فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

ضرورت توجه به گردشگری جهت تحقق رشد اقتصادی در برنامه هفتم توسعه

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

مهدی کمالی 1
حمید آسایش 2
یحیی آریان مهر 3

1 استادیار اقتصاد، گروه علوم اقتصادی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قشم، قشم، ایران

2 استادیار اقتصاد، گروه علوم اقتصادی، دانشگاه آیت‌الله‌العظمی بروجردی(ره)، بروجرد، ایران

3 استادیار برنامه‌ریزی شهری، گروه برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد الیگودرز، الیگودرز، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2022.4491.4464
چکیده
رشد و توسعۀ اقتصادی از جمله اهدافی است که هر اقتصادی دنبال می‌کند و دلیل این امر منافع فراوانی است که رشد اقتصادی را محقق می‌سازد. بنابراین در برنامۀ هفتم توسعه نیز مانند سایر برنامه‌های قبلی می‌بایست به موضوع رشد و توسعه توجه شود. در این برنامه باید به مفهوم آمایش سرزمین و زیربخش‌هایی که دارای مزیت‌هایی مانند گردشگری هستند، توجه ویژه شود. گردشگری به‌عنوان چهارمین صنعت درآمدزای دنیا، منافع اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی به همراه دارد که توسعۀ آن یکی از کم‌هزینه‌ترین روش‌های رشد اقتصادی در برنامۀ هفتم توسعه به شمار می‌آید و از آنجا که ایران جزء10 کشور اول جهان از لحاظ جاذبه‌های گردشگری و جزء 15 کشور اول جهان از نظر تنوع گردشگری و جزء ۸ کشور اول جهان از نظر تنوع صنایع دستی بوده و به لحاظ تنوع آب و هوایی از یک سو و وجود مکان‌های تاریخی و فرهنگی منحصربه‌فرد از سوی دیگر، یکی از چند کشور انگشت‌شماری است که از مزیت مطلق جذب گردشگری جهان برخوردار است، به‌همین‌سبب، در این مقاله به بررسی اثر گردشگری خارجی بر رشد اقتصادی استان‌های ایران به‌صورت کلی و تفکیک 9 منطقۀ آمایش سرزمین پرداخته شده است تا در صورت اثرگذاری به‌عنوان یک زیربخش مهم در برنامۀ هفتم پیشنهاد شود و امکان سیاست‌گذاری به تفکیک مناطق آمایش صورت پذیرد. برای دستیابی به این مهم، از روش پنل دیتا و داده‌های فصلی جمع‌آوری‌شده از مرکز آمار ایران و سازمان میراث فرهنگی طی سال‌های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹7بهره برده شده است. نتایج نشان داد که گردشگری اثر مثبت و معناداری بر رشد اقتصادی بیشتر استان‌های ایران دارد و بیشترین اثر در مناطق 4 و 5 و کمترین اثر در منطقۀ 8 و 9 آمایش سرزمین وجود دارد. بنابراین باید در برنامۀ هفتم به ایجاد ظرفیت در این زیربخش توجه ویژه شود.

