طبقات اجتماعی در آیینه لباس؛ مطالعه نقش لباس در بازنمایی تمایزات طبقاتی در رمان‌های «شازده احتجاب» و «همسایه‌ها»

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسنده

وزارت علوم تحقیقات فناوری

10.22035/isih.2026.5696.5265
چکیده
این پژوهش با تمرکز بر دو رمان «شازده احتجاب» و «همسایه‌ها»، به بررسی نقش لباس در بازتاب ساختارهای طبقاتی جامعه ایران در این داستان‌ها می‌پردازد. هدف اصلی پژوهش، تحلیل چگونگی استفاده از لباس برای نمایش تفاوت‌های طبقاتی، تقویت یا به چالش کشیدن هنجارهای اجتماعی و درک بهتر ساختارهای قدرت در جامعه است. در این مطالعه برای بررسی ارتباط بین زبان، قدرت و ساختارهای اجتماعی در رمان‌ها از رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی استفاده شد. نتایج نشان داد که لباس نه تنها یک عنصر ظاهری، بلکه ابزاری قدرتمند برای بازنمایی و نقد ساختارهای طبقاتی است. در هر دو رمان، لباس برای تمایز بین طبقات مختلف، تقویت هنجارهای اجتماعی و نشان دادن تحولات تاریخی-اجتماعی به کار رفته است. برای مثال، در «شازده احتجاب»، لباس‌ها تفاوت بین اشراف و فرودستان را به وضوح نشان می‌دهند، در حالی که در «همسایه‌ها»، لباس به عنوان نمادی از فقر و محرومیت به کار رفته است.

این پژوهش نشان داد که هر دو رمان از طریق لباس، به بازنمایی ساختارهای اجتماعی-طبقاتی موجود پرداخته‌اند، هرچند با شدت و روش‌های متفاوت. به طور کلی، مطالعه حاضر اهمیت لباس را به عنوان یک ابزار نمادین برای درک بهتر ساختارهای اجتماعی و طبقاتی در ادبیات نوین فارسی نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 27 مرداد 1405

  • تاریخ دریافت 15 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 20 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 27 مرداد 1405