فرایند نهادینه‌شدن نوآوری در صنایع خلاق: مطالعه موردی سبک‌های موسیقی در ایران معاصر

نوع مقاله : مقاله علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت و مطالعات سازمان، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران

2 استادیار مدیریت و مطالعات سازمان، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران

10.22035/isih.2026.5497.5128
چکیده
هنر یکی از پویاترین و پُرتلاطم‌ترین ساحت‌های زندگی بشر است؛ جایی که هنرمند کار خود را آفرینش می‌بیند و هر لحظه پرده‌ای نو فراروی انسان قرار می‌دهد. اما این آفرینش‌های هنری همگی سرنوشت یکسانی نمی‌یابند. بعضی سروصدایی می‌کنند؛ اما خیلی زود می‌گذرند و ردی از خویش به جا نمی‌گذارند. بعضی دیگر اما در حافظهٔ تاریخی مردمان ماندگار می‌شوند. رمز و راز این تفاوت چیست؟ برای پاسخ به این پرسش، پژوهش حاضر بر حوزهٔ موسیقی تمرکز می‌کند و از زاویه نظریات نهادی به کاوش درباره این پرسش می‌پردازد که چگونه برخی از نوآوری‌های موسیقایی در ذهن مخاطب جا می‌افتند و برخی دیگر از آن‌ها در کوتاه‌مدت فراموش می‌شوند؟ چه مسیری باید طی شود تا یک سبک جدید موسیقی در خاطر مخاطب تثبیت شود و به فراموشی نرود؟ این تحقیق مبتنی بر رهیافت کیفی تفسیرگرا است و از روش نظریه داده‌بنیاد استفاده می‌کند. داده‌های آرشیوی و مصاحبه با تعدادی از گروه‌های موسیقی نوآور در مدت مشخصی از تاریخ ایران معاصر جمع‌آوری شده و با استفاده از تحلیل مضمون دلایل ایجاد شدن و جا افتادن آن‌ها یا از بین رفتن و به فراموشی سپرده شدن آن‌ها استخراج و بررسی شده است. در نهایت بر اساس تحلیل مصاحبه‌ها، مدلی فرایندی ارائه شده است که گام‌های مختلفی که یک نوآوری موسیقایی باید طی بکند تا در خاطر مخاطب جا بیفتد را بیان می‌کند. این مدل با یافته‌های قبلی در نظریهٔ نهادی مقایسه می‌شود و نشان داده می‌شود که پویایی آفرینش‌های هنری در ساحت اجتماع متأثر از عواملی است که تا پیش از این به خوبی نظریه‌پردازی نشده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

