with Applications, 42, 4397–4409.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 09 خرداد 1399
  • تاریخ بازنگری 07 مرداد 1399
  • تاریخ پذیرش 15 شهریور 1399

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما