اقتصاد سبز، ضررورت تحقق تمدن اکولوژیک در ایران

لیاقتی, هومان; مبرقعی, نغمه

doi:10.22035/isih.2025.5621.5211

اقتصاد سبز، ضررورت تحقق تمدن اکولوژیک در ایران

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

هومان لیاقتی ¹

نغمه مبرقعی ²

¹ استاد پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

² دانشیار پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22035/isih.2025.5621.5211

چکیده

وضعیت نابسامان محیط زیست جهانی، حاکی از بهره‌برداری نامناسب بشر از طبیعت است. هرچند فلسفهٔ آفرینش در تعادل و توازن معنا می‌یابد و این امر به وضوح در شاخص‌های محیط‌زیستی پیش از مداخلات بشری مشهود است، ورود بشر و تصرف‌های او در طبیعت، ناپایداری‌هایی را رقم زده است. تغییرات اقلیمی، آلودگی‌های آب، خاک و هوا، کاهش تنوع زیستی، تغییرات شدید کاربری و تشدید وقایع حدی، همگی ناشی از عدول و عدم تبعیت بشر از قوانین حاکم بر طبیعت هستند. در دهه‌های اخیر، تلاش‌های فراوانی برای حل این معضلات در کشورهای مختلف جهان صورت گرفته و تأکید بر لزوم بازگشت به اصول و نظام طبیعت، یکی از مهم‌ترین آن‌ها بوده است. اصطلاح «تمدن اکولوژیک» که برای اولین بار در سال ۱۹۷۶ توسط فیچر و در کتاب شرایط بقای انسان مطرح شد، در سال‌های اخیر به یکی از کلیدواژه‌های بازگشت انسان به اصول طبیعت تبدیل شده است. کشورهایی همچون چین، با پیشینه تمدنی غنی و دوستدار طبیعت، در تلاش‌اند تا با احیای سنت‌های پیشینیان خود در پاسداشت طبیعت، معضلات و ناترازی‌های موجود در محیط زیست کشور را بهبود بخشند. از سوی دیگر، باورهای متقنی وجود دارد که رشد و توسعه لزوماً به تخریب محیط زیست منجر نمی‌شود. در این نوشتار، تلاشی برای بررسی چگونگی تحقق تمدن اکولوژیک از گذرگاه اقتصاد سبز مطرح شده است. در این راستا، با بررسی گذار از اقتصاد رایج به سمت اقتصاد سبز و مبتنی بر روابط حیاتی میان اقتصاد، جامعه و محیط زیست، مدلی پیشنهاد شده است که در آن رشد و توسعه با پیشینه تمدنی ایرانیان در پاسداشت طبیعت همسو بوده و ظرفیت مناسبی برای گذار به تمدن اکولوژیک از طریق اقتصاد سبز در ایران فراهم می‌آورد.

کلیدواژه‌ها

اقتصاد سبز

تمدن اکولوژیک

ایران

توسعه پایدار

محیط زیست

موضوعات

تمدن اکولوژیک

محقق داماد، سیدمصطفی (1393). الهیات محیط زیست. تهران، ایران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.

ورستر، جیمز (1402). تمدن اکولوژیک (مترجم: اسکندر زند و عباس احمدوند). طبیعت ایران، 8(3)، 23-18.

هانسون، رابرت (1403). تمدن اکولوژیک در جمهوری خلق چین: ارزش‌ها، اقدامات و نیازهای آینده (ترجمه ساجده اثنی عشری و عباس احمدوند). طبیعت ایران، 9(4)، 47-31.

Buckley, L. (2021). Engaging with China’s ecological civilization: A pathway to a green economy. International Institute for Environment and Development (IIED).

FAO. (2024). The state of the world’s forests 2024 – Forest-sector innovations towards a more sustainable future. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations. doi:10.4060/cd1211en

Huaguo, Z. (2018). Analysis on development of green economy in Tibet from the perspective of ecological civilization.

Huan, X., & Huan, Q. (2024). The discourses of green modernization and eco-civilizational progress in contemporary China: Convergence, tension and mutual learning. Humanities and Social Sciences Communications, 11, 1041. doi:10.1057/s41599-024-03562-9

International Energy Agency. (2022, Nov. 14). Climate resilience for energy security. Retreived from https://www.iea.org/reports/climate-resilience-for-energy-security

Pan, J. (2016). China’s environmental governing and ecological civilization. Berlin, Germany: Springer.

Pan, X. (2018). Research on ecological civilization construction and environmental sustainable development in the new era. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 153, 062080.

UNEP. (2009). UNEP and new energy finance: Global trend in sustainable energy investment – Analysis of trends and issues in the financing of renewable energy and energy efficiency (p. 11).

United Nations. (2023). Energy statistics pocket book. New York, NY: United Nations.

World Economic Forum. (2023). Fostering effective energy transition.

World Health Organization (WHO). (2023). Tracking SDG 7: The energy progress report.

World Meteorological Organization (WMO). (2024). State of the global climate report (No. 1368).

WWF. (2020). Living planet report 2020: Bending the curve of biodiversity loss (R. E. A. Almond, M. Grooten, & T. Petersen, Eds.). Gland, Switzerland: WWF.

Ye, D., Zhang, Y., Li, Q., Zhang, X., Chu, C., & Ju, M. (2022). Assessing the spatiotemporal development of ecological civilization for China’s sustainable development. Sustainability, 14, 8776. doi:10.3390/su14148776

ارسال نظر در مورد این مقاله

نام و نام خانوادگی *

نام را وارد کنید.

پست الکترونیکی *

نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.

وابستگی سازمانی *