آقامحسنی، کیوان (1400). اتنوموزیکولوژی کاربردی در ایران: چارچوبی برای حل مسائل فرهنگی و اجتماعی از طریق موسیقی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 14(4)، 101-129. https://doi.org/10.22035/jicr.2022.2935.3284
جوادزاده، پدرام؛ کوثری، مسعود؛ عامری شهرابی، محسن؛ و ابطحی، عطاءالله (۱۴۰۰). مقوله‌های فرهنگی توزیع موسیقی ملی ایران. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، ۱۴ (2)، ۷1-93. https://doi.org/10.22035/jicr.2021.2672.3078
رحیمی‌پور، مریم؛ شمس اسمعیلی، معصومه؛ و بیچرانلو، عبداله (1403). اقتضائات پلتفرمی و چگونگی ابراز هواداری موسیقی پاپ کُره‌ای. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 17(2)، 161-195. https://doi.org/10.22035/jicr.2024.3295.3575
کوثری، مسعود؛ و مولایی، محمدمهدی (۱۳۹۲). نظریه‌سازی برای موسیقی زیرزمینی ایران. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 5(4)، 43-73. https://doi.org/10.7508/ijcr.2012.20.003
مختاری، مهدی؛ و آزاده‌فر، محمدرضا (۱۴۰۰). سنتزِ رویاروییِ سُنت و تجدد در موسیقی کلاسیک ایران؛ مورد مطالعه: گروه چاووش. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، ۱۴ (۴)، ۶۹-۹۹. https://doi.org/10.22035/jicr.2022.2892.3246
میثمی، سیدحسین؛ و دماوندی، سیمین (1404). تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر حیات موسیقایی شمال خراسان از دهه 80 شمسی تا 1399. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 18(1)، 135-165. https://doi.org/10.22035/jicr.2025.3306.3585
Amabile, T. M. (1996). Creativity and innovation in organizations (Vol. 5). Boston: Harvard Business School.
Becker, H. S. (1982). Art Worlds. University of California Press.
Berger, P., & Luckmann, T. (2016). The social construction of reality. In Social theory re-wired (pp. 110-122). Routledge.
Bourdieu, P. (1984). Distinction: A social critique of the judgement of taste. Harvard University Press.
Bourdieu, P. (1993). Sociology in question (Vol. 18). Sage.
Bourdieu, P. (1993). The field of cultural production: Essays on art and literature. Polity.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2017). Qualitative inquiry and research design: Choosing Among Five Approaches. Sage Publications.
DiMaggio, P. J., & Powell, W. W. (1983). The Iron Cage Revisited: Institutional Isomorphism and Collective Rationality in Organizational Fields. American Sociological Review, 48(2), 147. https://doi.org/10.2307/2095101
Frith, S. (1996). Music and identity. Questions of cultural identity, 1(1), 108-128.
Hennink, M., Hutter, I., & Bailey, A. (2020). Qualitative research methods. Sage.
Hesmondhalgh, D. (2013). Why music matters. John Wiley & Sons.
Hirsch, P. M. (1972). Processing Fads and Fashions: An Organization-Set Analysis of Cultural Industry Systems. American Journal of Sociology, 77(4), 639–659. https://doi.org/10.1086/225192
Jones, M. (2001). Music Genres and Corporate Cultures. By Keith Negus. London: Routledge, 1999. 209 pp. Popular Music, 20(2), 285–292. https://doi.org/10.1017/s0261143001211489
Lawrence, T., Suddaby, R., & Leca, B. (2010). Institutional Work: Refocusing Institutional Studies of Organization. Journal of Management Inquiry, 20(1), 52–58. https://doi.org/10.1177/1056492610387222
Lena, J. C. (2012). Banding Together. https://doi.org/10.23943/princeton/9780691150765.001.0001
Lena, J. C., & Pachucki, M. C. (2013). The sincerest form of flattery: Innovation, repetition, and status in an art movement. Poetics, 41(3), 236–264. https://doi.org/10.1016/j.poetic.2013.02.002
Lena, J. C., & Peterson, R. A. (2008). Classification as Culture: Types and Trajectories of Music Genres. American Sociological Review, 73(5), 697–718. https://doi.org/10.1177/000312240807300501
Meyer, J. W., & Rowan, B. (1977). Institutionalized Organizations: Formal Structure as Myth and Ceremony. American Journal of Sociology, 83(2), 340–363. https://doi.org/10.1086/226550
Negus, K. (1999). The music busness and Rap: Between the street and the executive suite. Cultural Studies, 13(3), 488–508. https://doi.org/10.1080/095023899335194
Peterson, R. A., & Berger, D. G. (1971). Entrepreneurship in Organizations: Evidence from the Popular Music Industry. Administrative Science Quarterly, 16(1), 97. https://doi.org/10.2307/2391293
SCOTT, W. R. (2014). W. Richard SCOTT (1995), Institutions and Organizations. Ideas, Interests and Identities. Management, 17(2), 136. https://doi.org/10.3917/mana.172.0136
Selznick, P. (1984). Leadership in administration: A sociological interpretation. University of California Press. (Original work published 1957)
Smets, M., Morris, T. I. M., & Greenwood, R. (2012). From practice to field: A multilevel model of practice-driven institutional change. Academy of management journal, 55(4), 877-904. https://doi.org/10.5465/amj.2010.0013
Thornton, S. (1996). Club cultures: Music, media, and subcultural capital. Wesleyan University Press. https://doi.org/10.2307/2655133
Tolbert, P.S., & Zucker, L.G. (1996). The Institutionalization of Institutional Theory. https://doi.org/10.4135/9781446218556.n6
Zucker, L. G. (1987). Institutional theories of organization. Annual Review of Sociology, 13, 443-464. https://doi.org/10.1146/annurev.so.13.080187.002303
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 15 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 15 فروردین 1405
  • تاریخ پذیرش 08 اردیبهشت 1405