کلیدواژه‌ها

گردشگری
رشد اقتصادی
پنل دیتا
آمایش سرزمین

موضوعات

اسدپور، احمدعلی (1396). بررسی رابطه صنعت توریسم با رشد اقتصادی با عنایت به سند چشم‌انداز. فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 7(4)، 295-285.
بزازان، فاطمه؛ اسماعیلی، مهناز؛ و فارسی، فرشته (1399). اثرات اقتصادی ورود گردشگران داخلی به استان خراسان رضوی. پژوهشنامه اقتصادی، 20 (76)، 80-55 . doi: 10.22054/joer.2020.11900
بزازان، فاطمه؛ و آزاددانا، فهیمه (1397). اثرات اقتصادی ورود گردشگران داخلی به قم (رویکرد داده ستانده دومنطقه‌ای). برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، 7(25)، 24-8.  doi: 10.22080/jtpd.2018.1997
پروین، محمد؛ رضویان، محمدتقی؛ و توکلی‌نیا، جمیله (1398). ارزیابی تأثیر گردشگری در توسعه اقتصادی شهر تهران. پژوهش‌های دانش زمین، 10(3)، 230-214 .  doi: 10.52547/esrj.10.3.214
پناهی، حسین؛ و خداوردی‌زاده، صابر(1394). تأثیر غیرخطی تورم و توسعه‌ی گردشگری بر رشد اقتصادی ایران: رهیافت مارکوف سویچینگ. مجله‌ برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، 4(14)، 25-8.
حسنوند، سمیه؛ و خداپناه، مسعود (1393). تأثیر گردشگری بر رشد اقتصادی در کشورهای در حال توسعه:دو رویکرد پانل ایستا و پانل پویا. فصلنامه سیاست‌های راهبردی و کلان، 2(6)، 102-87.
حقیقت، جعفر؛ و معصوم زاده، سارا (1399). بررسی اثر غیرخطی گردشگری سلامت بر رشد اقتصادی ایران: رهیافت خود رگرسیون با وقفه‌های توزیعی. راهبردهای مدیریت در نظام سلامت، ۵ (۲)، 100-89.
خوشکام، مانا؛ صبوری، بهناز؛ و قادری، زاهد (1398). بررسی اثر صنعت گردشگری بین المللی بر رشد اقتصادی: مطالعه بین کشوری با کمک تخمین زن گشتاورهای تعمیم‌یافته سیستمی. فصلنامه برنامه‌ریزی توسعه گردشگری، 8(29)، 213-191.   doi: 10.22080/jtpd.2019.14902.2922
دانشمندی، زهره (1400). بررسی جایگاه صنعت گردشگری ایران در منطقه و جهان در سال های اخیر. گزارش پژوهشی، اداره پژوهش‌های سیاسی  صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
دشتبان فاروجی، مجید؛ خوشنودی، عبداله؛ دشتبان فاروجی، سحر (1396). بررسی رابطه بین کیفیت خدمات گردشگری و رشد اقتصادی: یک الگوی رشد درونزا. فصلنامۀ اقتصاد و الگوسازی،  8 (32)، 150-125. 10.22080/jtpd.2019.14902.2922 doi:
رضاقلیزاده، مهدیه (1395). بررسی تأثیر گردشگری بر مثلث فقر، نابرابری و رشد اقتصادی. فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری(مطالعات جهانگردی)، 11 (36)، 160-125.
شکوری، بهرام؛ خوشنویس یزدی، سهیلا؛ و ناطقیان، نیلوفر (1396). تأثیر توسعۀ گردشگری بر اقتصاد ایران. پژوهشنامه اقتصاد و کسب و کار، 8 (16)، 52-33.
ضرونی، زهرا؛ سلامی، فریبا؛ گودرزی، محبوبه (1396). تأثیر توسعه گردشگری بر رشد اقتصادی در کشورهای آسیایی. اولین همایش بین‌المللی برنامه‌ریزی اقتصادی، توسعه پایدار و متوازن منطقه‌ای رویکردها و کاربردها.
طیبی، سیدکمال؛ بابکی، روح‌الله؛ و جباری، امیر (1386). بررسی رابطه توسعه گردشگری و رشد اقتصادی درایران ( 1338 - 1383). پژوهشنامه علوم انسانی و اجتماعی، 7(26)، 83-110.
عرب، زهرا (1393). بررسی و مطالعه تأثیر هنر- صنعت گردشگری بر رشد و توسعه اقتصادی در ایران و کشورهای OECD  در سال‌های 2010 تا 2013. دو فصلنامه‌ هنرهای کاربردی، 3(5)، 67-59.
عربشاهی کریزی، احمد؛ و آریانفر، مرتضی (1393). گردشگری سلامت و قابلیت‌های گردشگری پزشکی- درمانی در ایران. فصلنامه جغرافیایی فضای گردشگری، 3(9)، 151-133.
غفاری، غلامرضا؛ و جعفری مقدم، محسن (1398). علوم انسانی، تحولات گفتمانی و برنامه‌ریزی توسعه در ایران 1357-1392. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 11 (3)،  107-75. dio: 10.22035/isih.2020.2880.3222
فیروزی، محمدعلی؛ گودرزی، مجید؛ و زارعی، علی (1393). برآورد حجم تقاضای گردشگری در استان خوزستان با استفاده از تحلیل رگرسیون. فصلنامه جغرافیایی فضای گردشگری، 3(10)، 24-1.
کبیری، محمدجعفر؛ و صدرایی، محمدحسین (1397). بررسی تأثیر عناصر اصلی تشکیل‌دهنده شاخص توسعه جوانان بر رشد اقتصادی در کشورهای منتخب؛ درس‌های برای ایران. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 10(3)، 170-145.  doi: 10.22035/isih.2018.297
کمالی، مهدی؛ و آسایش، حمید (1398). تعیین عوامل مؤثر بر گردشگری سلامت خارجی در مناطق مختلف ایران. فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 10(2)، 679-659.
کهنسال، محمدرضا؛ و توحیدی، امیرحسین (1392). بررسی رابطه علّی میان گردشگری و رشد اقتصادی در کشورهای عضو منطقه منا. فصلنامه اقتصاد مقداری (بررسی‌های اقتصادی سابق)، 10(4) ، 72-55. doi: 10.22055/jqe.2014.11623
مظفری‌نیا، مهدی؛ منوچهری، عباس؛ غفاری، مسعود؛ و مؤمنی، فرشاد (1395). اندیشه شناسی سیاسی نظریه مراحل رشد اقتصادی روستو. فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای در علوم انسانی، 8(2)، 176-157. doi: 10.22035/isih.2016.221
موسائی، میثم (1383). تخمین تابع تقاضای توریسم به ایران. فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، 32 (3)، 244-225.
میرزایی، حسین؛ و جلیلی، ساناز (1390). تأثیر توسعه گردشگری بر رشد اقتصادی (مقایسه ایران و کشورهای منتخب). اقتصاد مالی (اقتصاد مالی و توسعه)، 5(15)، 91-73.
نصیری هنده خاله، اسماعیل؛ هادوی، فرامرز؛ و زمانی، مهدی (1395). شناسایی رابطه بین توسعه صنعت گردشگری و رشد اقتصادی استان زنجان. فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری، 3(15)، 95-76. doi: 20.1001.1.23452870.1395.4.15.5.0
Abdul, J., Tahir, M., & Muhammad, I. (2013). Tourism–growth nexus in Pakistan: Evidence from ARDL bounds tests. Economic Modelling, 35 (3),185–191.  doi: 10.1016/j.econmod.2013.06.034
Al-Mulali, U., Gholipour, H. F., & Al-hajj, E. (2019). The nonlinear effects of oil prices on tourism arrivals in Malaysia. Current Issues in Tourism,12 (1), 1-5.  doi: 10.1080/13683500.2019.1586844
Antonakakis, N., Dragouni, M., Eeckels, B., & Filis, G. (2019). The tourism and economic growth enigma: Examining an ambiguous relationship through multiple prisms. Journal of Travel Research, 58(1), 3-24.
Chatziantoniou, I., Filis, B., Eeckels, G., & Apostolakis, A. (2013). Oil prices, tourism income and economic growth: A structural VAR approach for european mediterranean countries. Tourism management, 36(2), 331-341.   doi: 10.1016/j.tourman.2012.10.012
Chen, C-F., & Chiou-Wei, S-Z. (2009). Tourism expansion, tourism uncertainty and economic growth: New evidence from taiwan and korea. Tourism management, 30(6),812-818. doi: 10.1016/j.tourman.2008.12.013
Chor Foon, T., & Abosedra. S. (2014). The impacts of tourism, energy consumption and political instability on economic growth in the MENA countries. Energy policy, 68(1), 458-464. doi: 0.1016/j.enpol.2014.01.004
Chou, M.C. (2013). Does tourism development promote economic growth in transition countries? A panel data analysis. Economic modelling, 33(3). 226-232. doi: 10.1016/j.econmod.2013.04.024
Cortes, I., & Pulina, M. (2006). A further step into ELGH and TLGH for SpainandItaly. http://www.feem.it/Feem/Pub/Publications/WPapers/default.htm
Kumar, R. A. (2019). The Impact of Inbound Tourism on Economic Growth of Nepal. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 9(3), 183-195.
Lee, J.W., & Brahmasrene. T. (2013). Investigating the influence of tourism on economic growth and carbon emissions: Evidence from panel analysis of the european union. Tourism Management, 38 (1), 69-76.
Rampal, O. (2017). The Relationship between Tourism, Financial Development and Economic Growth in India. Future Business Journal, 3(1), J9-22. doi: 10.1016/j.fbj.2017.01.003
Wan-Chen, P., & Bwo-Nung, H. (2008). Tourism development and economic growth– a nonlinear approach. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, Elsevier, 387(22), 5535-5542. doi: 10.1016/j.physa.2008.05.037
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 02 اسفند 1400
  • تاریخ بازنگری 20 مرداد 1401
  • تاریخ پذیرش 06 شهریور 1401

صفحه اصلی

هیئت تحریریه

اصول اخلاقی

راهنمای داوران

ارسال مقاله

تماس با ما